«Να σταματήσει η απαξίωση, που επιδεινώθηκε τα χρόνια της κρίσης, να ενταθεί η πρόληψη με οργανωμένους αντιπυρικούς σχεδιασμούς και να αξιοποιηθούν οι νέες τεχνολογίες»
- Του Χάρη Μπερτίδη – Εφημερίδα «Έλληνας Αγρότης»
Εν μέσω θέρους, με τις φωτιές ήδη να μαίνονται η μία μετά την άλλη και μόλις έναν χρόνο από τη σοκαριστική καταστροφή του δάσους της Δαδιάς στον Εβρο από την πύρινη λαίλαπα, ο «Ε.Α.» επικοινώνησε με τον δασολόγο Νικόλαο Μαγγίνα, ώστε να δοθεί ένα στίγμα στους αναγνώστες αφενός για τη σημερινή κατάσταση του δάσους, αφετέρου για το κομμάτι της πρόληψης των πυρκαγιών, η οποία επιτυγχάνεται μέσα από την οργάνωση των δασαρχείων – του οργανισμού που έχει υποβαθμιστεί όσο κανείς στη χώρα μας τις τελευταίες δεκαετίες. Σήμερα συνεχίζεται η συστηματική υποβάθμιση των Κρατικών Δασικών Υπηρεσιών, που έχουν ως αρμοδιότητα την προστασία και τη διαχείριση της κρατικής δασικής περιουσίας, σε μέσα, προσωπικό και χρηματοδότηση, γεγονός το οποίο επιδεινώθηκε στα χρόνια της κρίσης. Η συνεχιζόμενη ελλειμματική χρηματοδότηση των δασικών δραστηριοτήτων ξεπερνά κάθε όριο. Ο δασολόγος μάς εξηγεί πώς πρέπει να γίνονται οι αναδασώσεις και πώς πρέπει να στελεχωθούν τα δασαρχεία, για να δημιουργούνται οι συνθήκες αποτροπής και εξάπλωσης μιας πυρκαγιάς.
Ποιο είναι ακριβώς το μέγεθος της καταστροφής στη Δαδιά από την περυσινή φωτιά και ποια η κατάσταση του δάσους σήμερα;
Η φωτιά στη Δαδιά είναι η μεγαλύτερη πυρκαγιά που έχει καταγραφεί στην Ε.Ε. Κάηκαν συνολικά 935.000 στρέμματα, που κατά προσέγγιση αφορούν 180 στρέμματα δασικές εκτάσεις (47%), 700 στρέμματα θαμνώδεις εκτάσεις (34%), 140 στρέμματα αγροτικές εκτάσεις (9%). Το δάσος θα αναγεννηθεί «φυσικά», χωρίς να χρειαστεί ανθρώπινη παρέμβαση, με την προϋπόθεση ότι δεν θα ξανακαεί. Παρατηρούμε ότι, περίπου έναν χρόνο μετά τη μεγάλη πυρκαγιά που κατέκαψε τον νομό Εβρου και με τη βοήθεια των βροχών, πρώτα τα πλατύφυλλα είδη, όπως δρύες, σορβιές, φράξοι και φιλλύκια, έχουν αναπτύξει πολυάριθμους νέους βλαστούς, είτε από τα καμένα πρέμνα είτε από τις ρίζες. Και η τραχεία πεύκη ακολουθεί, που όχι μόνο αναγεννάται μετά τη φωτιά, αλλά πολλές φορές ευνοείται, λόγω των υψηλών θερμοκρασιών που έχουν αναπτυχθεί, οι κλειστοί κώνοι ανοίγουν και οι σπόροι αποκτούν φυτρωτικότητα. Επομένως, υπάρχει αισιοδοξία για το μέλλον του δάσους της Δαδιάς. Χρειάζεται βέβαια υπομονή και, όπως είπαμε, να μην ξαναπιάσει φωτιά.
Ο Εβρος αποτελείται από τοπία εξαιρετικής φυσικής ομορφιάς. Ποια είναι τα πιο σπάνια είδη ζώων που μπορεί να βρει κάποιος;
Στον Εβρο, και ιδιαίτερα στο δάσος Δαδιάς – Λευκίμμης – Σουφλίου, συναντάμε 36 από τα 38 είδη αρπακτικών πουλιών που έχουν καταγραφεί στην Ευρώπη. Το εθνικό πάρκο φιλοξενεί τα τρία από τα τέσσερα είδη μαυρόγυπα της Ευρώπης και τη μοναδική φυσική αποικία του μαυρόγυπα στα Βαλκάνια. Υπάρχουν ακόμα 166 είδη πουλιών, εκ των οποίων δύο έχουν χαρακτηριστεί κινδυνεύοντα για την Ελλάδα, ο μαυροπελαργός (Ciconia nigra) και η καμπίσια πέρδικα.
Πρέπει να αλλάξει κάτι με τις αναδασώσεις;
Οχι. Μια επιτυχημένη αναδάσωση είναι δυνατή εκεί όπου το δάσος μπορεί να αναδασωθεί μόνο του, φυσικά. Πρέπει να ακολουθεί ή να εκμεταλλεύεται κατά το δυνατόν τη φυσική διαδοχή και να χρησιμοποιούνται αυτόχθονα είδη, λαμβάνοντας υπόψη και τις συνοικολογικές συνθήκες.
Τι χρειάζεται για να αναβαθμιστούν τα -υποβαθμισμένα εδώ και πολλά χρόνια- δασαρχεία της χώρας;
Χρειάζεται άμεσα να αυξηθεί η χρηματοδότηση δασικών υπηρεσιών, ώστε να στελεχωθούν από προσωπικό. Ενα μικρό παράδειγμα είναι το Εθνικό Πάρκο Δαδιάς – Λευκίμμης – Σουφλίου παραμένει χωρίς δασολόγο, απασχολώντας τέσσερις δασοπόνους με μέση ηλικία τα 60 έτη. Υπάρχουν επίσης διαθέσιμα δύο αυτοκίνητα, αλλά και αυτά είναι παλιά. Ιδια είναι η κατάσταση σε ολόκληρη τη χώρα. Αλλά για να γίνουν αλλαγές σε αυτό το σύστημα πρέπει να υπάρξει πρώτα πολιτική βούληση. Στην Ελλάδα έχουμε δει κάτι τέτοιο;
Τι μεθόδους μπορούμε να υιοθετήσουμε για την πρόληψη των πυρκαγιών;
Ενα δάσος δεν καίγεται ποτέ ή καίγεται πολύ δύσκολα όταν είναι σε διαχείριση. Η δασική διαχείριση επιβάλλει την πρόληψη και τον αντιπυρικό σχεδιασμό. Η κατάλληλη διαχείριση του δάσους πρέπει να γίνεται κυρίως με προληπτικό και αντιπυρικό σχεδιασμό. Ιδιαίτερα εν μέσω κλιματικής αλλαγής, η οποία φέρνει πυρκαγιές με μεγαλύτερη ένταση και με αυξημένη συχνότητα. Είναι επιτακτική ανάγκη να αυξήσουμε το πλάτος των αντιπυρικών ζωνών και μέσα στις αντιπυρικές ζώνες να σπαρθεί τριφύλλι, που θα επιτελεί δύο σκοπούς: δεν θα φαίνεται «γυμνό» το έδαφος και, παράλληλα, θα μπορούν να τρέφονται τα άγρια ζώα (ζαρκάδια, αγριόχοιροι κ.λπ.), ώστε να μην κατεβαίνουν στις πόλεις για να τραφούν. Αλλα μέτρα που πρέπει να εφαρμοστούν είναι οι περισσότερες δεξαμενές και τεχνητές λίμνες, το σύστημα εκτίμησης κινδύνου με επίγειες περιπολίες στο δάσος και, τέλος, ο εντοπισμός των πυρκαγιών από drone.
Ο Νικόλαος Μαγγίνας είναι δικηγόρος και δασολόγος-περιβαλλοντολόγος με MSc στην Περιβαλλοντική Πολιτική και την Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη της Υπαίθρου. Εχει συμμετάσχει σε πλήθος σεμιναρίων, εκδηλώσεων και ομιλιών που σχετίζονται με το περιβάλλον και την προστασία του.
