ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Έως τις 15 Δεκεμβρίου 2026 θα πρέπει να έχει γίνει η αποκατάσταση των ζημιών – Εντός τεσσάρων ετών από την επέλευση της θεομηνίας, το αργότερο, η καταβολή της ενίσχυσης.
Του Γιάννη Τσατσάκη
[email protected]
Tα ποσά που αντιστοιχούν ως αποζημίωση σε κάθε αγρότη η εκμετάλλευση του οποίου βρέθηκε στη δίνη των πυρκαγιών το καλοκαίρι του 2023, μαζί με τον τρόπο υπολογισμού τους και τις -ουκ ολίγες- προϋποθέσεις αποσαφηνίζει, μεταξύ άλλων, Κοινή Υπουργική Απόφαση που δημοσιεύθηκε πρόσφατα σε ΦΕΚ κι έχει ισχύ έως τις 16/7/2027.
Η απόφαση αποτελεί το τελικό στάδιο εκκαθάρισης, μετά τις προκαταβολές και τις πρώτες ενισχύσεις που έχουν ήδη χορηγηθεί στους δικαιούχους. Αφορά πυρκαγιές που εκδηλώθηκαν στο διάστημα από 17 Ιουλίου 2023 έως και 7 Σεπτεμβρίου 2023 σε περιοχές των Περιφερειακών Ενοτήτων:
– Ανατολικής Αττικής και Δυτικής Αττικής της Περιφέρειας Αττικής,
– Αχαΐας της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας,
– Βοιωτίας και Εύβοιας της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας,
– Ρόδου της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου,
– Εβρου και Ροδόπης της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης,
– Κέρκυρας της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων, Κορινθίας της Περιφέρειας Πελοποννήσου και Μαγνησίας της Περιφέρειας Θεσσαλίας,
Οι προϋποθέσεις
Στους δικαιούχους συγκαταλέγονται κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, αγροτικές επιχειρήσεις-νομικά πρόσωπα καθώς και μη επαγγελματίες αγρότες, εφόσον πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και έχουν προβεί σε αποκατάσταση των ζημιών που υπέστησαν τα φυτικά μέσα παραγωγής. Οι προϋποθέσεις διαφοροποιούνται ελαφρώς ανά κατηγορία δικαιούχων, σε όλες τις περιπτώσεις ωστόσο είναι απαραίτητη η υποβολή της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης (ΕΑΕ) στο σύστημα ΟΣΔΕ και η καταβολή της ειδικής ασφαλιστικής εισφοράς στον ΕΛΓΑ για το έτος 2023 μέχρι 15/06/2026, δηλαδή την περασμένη Δευτέρα.
Αναλυτικά:
- Για τους κατ’ επάγγελμα αγρότες:
α) Να χαρακτηρίζονται στο ΜΑΑΕ (Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων) για το έτος 2023 ως κατ’ επάγγελμα αγρότες ή ως νεοεισερχόμενοι αγρότες.
β) Nα έχουν υποβάλει την ΕΑΕ στο ΟΣΔΕ για τα ζημιωθέντα αγροτεμάχια για το έτος 2023 καθώς και για τα έτη 2025 και 2026, κατά περίπτωση.
γ) Nα έχουν εκπληρώσει την υποχρέωση καταβολής της ειδικής ασφαλιστικής εισφοράς στον ΕΛΓΑ για το έτος 2023 μέχρι 15/06/2026.
- Για επιχειρήσεις – νομικά πρόσωπα:
α) Να έχουν υποβάλει την Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης (ΕΑΕ) στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Ελέγχου (ΟΣΔΕ) για τα ζημιωθέντα αγροτεμάχια για το έτος 2023 καθώς και για τα έτη 2025 και 2026, κατά περίπτωση.
β) Να έχουν εκπληρώσει την υποχρέωση καταβολής της ειδικής ασφαλιστικής εισφοράς στον ΕΛΓΑ για το έτος 2023 μέχρι 15/06/2026.
- Για τους κατόχους αγροτικών εκμεταλλεύσεων:
α) Να έχουν υποβάλει την ΕΑΕ στο ΟΣΔΕ για τα ζημιωθέντα αγροτεμάχια για το έτος 2023 καθώς και για τα έτη 2025 και 2026, κατά περίπτωση.
β) Να εμφανίζουν εισόδημα από αγροτική δραστηριότητα κατά το έτος 2022 και ειδικά για τους νεοεισερχόμενους αγρότες να εμφανίζουν εισόδημα από αγροτική δραστηριότητα κατά το έτος 2023.
γ) Να έχουν εκπληρώσει την υποχρέωση καταβολής της ειδικής ασφαλιστικής εισφοράς στον ΕΛΓΑ για το έτος 2023 μέχρι 15/06/2026.
Σε κάθε περίπτωση, η αποκατάσταση των ζημιών θα πρέπει να γίνει έως τις 15 Δεκεμβρίου 2026 με ίδια ή άλλη πολυετή καλλιέργεια του ίδιου είδους και στην περίπτωση των εσπεριδοειδών με καλλιέργειες του γένους Citrus, με την προϋπόθεση να μην υπάρχει υπεραντιστάθμιση. Για καλλιέργεια μηδικής είναι αποδεκτή η επανασπορά των ζημιωθέντων αγροτεμαχίων με άλλη καλλιέργεια.
Η τιμή βάσης ανά καλλιέργεια και ζημιά
H τελική τιμή εκτίμησης/βάσης ανά σοβαρότητα ζημιάς καθορίζεται ως εξής:
α) Για τα ελαιόδενδρα, φιστίκια κελυφωτά και συκιές ελεύθερης φύτευσης σε 160 ευρώ ανά δένδρο και ως πέντε 5.600 ευρώ ανά στρέμμα ανεξαρτήτως σοβαρότητας ζημιάς.
β) Για τα ελαιόδενδρα πυκνής φύτευσης σε 60 ευρώ ανά δένδρο και ως 5.600 ευρώ ανά στρέμμα ανεξαρτήτως σοβαρότητας ζημιάς.
γ) Για λοιπές δενδρώδεις καλλιέργειες ελεύθερης φύτευσης σε 110 ευρώ ανά δένδρο και ως 5.600 ευρώ ανά στρέμμα ανεξαρτήτως σοβαρότητας ζημιάς.
δ) Για δενδρώδεις καλλιέργειες σε παλμέτα έως 50 ευρώ ανά δένδρο και ως 5.600 ευρώ ανά στρέμμα ανεξαρτήτως σοβαρότητας ζημιάς.
ε) Για τα αμπελοειδή έως 3.500 ευρώ ανά στρέμμα.
στ) Για τα ακτινίδια 6.200 ευρώ ανά στρέμμα.
ζ) Για τους μικρούς καρπούς (αρώνια, βατόμουρα, γκότζι μπέρι, ιπποφαές, μύρτιλα, σμέουρα κ.λπ.) έως 4.000 ευρώ ανά στρέμμα.
η) Για τα αρωματικά φυτά έως 1.250 ευρώ ανά στρέμμα.
θ) Για τη μηδική σε 200 ευρώ ανά στρέμμα μηδικής.
Ελαιοκαλλιέργεια
Σε περιπτώσεις ολικής καταστροφής, για ελαιόδεντρα ελεύθερης φύτευσης η αποζημίωση είναι 112 ευρώ ανά στρέμμα και για δέντρα πυκνής φύτευσης 42 ευρώ ανά στρέμμα.
Αμπελοειδή
Για τα αμπελοειδή, η ενίσχυση είναι 2.450 ευρώ ανά στρέμμα για ολική καταστροφή, 1.750 ευρώ για μεσαίας σοβαρότητας ζημιές και 1.225 ευρώ για νεαρές καλλιέργειες.
Ακτινιδιές
Για τα ακτινίδια η αποζημίωση φτάνει τα 4.340 ευρώ ανά στρέμμα για ολική καταστροφή, 3.100 ευρώ για μεσαίας σοβαρότητας ζημιές και 2.170 ευρώ για νεαρές καλλιέργειες.
Τα τελικά ποσά για κατ’ επάγγελμα αγρότες και εταιρίες
Με βάση τις προαναφερθείσες τιμές εκτίμησης, η τιμή της ενίσχυσης καθορίζεται ανά κατηγορία δικαιούχων και καλλιέργεια.
Ενδεικτικά, σε ό,τι αφορά κατ’ επάγγελμα αγρότες και νομικά πρόσωπα:
α) Για τα ελαιόδενδρα, φιστίκια κελυφωτά και συκιές ελεύθερης φύτευσης αα) Σε ποσοστό 70% επί της τιμής βάσης (160 ευρώ), ήτοι σε 112 ευρώ ανά δένδρο που υπέστη ολική καταστροφή, ήτοι για εργασίες εκριζώσεων – επαναφυτεύσεων, αβ) σε ποσοστό 50% επί της τιμής βάσης, ήτοι σε 80 ευρώ ανά δένδρο που υπέστη μεσαίας σοβαρότητας ζημιές, ήτοι για εργασίες κορμοτόμησης, αγ) σε ποσοστό 35% επί της τιμής βάσης, ήτοι σε 56 ευρώ ανά δένδρο που υπέστη μικρής σοβαρότητας ζημιές, ήτοι για εργασίες κοπής πρωτογενών κλάδων, αδ) σε ποσοστό 35% επί της τιμής βάσης, ήτοι σε 56 ευρώ ανά δένδρο για μη παραγωγικά δέντρα.
β) Για τα ελαιόδενδρα πυκνής φύτευσης ισχύουν τα ίδια ποσοστά επί των τιμών βάσης, επομένως η τιμή ενίσχυσης διαμορφώνεται βα) σε 42 ευρώ ανά ελαιόδενδρο που υπέστη ολική καταστροφή, ββ) σε 30 ευρώ ανά ελαιόδενδρο που υπέστη μεσαίας σοβαρότητας ζημιές, βγ) σε 21 ευρώ ανά ελαιόδενδρο που υπέστη μικρής σοβαρότητας ζημιές, βδ) σε 21 ευρώ ανά ελαιόδενδρο για μη παραγωγικά ελαιόδεντρα.
γ) Για λοιπές δενδρώδεις καλλιέργειες ελεύθερης φύτευσης τα ποσοστά επί των τιμών βάσης/εκτίμησης παραμένουν τα ίδια και η ενίσχυση διαμορφώνεται σε γα) σε 77 ευρώ ανά δένδρο ελεύθερης φύτευσης, που υπέστη ολική καταστροφή, γβ) σε 55 ευρώ ανά δένδρο ελεύθερης φύτευσης, που υπέστη μεσαίας σοβαρότητας ζημιές, γγ) σε 38,50 ευρώ ανά δένδρο ελεύθερης φύτευσης, που υπέστη μικρής σοβαρότητας ζημιές, γδ) σε 38,50 ευρώ ανά δένδρο ελεύθερης φύτευσης για μη παραγωγικά δένδρα.
«Ταβάνι» τα 3.920 για παραγωγικά δέντρα
Για τις περιπτώσεις α, β, γ το ανώτατο ποσό επιχορήγησης, ανεξαρτήτως σοβαρότητας ζημιάς, ορίζεται σε i) 70% επί της ανώτατης τιμής βάσης, ήτοι ως 3.920 ευρώ ανά στρέμμα και ii) 35% επί της ανώτατης τιμής βάσης, ήτοι έως 1.960 ευρώ ανά στρέμμα για μη παραγωγικά δέντρα.
δ) Για τα αμπελοειδή δα) σε 2.450 ευρώ ανά στρέμμα για καλλιέργειες που έχουν υποστεί ολική καταστροφή, ήτοι για εργασίες εκριζώσεων – επαναφυτεύσεων, και με την υποχρέωση αποκατάστασης – επαναφύτευσης, δβ) σε 1.750 ευρώ ανά στρέμμα για μεσαίας σοβαρότητας ζημιές, δγ) σε 1.225 ευρώ ανά στρέμμα σε νεαρές καλλιέργειες αμπελοειδών,
ε) Για τα ακτινίδια εα) σε 4.340 ευρώ ανά στρέμμα, για καλλιέργειες που έχουν υποστεί ολική καταστροφή και με την υποχρέωση αποκατάστασης – επαναφύτευσης, εβ) σε 3.100,00 ευρώ ανά στρέμμα, για μεσαίας σοβαρότητας ζημιές, εγ) σε 2.170 ευρώ ανά στρέμμα σε νεαρές καλλιέργειες.
Πώς γίνεται ο έλεγχος και η καταβολή της ενίσχυσης
Η ενίσχυση καταβάλλεται το αργότερο εντός 4 ετών από την ημερομηνία επέλευσης της θεομηνίας.
Είναι αφορολόγητη, ακατάσχετη και ανεκχώρητη στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων. Επιπλέον, δεν υπόκειται σε οποιοδήποτε τέλος, εισφορά ή άλλη κράτηση υπέρ του Δημοσίου, δεν δεσμεύεται και δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη προς το Δημόσιο, τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, τους οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τα πιστωτικά ιδρύματα.
Για τα πορίσματα και τον έλεγχο αποκατάστασης ακολουθείται η εξής διαδικασία:
α) Ο μηχανογραφημένος πίνακας πορισμάτων εκτιμήσεων κοινοποιείται από τον ΕΛΓΑ στον αρμόδιο ανταποκριτή του οικείου δήμου. Οι δικαιούχοι δύνανται να υποβάλουν ένσταση στον ανταποκριτή του ΕΛΓΑ εντός 15 ημερών από την κοινοποίηση των πορισμάτων.
β) Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών αποκατάστασης, ο δικαιούχος υποβάλει αίτηση μέχρι 15/12/2026 στον ΕΛΓΑ για τον έλεγχο της αποκατάστασης, συνοδευόμενη από υπεύθυνη δήλωση στην οποία θα αναφέρονται τα ακριβή στοιχεία των ζημιωθέντων αγροτεμαχίων, όπως δηλώνονται στη Δήλωση Καλλιέργειας/Εκτροφής των ετών 2023 και 2025, 2026 κατά περίπτωση (ονοματεπώνυμο παραγωγού, ΑΦΜ παραγωγού, περιγραφή τοποθεσίας, Α.Α. εγγραφής αγροτεμαχίου, αριθμός κτηματολογίου, στρέμματα).
Η καταβολή της ενίσχυσης πραγματοποιείται μετά τον έλεγχο της αποκατάστασης των ζημιών στα φυτικά μέσα παραγωγής.
Μεταβίβαση εκμετάλλευσης
Σε ειδικές περιπτώσεις, όπως αδυναμία προσβασιμότητας, ο δικαιούχος παραγωγός, εφόσον είναι ιδιοκτήτης του αγροτεμαχίου της αγροτικής εκμετάλλευσης, δύναται να προβεί στην ανασύσταση του συνόλου της καλλιέργειάς του σε άλλο αγροτεμάχιο, του οποίου είναι κύριος ή εκμεταλλευτής με οποιαδήποτε μακροχρόνια έννομη σχέση με τη σύμφωνη γνώμη (υπεύθυνη δήλωση) του ιδιοκτήτη της εκμετάλλευσης. Δηλώνεται στη ΔΚΕ (Δήλωση Καλλιέργειας/Εκτροφής) των ετών 2025 και 2026, κατά περίπτωση.
Η μεταβίβαση -δηλαδή η αλλαγή κατόχου της γεωργικής εκμετάλλευσης- μετά την επέλευση του ζημιογόνου αιτίου, μπορεί να γίνει αποδεκτή μόνο στις περιπτώσεις που ο δικαιούχος παραγωγός και ο νέος κάτοχος (διάδοχος) συνδέονται με συγγενική σχέση (σύζυγοι, γονέας – παιδί – εγγόνι ή αδέλφια).
