Η παραγωγή ελαιολάδου στην Ισπανία υπερβαίνει κατά πολύ την εγχώρια κατανάλωση, γεγονός που έχει οδηγήσει σε σημαντικές εξαγωγές
Το λάδι ήταν εδώ και χιλιάδες χρόνια για την Ελλάδα και τη Μεσόγειο ένα προϊόν που καθόριζε την παράδοση και την τοπική οικονομία. Ελλάδα, Ισπανία και Ιταλία κατείχαν και κατέχουν την πρωτοκαθεδρία σε παγκόσμιο επίπεδο στην παραγωγή λαδιού.
- Του Μπάμπη Νικολόπουλου
Μόνο που τώρα βρίσκεται σε εξέλιξη ένα ανταγωνιστικό σχέδιο από την Τουρκία αλλά και τη Σαουδική Αραβία, ενώ, λόγω της κλιματικής αλλαγής, χώρες όπως οι Γερμανία, (Κολονία), Τσεχία κ.λπ. αρχίζουν να σκέφτονται την καλλιέργεια της ελιάς, αν και οι καιρικές συνθήκες δεν την ευνοούν.
Ανεξάρτητα από την κλιματική κρίση και την ενδεχόμενη αλλαγή στον χάρτη της καλλιέργειας ελιάς, η Τουρκία είναι αυτή η οποία μπαίνει δυναμικά στην παραγωγή λαδιού. Φέτος εκτιμάται ότι θα έχει τεράστια παραγωγή που θα επηρεάσει προς τα κάτω την τιμή, καθώς στη γειτονική χώρα το κόστος καλλιέργειας είναι μικρό. Προς το παρόν, η Ισπανία είναι αυτή που κυριαρχεί με σχεδόν το 45% της παγκόσμιας παραγωγής. Η ελαιοπαραγωγή στην Ισπανία είναι από τους πλέον δυναμικούς κλάδους, καθώς απασχολεί πάνω από 350.000 αγρότες και συμβάλλει στη δημιουργία περίπου 15.000 θέσεων εργασίας στη βιομηχανία.
Το λάδι δεν είναι μόνο ένα προϊόν προς εξαγωγή, αλλά καθορίζει και τις διατροφικές συνήθειες. Οπως προκύπτει από τα στοιχεία του 2024, η Ισπανία είναι η δεύτερη χώρα παγκοσμίως σε κατανάλωση ελαιολάδου ανά κάτοικο (14,2 λίτρα ετησίως). Στην κατανάλωση ανά κάτοικο προηγείται η Ελλάδα με 24 λίτρα. Η Ισπανία, η οποία σε πολύ μεγάλο βαθμό καθορίζει τις τιμές στο ελαιόλαδο, καλλιεργεί περίπου 2,48 εκατομμύρια εκτάρια ελαιώνων, με την Ανδαλουσία να είναι η κύρια παραγωγική περιοχή, συγκεντρώνοντας πάνω από το 76% της εθνικής παραγωγής. Οι ελαιώνες στην Ισπανία διακρίνονται σε τρεις τύπους: παραδοσιακούς, εντατικούς και υπερεντατικούς. Οι παραδοσιακοί ελαιώνες είναι οι πιο διαδεδομένοι, αλλά οι εντατικοί και υπερεντατικοί κερδίζουν έδαφος, προσφέροντας υψηλότερες αποδόσεις ανά εκτάριο.
Η κλιματική αλλαγή έχει σοβαρές επιπτώσεις στην παραγωγή ελαιολάδου, με ξηρασίες και υψηλές θερμοκρασίες να πλήττουν την καρπόδεση και την παραγωγή. Το 2022, οι καλλιέργειες υπήρξαν ιδιαίτερα ευάλωτες, οδηγώντας σε σημαντική μείωση της παραγωγής. Ωστόσο, η βελτίωση των κλιματικών συνθηκών και η αναγκαία προσαρμογή των καλλιεργητικών πρακτικών αναμένεται να συμβάλουν στην αποκατάσταση της παραγωγής. Η κατανάλωση ελαιολάδου στην Ισπανία έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια, με τα νοικοκυριά να καταναλώνουν το 2023 περίπου 286,462 εκατ. λίτρα. Η μέση κατά κεφαλή κατανάλωση έχει υποχωρήσει στα 6,19 λίτρα, με τους μεγαλύτερους καταναλωτές να είναι οι ηλικιωμένοι.
Η παραγωγή ελαιολάδου στην Ισπανία υπερβαίνει κατά πολύ την εγχώρια κατανάλωση, γεγονός που έχει οδηγήσει σε σημαντικές εξαγωγές προς την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ασία εμφανίζεται επίσης ως αναδυόμενη αγορά για το ισπανικό ελαιόλαδο, με τη ζήτηση να αυξάνεται σταθερά. Οι περισσότερες αγορές προέρχονται από νοικοκυριά για ιδία χρήση, ενώ η ζήτηση από τα καταστήματα εστίασης είναι εξίσου υψηλή, καταδεικνύοντας τη σπουδαιότητα του προϊόντος στην καθημερινή διατροφή.
Η παγκόσμια παραγωγή και οι κορυφαίες χώρες
Η παγκόσμια παραγωγή το 2024 παρουσίασε εντυπωσιακά στοιχεία:
Ισπανία: Η Ισπανία παραμένει στην κορυφή, με εκτιμώμενη παραγωγή 766,4 χιλιάδων τόνων, χάρη στο ευνοϊκό κλίμα και στις προηγμένες γεωργικές μεθόδους.
Ιταλία: Η Ιταλία ακολουθεί με 288,9 χιλιάδες τόνους, διατηρώντας τη φήμη της χάρη στα υψηλής ποιότητας έλαια και στη βαθιά ριζωμένη παραδοσιακή τεχνογνωσία.
Τυνησία: Η Τυνησία ανεβαίνει στην τρίτη θέση, με σημαντική παραγωγή 220.000 τόνων, αντικατοπτρίζοντας έναν δυναμικό και αναπτυσσόμενο τομέα, που υποστηρίζεται από καινοτομίες και συνεχή επέκταση των ελαιώνων της.
Τουρκία: Η Τουρκία, με παραγωγή 210.000 τόνων, ενισχύει τη θέση της στην αγορά μέσω συνεχών επενδύσεων σε τεχνολογίες παραγωγής.
Ελλάδα: Με 195.000 τόνους, η Ελλάδα συνεχίζει να παράγει έλαια γνωστά για τη χαρακτηριστική τους γεύση και ποιότητα, από περιοχές όπως η Κρήτη και η Πελοπόννησος.
Πορτογαλία: Η Πορτογαλία, με 150.000 τόνους, αναδεικνύει τις σύγχρονες και παραδοσιακές της τεχνικές για την παραγωγή ενός ελαιολάδου που κερδίζει δημοτικότητα διεθνώς.
