ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Σε πολλές περιοχές η τιμή του τριφυλλιού παραμένει καθηλωμένη εδώ και χρόνια, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έχει υποχωρήσει.
Η απώλεια της καλλιέργειας δεν έχει επίπτωση μόνο στο εισόδημα, αλλά αποτελεί πλήγμα και στην κτηνοτροφία, στην αυτάρκεια ζωοτροφών και την απασχόληση.
Του Χάρη Μπερτίδη
[email protected]
Η μηδική αποτέλεσε για δεκαετίες έναν από τους πιο σταθερούς και αξιόπιστους πυλώνες της αγροτικής παραγωγής στον Εβρο. Συνδεδεμένη άρρηκτα με την τοπική κτηνοτροφία και τη ζωική παραγωγή, στήριξε εισοδήματα, κράτησε ζωντανά χωριά και διαμόρφωσε μια ισορροπία μεταξύ φυτικής και ζωικής παραγωγής σε έναν ακριτικό νομό με ιδιαίτερη εθνική και κοινωνική σημασία. Σήμερα, όμως, η καλλιέργεια της μηδικής βρίσκεται σε βαθιά κρίση, με τους παραγωγούς να κάνουν λόγο για ένα πρωτοφανές οικονομικό αδιέξοδο, που απειλεί να οδηγήσει σε μαζική εγκατάλειψη εκτάσεων.
Τα τελευταία χρόνια, το κόστος παραγωγής έχει αυξηθεί σε τέτοιον βαθμό, ώστε η μηδική, από ασφαλής επιλογή, μετατρέπεται σταδιακά σε ζημιογόνα δραστηριότητα. Οι αγρότες του Εβρου βρίσκονται αντιμέτωποι με μια σκληρή πραγματικότητα, όπου τα έξοδα αυξάνονται ανεξέλεγκτα, ενώ τα έσοδα παραμένουν στάσιμα ή κινούνται πτωτικά. Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος οικονομικής ασφυξίας, που δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας.
Το κόστος των σπόρων
Αυξημένο είναι το κόστος των σπόρων, αλλά και της συντήρησης του εξοπλισμού. Τα γεωργικά μηχανήματα, απαραίτητα για τις κοπές, τη συλλογή και τη μεταφορά της μηδικής, απαιτούν συνεχή συντήρηση, με τα ανταλλακτικά να έχουν ακολουθήσει κι αυτά ανοδική πορεία τιμών. Το αγροτικό πετρέλαιο, παρά τις κατά καιρούς εξαγγελίες για ελαφρύνσεις, εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό βάρος για τον παραγωγό.
Ιδιαίτερα επιβαρυντικό είναι το ενεργειακό κόστος για την άρδευση. Στον Εβρο, η μηδική είναι σε μεγάλο βαθμό αρδευόμενη καλλιέργεια, καθώς χωρίς επαρκές νερό οι αποδόσεις μειώνονται δραστικά. Οι γεωτρήσεις και τα αντλιοστάσια λειτουργούν με ρεύμα, το οποίο τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί σε έναν από τους βασικούς παράγοντες κόστους. Πολλοί παραγωγοί αναφέρουν ότι το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος για το πότισμα απορροφά πλέον μεγάλο μέρος του συνολικού τους εισοδήματος, καθιστώντας την καλλιέργεια οριακά βιώσιμη.
Τα έξοδα αυξάνονται
Τη στιγμή που τα έξοδα αυξάνονται, οι τιμές πώλησης της μηδικής δεν ακολουθούν αυτή την αύξηση. Σε πολλές περιοχές του Εβρου, η τιμή του τριφυλλιού παραμένει καθηλωμένη εδώ και χρόνια, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έχει υποχωρήσει. Οι μικρές αυξήσεις που σημειώνονται κατά διαστήματα δεν επαρκούν για να καλύψουν το αυξημένο κόστος παραγωγής, αφήνοντας τους παραγωγούς εκτεθειμένους σε καθαρές ζημιές.
Η διαπραγματευτική δύναμη των παραγωγών είναι περιορισμένη, ιδιαίτερα όταν η διάθεση της παραγωγής γίνεται μέσω εμπόρων και μεσαζόντων. Η ανάγκη για άμεση ρευστότητα οδηγεί συχνά σε πωλήσεις σε τιμές που δεν ανακλούν το πραγματικό κόστος της καλλιέργειας. Πολλοί αγρότες δηλώνουν ότι αναγκάζονται να πουλήσουν «όσο όσο», απλώς για να καλύψουν τρέχουσες υποχρεώσεις.
Αποδυνάμωση της κτηνοτροφίας
Καθοριστικό ρόλο στην κρίση της μηδικής παίζει και η αποδυνάμωση της τοπικής κτηνοτροφίας. Η μηδική του Εβρου παραδοσιακά κατευθυνόταν σε κτηνοτροφικές μονάδες της περιοχής, στηρίζοντας μια τοπική αλυσίδα παραγωγής και κατανάλωσης. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια δεκάδες μονάδες έχουν κλείσει ή έχουν μειώσει δραστικά το ζωικό τους κεφάλαιο, αδυνατώντας να αντεπεξέλθουν στο αυξημένο κόστος ζωοτροφών, ενέργειας και λειτουργίας.
Η μείωση της κτηνοτροφικής δραστηριότητας έχει άμεσο αντίκτυπο στη ζήτηση για μηδική. Οι παραγωγοί βλέπουν την αγορά να στενεύει και αναγκάζονται να αναζητούν διεξόδους εκτός νομού ή ακόμη και εκτός χώρας. Χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις, όπως η μείωση του ενεργειακού κόστους, η αναβάθμιση των αρδευτικών υποδομών, η στήριξη της κτηνοτροφίας και η δημιουργία μηχανισμών σταθεροποίησης των τιμών, η μηδική στον Εβρο κινδυνεύει να περάσει στο περιθώριο.
Οι συνέπειες
Το αδιέξοδο στο οποίο έχουν οδηγηθεί οι παραγωγοί μηδικής του Εβρου δεν είναι ούτε συγκυριακό ούτε τυχαίο. Για τον Εβρο, οι συνέπειες μιας τέτοιας εξέλιξης θα είναι πολλαπλές και βαριές. Η απώλεια της μηδικής δεν σημαίνει μόνο απώλεια εισοδήματος για τους παραγωγούς, αλλά πλήγμα στην κτηνοτροφία, στην αυτάρκεια ζωοτροφών, στην απασχόληση και τελικά στη δυνατότητα των ανθρώπων να παραμείνουν στον τόπο τους. Σε έναν νομό που ήδη δοκιμάζεται από το Δημογραφικό και την ερημοποίηση της υπαίθρου, κάθε εγκαταλειμμένο χωράφι είναι ένα ακόμη βήμα προς τη συρρίκνωση.
