ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Η ελληνική γεωργία εισέρχεται σε μια κρίσιμη περίοδο μετασχηματισμού, όπου η ανάπτυξη βιώσιμων, πιστοποιημένων και επιστημονικά τεκμηριωμένων εργαλείων παραγωγής είναι πλέον επιβεβλημένη για τη διασφάλιση του εισοδήματος των παραγωγών.
Η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμα πιο επιτακτική, αν ληφθούν υπόψη παράγοντες όπως η κλιματική κρίση, οι περιορισμοί που απορρέουν από τη νομοθεσία, καθώς και οι διάφορες διαθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής γεωργίας.
ΤΟΥ ΔΡΟΣ Κ. ΑΛΙΦΕΡΗ*
Έναν από τους βασικούς πυλώνες αυτής της μετάβασης αποτελούν οι μικροβιακοί βιοδιεγέρτες, οι οποίοι αξιοποιούν τις ιδιαίτερες ιδιότητες των ωφέλιμων μικροοργανισμών που περιέχουν, για να ενισχύσουν την ανάπτυξη των φυτών, να βελτιώσουν ποιοτικά και ποσοτικά την παραγωγή, και να θωρακίσουν τις καλλιέργειες έναντι αβιοτικών καταπονήσεων (π.χ. ξηρασία, υψηλές ή χαμηλές θερμοκρασίες), ο αρνητικός αντίκτυπος των οποίων βαίνει αυξανόμενος στην αγροτική παραγωγή της χώρας μας, απειλώντας τη βιωσιμότητά της. Τα προϊόντα αυτά μπορούν να δράσουν συνεργατικά με άλλες γεωργικές εισροές, όπως τα λιπάσματα και τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, ενισχύοντας τη φαρέτρα των παραγωγών.
Στο πλαίσιο αυτό, η ερευνητική ομάδα Biostimulants, Biocontrols & Pesticide Metabolomics Group (B2PMG), με έδρα το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, αποτελούμενη από 25 ερευνητές, καθοδηγούμενη από τον καθηγητή Κ. Αλιφέρη, διευθυντή του Εργαστηρίου Γεωργικής Φαρμακολογίας, έχει αναπτύξει μακροχρόνια στρατηγική συνεργασία με την εταιρία Dekagro, η οποία είναι πρωτοπόρος στην παραγωγή λιπασμάτων και βιοδιεγερτών, με σκοπό την ανάπτυξη γκάμας καινοτόμων προϊόντων μικροβιακών βιοδιεγερτών ελληνικής παραγωγής. Με την καθοριστική υποστήριξη της εταιρίας, έχει δημιουργηθεί πρότυπη, καινοτόμος μονάδα έρευνας και ανάπτυξης τέτοιων προϊόντων, η οποία, ακολουθώντας τα διεθνή πρότυπα, βρίσκεται πλέον στην τελική φάση ανάπτυξης και παραγωγής σκευασμάτων.
Η παρούσα φάση του έργου σηματοδοτεί τη μετάβαση από την ερευνητική και πιλοτική ανάπτυξη στη βιομηχανική παραγωγή μικροβιακών βιοδιεγερτών. Τα προϊόντα αυτά έχουν σχεδιαστεί εξαρχής ώστε να εντάσσονται πλήρως και να πιστοποιούνται στην κατηγορία PFC6, όπως ορίζεται στον Ευρωπαϊκό Κανονισμό Λιπασμάτων (Ε.Ε.) 1009/2019, διασφαλίζοντας σαφή ορισμό, λειτουργική τεκμηρίωση και κανονιστική συμμόρφωση. Η υπαγωγή στον Κανονισμό δίνει επιπλέον τη δυνατότητα για πιστοποίηση και επομένως σήμανση CE, η οποία είναι σημαντική για την περαιτέρω εμπορική αξιοποίηση των προϊόντων. Λαμβάνοντας υπόψη τα σύγχρονα πρότυπα, καθώς και τις κατευθυντήριες αρχές της Ευρωπαϊκής Ενωσης, τα σκευάσματα που προκύπτουν δεν αποτελούν απλώς πειραματικές προσεγγίσεις, αλλά λειτουργικά προϊόντα έτοιμα να υποστηρίξουν το εισόδημα του Ελληνα παραγωγού.
Για να επιτευχθούν οι στόχοι της έρευνάς μας απαιτήθηκαν μεγάλη και μακροχρόνια προσπάθεια, καθώς και επενδύσεις σε υποδομές και εξοπλισμό αιχμής, ικανές να υποστηρίξουν προηγμένες εφαρμογές βιοτεχνολογίας. Η παραγωγή των μικροοργανισμών πραγματοποιείται σε σύγχρονους βιοαντιδραστήρες, διασφαλίζοντας σταθερή ποιότητα και βιωσιμότητα των μικροοργανισμών σε κάθε παρτίδα παραγόμενου προϊόντος.
Η αξιολόγηση των σκευασμάτων πραγματοποιείται σε σύγχρονους χώρους ανάπτυξης φυτών τύπου phytotron, όπου τα φυτά εκτίθενται σε βιοδιεγέρτες υπό πλήρως ελεγχόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες. Οι δοκιμές αυτές αποτελούν κρίσιμο βήμα πριν από την ευρεία εφαρμογή στο χωράφι, καθώς επιτρέπουν την επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας και της σταθερότητας της δράσης, καθώς και τη βελτιστοποίηση της δοσολογίας και των σταδίων εφαρμογής. Το μεγάλο συγκριτικό πλεονέκτημα της ομάδας μας είναι η μακρόχρονη εμπειρία στο βιοαναλυτικό εργαλείο της μεταβολομικής, το οποίο επιτρέπει τη μελέτη και πιστοποίηση του μηχανισμού δράσης των μικροβιακών βιοδιεγερτών. Μέσω της καταγραφής μεταβολικών προφίλ των φυτών πριν και μετά την εφαρμογή, τεκμηριώνεται με ακρίβεια η λειτουργική επίδραση των σκευασμάτων, όπως απαιτεί ο Κανονισμός (Ε.Ε.) 1009/2019. Η χρήση μεταβολομικής προσδίδει στα τελικά προϊόντα ένα σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα: η δράση τους αποδεικνύεται επιστημονικά και δεν βασίζεται αποκλειστικά σε εμπειρικές παρατηρήσεις ή γενικές αγρονομικές αξιολογήσεις. Μεγάλο μέρος της επιτυχίας του εγχειρήματός μας οφείλεται στην εμπειρία, στην αφοσίωση, στην προσπάθεια και στον επαγγελματισμό των μελών της ομάδας. Σήμερα διαθέτει μια σημαντική συλλογή μικροοργανισμών, ικανή για την ανάπτυξη σκευασμάτων αντάξιων αυτών της παγκόσμιας αγοράς.
Στενή συνεργασία με την Dekagro
Η ερευνητική μας ομάδα βρίσκεται σε κάθε στάδιο σε στενή συνεργασία με την Dekagro, αξιοποιώντας την πολυετή εμπειρία της στη βιομηχανική παραγωγή γεωργικών εισροών, με την τελευταία να αναλαμβάνει τον κρίσιμο ρόλο της μετατροπής της ερευνητικής γνώσης σε σταθερά, εμπορικά ώριμα σκευάσματα. Η εταιρία εξασφαλίζει ότι τα τελικά προϊόντα πληρούν τις απαιτήσεις ποιότητας, ασφάλειας και ιχνηλασιμότητας που απαιτεί η σύγχρονη ευρωπαϊκή αγορά. Η είσοδος στην τελική φάση ανάπτυξης και παραγωγής σημαίνει ότι ο Ελληνας παραγωγός θα έχει σύντομα στη διάθεσή του τεχνολογικά ώριμα, προηγμένα, κανονιστικά συμβατά και επιστημονικά τεκμηριωμένα σκευάσματα μικροβιακών βιοδιεγερτών, τα οποία διαθέτουν πιστοποιημένη απόδοση και σήμανση CE, συμβάλλοντας στη βελτίωση της αποδοτικότητας των καλλιεργειών και τη μείωση του παραγωγικού ρίσκου.
Ενίσχυση ανταγωνιστικότητας
Η ολοκλήρωση της ερευνητικής μας προσπάθειας και η είσοδος στην τελική φάση ανάπτυξης και παραγωγής μικροβιακών βιοδιεγερτών, που είναι προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, αποδεικνύουν ότι η καινοτομία που παράγεται στα ελληνικά πανεπιστήμια μπορεί να περάσει με επιτυχία από το εργαστήριο στη βιομηχανική παραγωγή και από εκεί στον γεωργό. Το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και η Dekagro διαμορφώνουν ένα πρότυπο συνεργασίας που ενισχύει την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής γεωργίας προς όφελος του Ελληνα παραγωγού και της ελληνικής οικονομίας γενικά, μειώνοντας την εξάρτηση από τις εισαγωγές αμφιβόλου ποιότητος εισροών και αναδεικνύοντας τον ελληνικό γεωργικό κλάδο σε πρωτοπόρο διεθνώς.
*Διευθυντή Εργαστηρίου Γεωργικής Φαρμακολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Professor, McGill University, Καναδάς (Adjunct)
