Το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας μέσω δράσης του Υπουργείου Πολιτισμού αναβιώνει την τέχνη της υφαντουργίας στη Βλάστη Εορδαίας. Στεγάζεται σε ένα κτίριο στις παρυφές του χωριού, το οποίο κατασκευάστηκε το 1965.
Η ιστορία της Βλάστης Εορδαίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη βιοτεχνική της παράδοση και συγκεκριμένα με το εμβληματικό Σουηδικό εργοστάσιο κλωστοϋφαντουργίας, το οποίο αποτέλεσε πυλώνα της τοπικής οικονομίας και πολιτιστικής κληρονομιάς. Σήμερα, αυτό το ιστορικό κτίριο άνοιξε ξανά τις πύλες του, όχι μόνο ως παραγωγική μονάδα, αλλά και ως κέντρο εκπαίδευσης και αναβίωσης της τέχνης της κλωστοϋφαντουργίας, από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας
Αποτελεί μέρος της δράσης «Αναζωογόνηση των τοπικών χειροτεχνικών μονάδων ως κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης» του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, που συντονίζεται από το Υπουργείο Πολιτισμού.
Σκοπός είναι μέσα από τα θεωρητικά και πρακτικά μαθήματα να συνδυαστούν οι παραδοσιακές τεχνικές με σύγχρονες δεξιότητες, διατηρώντας με αυτό τον τρόπο την παράδοση, που υπήρξε μοχλός ανάπτυξης τον περασμένο αιώνα.
Η εκπαίδευση εστιάζει σε τρεις βασικούς κλάδους, την Υφαντική, την Κεραμική και την Ξυλοτεχνία, ενώ οι εκπαιδευτικές δομές περιλαμβάνουν:
- Υφαντική: Βλάστη Κοζάνης, Νεστόριο Καστοριάς
- Κεραμική: Ψαράδες Φλώρινας, Μαλάκι Βόλου, Αρτεμώνα Σίφνου, Θραψανό Κρήτης
- Ξυλοτεχνία: Σχολή Καλών Τεχνών Φλώρινας
Επιστημονικά υπεύθυνος του έργου για τις δομές που εποπτεύει το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας είναι ο καθηγητής κ. Γιάννης Ζιώγας από το Τμήμα Εικαστικών Τεχνών της Σχολής Καλών Τεχνών Φλώρινας.
Υλοποιείται από το Κέντρο Επιμόρφωσης και Δια Βίου Μάθησης (Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ.) του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, συνολικά σε δεκαεννιά δομές σε όλη την Ελλάδα.
Να σημειωθεί ότι για την επαναλειτουργία του Σουηδικού Σχολείου Υφαντουργίας, ο Δήμος Εορδαίας σε συνεργασία με την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας κατάφεραν να ενταχθεί σε πρόγραμμα του Υπουργείου Πολιτισμού, με φορέα υλοποίησης το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Ο χώρος του Σουηδικού εργοστασίου παραχωρήθηκε από τον Δήμο Εορδαίας για την πραγματοποίηση της πρακτικής άσκησης, ενώ τα μαθήματα θα παραδίδονται διαδικτυακά και τα πτυχία μετά το πέρας της διετούς φοίτησης θα είναι πιστοποιημένα. Το κτήριο του Σουηδικού ανακαινίσθηκε και εξοπλίστηκε με δαπάνη του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας – μέσω του ειδικού λογαριασμού κονδυλίων .
Όπως ανέφερε στον «Έλληνα Αγρότη» ο πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας Βλάστης κ. Γιάννης Τζιούμαρης «Είναι θετικό που λειτουργεί και πάλι το Σουηδικό Σχολείο Υφαντουργίας προσελκύοντας το ενδιαφέρον σπουδαστών, αλλά είναι και μια καλή αφορμή για να δημιουργηθεί ένα μουσείο που θα προβάλλει την πολιτιστική κληρονομιά του χωριού και θα προσελκύσει περισσότερους επισκέπτες».
Η ιστορία του
Το σουηδικό εργοστάσιο στη Βλάστη αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα κοινωνικής οικονομίας της μετεμφυλιακής Ελλάδας. Το εργοστάσιο εγκαταλείφθηκε 25 χρόνια αργότερα, αλλά συνέχιζε να παραμένει “αλώβητο” στο χρόνο, με τους αργαλειούς ακόμα σε λειτουργία και γεμάτο νήματα.
Το “Σουηδικό”, όπως είναι γνωστό στους κατοίκους της περιοχής, στεγάζεται σε ένα κτίριο στις παρυφές του χωριού, το οποίο κατασκευάστηκε το 1965 από την ανθρωπιστική οργάνωση ΙΜ (Individuell Människohjälp) . Η πρωτοβουλία ξεκίνησε το 1963, όταν η Φράνκι Χάμιλτον, μια Ολλανδέζα κοινωνική λειτουργός που εργαζόταν για την ανθρωπιστική οργάνωση OXFAM, επισήμανε τις δύσκολες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες της Βλάστης. Η ΙΜ ανταποκρίθηκε δημιουργώντας ένα κέντρο υφαντουργίας που βασιζόταν στις παραδοσιακές γνώσεις των γυναικών της περιοχής. Παράγονταν υφαντά με παραδοσιακά βλατσιώτικα σχέδια (πλεκτές κάλτσες και ρούχα, τσάντες, τραπεζομάντιλα, κ.ά), τα οποία εξάγονταν στη Σουηδία μέσω του δικτύου καταστημάτων της οργάνωσης. Όλες οι γυναίκες της Βλάστης συμμετείχαν στο πρόγραμμα, λαμβάνοντας αξιοπρεπείς μισθούς. Σε μια περίοδο ανάπτυξης, το εργοστάσιο έφτασε να επεξεργάζεται έως και 6 τόνους μαλλί το χρόνο, απασχολώντας επιπλέον γυναίκες γειτονικών χωριών.
Στόχος της ΙΜ ήταν να μεταβιβάσει την πρωτοβουλία στις γυναίκες της Βλάστης, οργανώνοντάς τις σε αυτοδιαχειριζόμενο συνεταιρισμό. Ωστόσο, τότε, οι γυναίκες δεν ήταν έτοιμες να αναλάβουν αυτήν την ευθύνη και το σχέδιο εγκαταλείφθηκε.
Το 1988, η ΙΜ αποφάσισε να αποχωρήσει, καθώς η Ελλάδα ήταν πλέον μέλος της ΕΟΚ και η Βλάστη είχε αποκτήσει τουριστική ανάπτυξη και το εργοστάσιο παραχωρήθηκε στην κοινότητα Βλάστης.
Της Μαρία Κοτζακόλιου
[email protected]
