Η ζωονόσος ήταν το δεύτερο σημαντικό περιστατικό μετά την ευλογιά και ακόμη στοιχίζει στο νησί, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από την κτηνοτροφία.
ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ
Με 500.000 αιγοπρόβατα η Λέσβος είναι η τρίτη μεγαλύτερη παραγωγός γάλακτος στην Ελλάδα, με ένα μεγάλο ποσοστό του να χρησιμοποιείται εντός του νησιού για τυροκομία σε προϊόντα, όπως το λαδοτύρι Μυτιλήνης, το οποίο είναι ΠΟΠ, η φέτα ΠΟΠ, το κασέρι ΠΟΠ και αρκετά τυροκομικά που καλύπτουν τις ανάγκες του νησιού, της Ελλάδας και του εξωτερικού. Οταν, λοιπόν, στις 9 Μαρτίου ακούστηκε η πληροφορία για το πρώτο κρούσμα αφθώδους πυρετού, όχι μόνο κτηνοτρόφοι και τυροκόμοι, αλλά ολόκληρη η κοινωνία του νησιού πάγωσε. Πώς κατάφερε η ασθένεια να περάσει στο νησί ήταν η πρώτη λογική απορία. Στην Τουρκία, η οποία απέχει ένα τσιγάρο δρόμο από τη Λέσβο, η ίδια ασθένεια είναι τόσο συνηθισμένη, ώστε να μην αποτελεί είδηση. Κάποιοι είπαν ότι κτηνοτρόφοι του νησιού έκαναν εισαγωγή ζώων από την Τουρκία. Ενα νησί, όμως, με εκατοντάδες χιλιάδες αιγοπρόβατα χρειάζεται να κάνει εισαγωγή αιγοπροβάτων; Οπως λέει ο Θεοκλής Χαϊδεμένος, «αφού μας κατηγορούν, ας μας δείξουν και τον υπαίτιο. Γνωριζόμαστε πολύ καλά μεταξύ μας και γνωρίζουμε τον πραγματικό αριθμό των ζώων μας». Πράγματι, το νησί δεν έχει δώσει δείγματα σκανδάλου ΟΠΕΚΕΠΕ και επιπλέον τα θαλάσσια σύνορα αποτελούν ένα σημαντικό εμπόδιο για όποιον θέλει να περάσει ζώα λαθραία. Ο ίδιος αναρωτιέται γιατί, αφού ήταν γνωστό το πρόβλημα με την Τουρκία, δεν είχε μπει εγκαίρως ένα σύστημα απολύμανσης στο λιμάνι, το οποίο βέβαια λειτούργησε κατόπιν εορτής, δεδομένου ότι ο αφθώδης θα μπορούσε να έχει έρθει ακόμα και πάνω στα παπούτσια ενός ταξιδιώτη.
Το κακό έγινε…
«Ακόμα και αν πριν την ευλογιά δεν υπήρχε σχέδιο έκτακτης ανάγκης, θα έπρεπε να έχει δημιουργηθεί ένα εδώ και δύο χρόνια» σημειώνει ο Θεοκλής Χαϊδεμένος και υποστηρίζει ότι άργησε η λήψη μέτρων μετά την εμφάνιση του πρώτου κρούσματος.
Υπάρχουν οικογένειες στη Λέσβο που ζούσαν αποκλειστικά από την κτηνοτροφία. Η οικονομική και η ψυχολογική ζημιά είναι τεράστιες. «Φανταστείτε κάθε πρωί να ξυπνάτε για να πάτε στη δουλειά σας και μια μέρα αυτή να εξαφανιστεί και να πρέπει να αλλάξετε τρόπο ζωής. Αλλά και για έναν επιχειρηματία η ζημιά είναι τεράστια. Εγώ πλέον δεν έχω ζωικό κεφάλαιο, έχασα 700 ζώα και έχω επενδύσει συνολικά 120.000 ευρώ σε υποδομές. Πότε θα ξεκινήσουν οι υποδομές αυτές να είναι ξανά παραγωγικές; Μέχρι τότε από πού θα προέρχεται το εισόδημά μου;»
Να σημειώσουμε εδώ ότι, βάσει νομοθεσίας, ο αγρότης ως επαγγελματίας δεν μπορεί να κάνει άλλη εργασία που να ξεπερνά τα 150 ένσημα ετησίως, επομένως ακόμα και αν βρει κάποια εργασία, δεν θα μπορέσει να έχει πλήρη ασφάλιση και συντάξιμα ένσημα.
Να ανασυσταθεί το ζωικό κεφάλαιο
«Η ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου δεν έχει να κάνει μόνο με τις επιδοτήσεις» επισημαίνει ο Θεοκλής Χαϊδεμένος. «Θα πρέπει όλα να ξεκινήσουν από την αρχή». Οι επιδοτήσεις επαρκούν για να αγοραστούν ζώα από το νησί, τουλάχιστον όσο τα κοπάδια είναι υγιή. Αν όμως χρειαστεί εισαγωγή ζώων από άλλες χώρες, όπως η Γαλλία, η επιδότηση δεν καλύπτει ούτε το 50% του κόστους αγοράς.
Σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί μέχρι τώρα, η ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου μπορεί να ξεκινήσει έξι μήνες μετά αφού μηδενιστούν τα κρούσματα και του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, αλλά και της ευλογιάς στην υπόλοιπη χώρα. Αυτή είναι μια αβεβαιότητα, καθώς με την έλλειψη ιατρικού προσωπικού που υπήρχε μέχρι πρόσφατα κανείς δεν γνωρίζει ποια είναι η πραγματική εικόνα και άρα πότε το κράτος θα δώσει το πράσινο φως. Ας αναλογιστούμε ότι η ευλογιά ήδη έχει διάρκεια δύο ετών και ακόμα επίσημα δεν έχει ολοκληρωθεί ο κύκλος της.
Η παράνοια με το τυρί
Είναι αποδεδειγμένο ότι το τυρί, ακόμα και από μολυσμένο ζώο, δεν ενέχει κανέναν κίνδυνο για τον άνθρωπο. Οπότε η διάθεση των τυροκομικών προϊόντων της Λέσβου σταμάτησε για να αποφευχθεί ο κίνδυνος μετάδοσης του ιού λόγω των μεταφορών. Οπότε και τυριά έμειναν σε στοκ, αλλά και πετάχτηκε μεγάλη ποσότητα γάλακτος, γιατί ουδείς μπορούσε να βεβαιώσει ότι οι μεταφορές θα ήταν ασφαλείς.
Η φέτα είναι ένα από τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της χώρας, οπότε, διακόπτοντας την παραγωγή στη Λέσβο, είναι σαν να πυροβολούμε τα πόδια μας, επισημαίνει ο κ. Χαϊδεμένος. «Ενας νησιώτης έχει την επιλογή να στραφεί και στον τουρισμό, τι θα γίνει όμως με τους κατοίκους ακριτικών περιοχών, όπου η κτηνοτροφία ήταν βασική πηγή εισοδήματος;» καταλήγει ο συνομιλητής μας.