Μέγα σκάνδαλο έφερε στο φως της δημοσιότητας Ελληνίδα δημοσιογράφος μέσω του περιοδιοκού Politico, σύμφωνα με το οποίο οι πραγματικοί Έλληνες αγρότες έχουν στερηθεί χρημοτοδότησης ύψους 45 εκ.€ τα οποία προορίζονταν για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα.
Όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) έχει επιληφθεί του θέματος. Μάλιστα η κ. Παρασκευή Τυχεροπούλου άλλοτε προϊσταμένη της Διεύθυνσης Εσωτερικού Ελέγχου του ΟΠΕΚΕΠΕ ήταν από τους πρώτους είχαν εντοπίσει τις παρατυπίες και κατόπιν παραγκωνίστηκε, απομακρύνθηκε από τη θέση της με την αιτιολογία της ανικανότητας και αποκλείστηκε από τη βάση δεδομένων του οργανισμού καθώς πετάχρηκε κυριολεκτικά έξω από το γραφείο της.
Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο δικηγόρος της κ. Τυχεροπούλου: «Η μεθοδολογία της κ. Τυχεροπούλου αποκάλυψε ένα εκτεταμένο κύκλωμα που μέσω ψευδών δηλώσεων ιδιοκτησίας λάμβανε παράνομα κοινοτική βοήθεια».
Τα τελευταία πέντε χρόνια ο ΟΠΕΚΕΠΕ έχει αλλάξει 6 διοικήσεις, καθώς όποιος προσπάθησε να διαλευκάνει την υπόθεση απομακρύνθηκε, ενώ χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι για κανένα στέλεχος του οργανισμού δεν έχουν ασκηθεί διώξεις. Οι παράτυποι παραλήπτες των κονδυλίων έχουν οδηγηθεί στη δικαιοσύνη, ενώ στο πλευρό της EPPO βρίσκεται η κα. Τυχεροπούλου η οποία έχει κάνει σχετική κατάθεση παρά το γεγονός ότι έχει μπει στο στόχαστρο.
«Βούτυρο στο ψωμί» των επικριτών της ΚΑΠ
Η υπόθεση βγήκε στη δημόσια σφαίρα σε μια περίοδο κατά την οποία διεξάγεται η διαπραγμάτευση για το νέο μεσοπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ 2028-2034 και η εξέλιξη αυτή είναι κάτι που… βόλεψε πολύ τους επικριτές της ΚΑΠ. Αυτό αποτελεί προάγγελο της μείωσης της στήριξης του πρωτογενούς τομέα κι ενώ οι αγρότες κινητοποιούνται στις πιο πολλές χώρες της ΕΕ.
Η ανατομία της απάτης
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ, είναι ο μοναδικός φορέας διαχείρισης των ευρωπαϊκών αγροτικών κονδυλίων στην Ελλάδα από το 2005 και καταβάλλει ετησίως 3 δισεκατομμύρια ευρώ σε περίπου 900.000 δικαιούχους. Το πρόγραμμα απάτης ξεκίνησε μετά από αλλαγές στη νομοθεσία της ΕΕ το 2017, που διεύρυναν τις επιλέξιμες εκτάσεις για βοσκή, περιλαμβάνοντας θαμνώδεις και δασώδεις περιοχές.
Τα στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ και οι συνεργαζόμενες τεχνικές εταιρείες απέκτησαν πρώτοι πρόσβαση στα νέα δεδομένα γης. Στη συνέχεια, υποβλήθηκαν αιτήσεις από άτομα που δήλωναν ιδιοκτησία ή μίσθωση βοσκοτόπων, συχνά σε περιοχές μακριά από τον τόπο κατοικίας τους. Οι αιτήσεις αυτές δεν συνοδεύονταν από δικαιολογητικά, όπως συμβόλαια ιδιοκτησίας, αλλά μόνο με την καταχώρηση ενός αριθμού στη σχετική φόρμα.
Ο έλεγχος των αιτήσεων ήταν ελλιπής, καθώς οι ελεγκτές του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν ήταν υποχρεωμένοι να επιβεβαιώνουν την εγκυρότητα των συμβολαίων ή να συγκρίνουν τις δηλώσεις με προηγούμενα έτη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ίδια έκταση δηλωνόταν διαδοχικά από διαφορετικούς δικαιούχους, χωρίς να υπάρχουν επικαλύψεις, γεγονός που υποδεικνύει ύπαρξη οργανωμένου σχεδίου.
Ένας πρώην αξιωματούχος του ΟΠΕΚΕΠΕ δήλωσε: «Αυτό το σχέδιο δεν θα μπορούσε να έχει στηθεί χωρίς τη συνεργασία κάποιου που είχε πρόσβαση στα δεδομένα και φρόντιζε να μην υπάρξουν διπλές δηλώσεις γης».
Το κύκλωμα λειτουργούσε σε τρία επίπεδα: Ο ΟΠΕΚΕΠΕ παρείχε πληροφορίες για τους διαθέσιμους βοσκότοπους στους τεχνικούς συμβούλους. Οι υπάλληλοι που ενορχήστρωναν την απάτη είτε αγνοούσαν τις ακατάλληλες αιτήσεις είτε εξέδιδαν εγκυκλίους που διευκόλυναν τους δράστες. Τέλος, οι διευθυντές που προσπάθησαν να αντιμετωπίσουν την απάτη εκδιώχθηκαν.
Η Κρήτη φέρεται να έχει πρωτοστατήσει στις πλαστές αιτήσεις, λαμβάνοντας τα δύο τρίτα των συνολικών επιδοτήσεων της χώρας το 2020. Αιτήσεις έχουν εντοπιστεί ακόμη και για γη σε χώρες εκτός ΕΕ, όπως στη Βόρεια Μακεδονία.
Το 2019 δύο ιδιώτες από το Ρέθυμνο υπέβαλαν αίτηση για βοσκότοπο στην Τζιά, λαμβάνοντας περίπου 73.000 ευρώ. Την επόμενη χρονιά άλλοι δύο δήλωσαν την ίδια γη με νέους ιδιοκτήτες. “Η γη αλλάζει ιδιοκτήτες σαν πουκάμισα,” σημείωσε ο πρώην πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ Γρηγόριος Βάρρας.
Τον Οκτώβριο, ελληνικό δικαστήριο καταδίκασε τους δράστες σε ποινές φυλάκισης από 12 έως 24 μήνες. Σε άλλη υπόθεση που εκδικάζεται τον Φεβρουάριο, ένας Κρητικός φέρεται να δήλωσε βοσκότοπο στον Γράμμο, λαμβάνοντας παράνομα επιδοτήσεις. Αν και επέστρεψε τα χρήματα, εκείνος και πέντε μέλη της οικογένειάς του αντιμετωπίζουν κατηγορίες κακουργηματικού χαρακτήρα.
