ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Κινητοποιούνται πόροι 540 εκατ. από το Αποθεματικό Κρίσεων και με τη συνδρομή των κρατών-μελών, το συνολικό πακέτο μπορεί να φτάσει το 1,5 δισ. ευρώ
Νέα χρηματοδοτική ενίσχυση των αγροτών, προκειμένου να ανταπεξέλθουν στο αυξημένο κόστος των λιπασμάτων, δρομολογεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αξιοποιώντας κοινοτικούς πόρους, αλλά δίνοντας και το ελεύθερο στα κράτη-μέλη να τους «αβγατίσουν» μέσω εθνικών κονδυλίων.
Του Γιάννη Τσατσάκη
Johny_ts@hotmail.com
Οι λεπτομέρειες αναμένεται να ξεκαθαρίσουν τις επόμενες εβδομάδες, ωστόσο, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά μέχρι στιγμής, οι Βρυξέλλες προτίθενται να διαθέσουν άμεσα πόρους ύψους 540 εκατ. ευρώ από το γεωργικό αποθεματικό κρίσεων. Συγκεκριμένα, τα 240 εκατ. ευρώ είναι αδιάθετα μέχρι στιγμής κονδύλια, στα οποία θα προστεθούν 300 εκατ. ευρώ από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό του 2026.
Από την πλευρά τους, τα κράτη-μέλη μπορούν να αυξήσουν το ποσό, προσθέτοντας έως 200% της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης από κρατικά κονδύλια, κάτι που θα μπορούσε να ανεβάσει το συνολικό προς διάθεση ποσό στα 1,5 δισ. ευρώ (εφόσον, δηλαδή, οι εθνικές κυβερνήσεις αξιοποιήσουν στο έπακρο αυτήν τη δυνατότητα).
Εκτός από το άμεσο χρηματοδοτικό βοήθημα, η Κομισιόν προωθεί στοχευμένες προσαρμογές στην ΚΑΠ, που θα δίνουν τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να παρέχουν στους παραγωγούς γρήγορη και ευέλικτη στήριξη, προκειμένου να προμηθεύονται τα λιπάσματα που έχουν ανάγκη. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν:
- Εναν νέο μηχανισμό ρευστότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων.
• Τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να καταβάλλουν άμεσες ενισχύσεις στους αγρότες νωρίτερα, δηλαδή πριν από τις 16 Οκτωβρίου, και με αυξημένες προκαταβολές, προκειμένου να ενισχύσουν τη ρευστότητά τους.
• Το δικαίωμα στα κράτη-μέλη να προσαρμόζουν, ανάλογα με τις ανάγκες και τις προτεραιότητές τους, τον προϋπολογισμό άμεσων πληρωμών για το 2027.
Στρεμματική ενίσχυση
Ειδικά σε ό,τι αφορά τον νέο μηχανισμό ρευστότητας, σύμφωνα με την Κομισιόν, η χρηματοδότησή του θα μπορούσε να προέλθει κατά 65% από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, αξιοποιώντας αδιάθετα κονδύλια. Τα κράτη-μέλη θα μπορούν να εισφέρουν εθνικούς πόρους έως 200%, ενώ, προκειμένου οι εκταμιεύσεις να γίνονται άμεσα και χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια, οι καταβολές μπορούν να ενεργοποιηθούν μέσω των Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΑΠ και να έχουν τη μορφή ενός καθορισμένου ποσού ανά στρέμμα.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό της Κομισιόν, η πρόταση για ενισχύσεις συνολικού ύψους 540 εκατ. ευρώ μέσω του αυξημένου Αποθεματικού Κρίσης, εφόσον λάβει το «πράσινο φως» του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αναμένεται να υιοθετηθεί έως το τέλος Ιουλίου.
Σημειώνεται ότι οι παρεμβάσεις των Βρυξελλών δεν σχετίζονται με την επιδότηση 15% στα λιπάσματα που έχει ανακοινώσει η ελληνική κυβέρνηση, η οποία αποτελεί εθνική πρωτοβουλία.
Η ανάγκη για τη λήψη μέτρων
Οι παρεμβάσεις της Κομισιόν γίνονται στο πλαίσιο του «Σχεδίου Δράσης για τα Λιπάσματα», που παρουσιάστηκε τον Μάιο και το οποίο επιχειρηματολογεί υπέρ της άμεσης δράσης για τη βελτίωση της πρόσβασης των αγροτών σε προϊόντα θρέψης.
Οπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, «το τελευταίο τρίμηνο του 2025 το κόστος των λιπασμάτων για τους γεωργούς της Ε.Ε. εξακολουθούσε να είναι κατά 62% υψηλότερο από τα επίπεδα του 2020 (πριν από την προηγούμενη ανώτατη τιμή). Τους πρώτους μήνες του 2026 οι εγχώριες τιμές λιπασμάτων, ιδίως των αζωτούχων, αυξήθηκαν σημαντικά στην Ε.Ε., εξαιτίας παραγόντων που άπτονται της παγκόσμιας ζήτησης, του εμπορίου και της γεωπολιτικής. Τον Απρίλιο του 2026 οι συνολικές τιμές των αζωτούχων λιπασμάτων στην Ε.Ε. αυξήθηκαν περαιτέρω, κατά 40% πάνω από το επίπεδο του Δεκεμβρίου του 2025».
Κίνδυνος για αποδόσεις και ποιότητα της σοδειάς
Σύμφωνα με την Κομισιόν, «λόγω του αυξανόμενου κόστους των λιπασμάτων, οι γεωργοί μπορεί να αναγκαστούν να περιορίσουν τη χρήση τους, με σαφή κίνδυνο μείωσης της ποιότητας και των αποδόσεων. Μπορεί επίσης να μειωθούν οι καλλιεργούμενες εκτάσεις, εξέλιξη που θα επηρέαζε την παραγωγή της Ε.Ε.».
Επιπλέον, όπως επισημαίνεται στην ανάλυση, από τις 28 Φεβρουαρίου 2026 η στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει μια περιοχή καθοριστικής σημασίας για τον παγκόσμιο εφοδιασμό, καθώς αντιπροσωπεύει το 20-30% των παγκόσμιων εξαγωγών, ιδίως αμμωνίας και ουρίας, και εφοδιάζει με θείο, που χρησιμοποιείται στην παραγωγή φωσφορικών λιπασμάτων.
Σύμφωνα πάντα με την Επιτροπή, «τον Απρίλιο του 2026 οι μέσες τιμές των αζωτούχων λιπασμάτων κατέγραψαν απότομη αύξηση περίπου 40 ποσοστιαίων μονάδων σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο του 2026 (διαμορφώθηκαν σε επίπεδα περίπου 70% πάνω από τον μέσο όρο του 2024). Επηρεάζονται, επίσης, οι τιμές των φωσφορικών λιπασμάτων».
