Ο αγρότης, ανθοκαλλιεργητής και πρόεδρος της Κεντρικής Ανθαγοράς Αθηνών, μιλάει στον «Έλληνα Αγρότη».
Η Κεντρική Ανθαγορά Αθηνών Αντιπροσωπεύει περίπου το 80% του συνόλου των ανθοπαραγωγών, διακινεί αποκλειστικά και μόνο άνθη που παράγονται στην Ελλάδα, δεν λειτουργεί όμως ως ένας ‘συνδικαλιστικός φορέας’ καθώς προσπαθεί για τη δημιουργία Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης σε συνεργασία με χονδρέμπορους και ανθοπωλεία.
ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ ΑΝΤΩΝΙΟΥ
[email protected]
Οι φορείς έχουν ήδη υπογράψει από το 2017 Μνημόνιο Συνεργασίας και αναμένεται η ίδρυσή της. Αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα δραστηριοποιούνται συνολικά περίπου 110 παραγωγοί στα δρεπτά άνθη (εξαιρούνται οι φυτωριούχοι) σε Αττική (Μενίδι, Μαραθώνας, Τροιζήνα), Ιεράπετρα, Σάμο, Κως και Καβάλα.
Ο Συνεταιρισμός βρίσκεται στα Πατήσια από το 1962, παλιότερα όμως έδρευε στην Ομόνοια στις ιστορικές αποθήκες Καμπά όπου συγκεντρωνόταν με τα μέσα της εποχής (κάρα με κοφίνια) τα άνθη που παράγονταν κυρίως στην Αττική σε περιοχές όπως Μενίδι, Παλιό Φάληρο, Μοσχάτο, Μεταμόρφωση και Μαραθώνα αλλά και την Τροιζήνα.
Ο Αθ. Κελμάγερ μας ξεναγεί στην κυκλική Ανθαγορά και στα καταστήματα των συνεταιρισμένων ανθοπαραγωγών οι οποίοι πωλούν χονδρική σε αγοραστές από όλη την Αθήνα που έρχονται νωρίς το πρωί, σε καθορισμένες ημέρες τη εβδομάδα, για να ψωνίσουν εμπόρευμα για τα ανθοπωλεία τους. Μια σημαντική επιχειρηματική δραστηριότητα, μια εξόχως σημαντική παραγωγική δραστηριότητα η οποία όμως αντιμετωπίζει κι αυτή τις χρόνιες παθογένειες της ελληνικής γεωργίας.
Όπως μας ενημερώνει ο Αθ. Κελμάγερ η αγορά των άνθεων, η οποία ήταν πάντα μια υπολογίσιμη παραγωγική κι εμπορική δραστηριότητα, γνώρισε ανάπτυξη στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ανάπτυξη η οποία αποδίδεται στην άνοδο του βιοτικού επιπέδου του μέσου Έλληνα. «Ο Έλληνας αγαπούσε πάντα το λουλούδι και τα ανθοπωλεία αγόραζαν την τοπική παραγωγή και μόνο, κυρίως γαρύφαλλα, χρυσάνθεμα, γλαδιόλες, βιολέτες κι αστράκια (άστερ). Η είσοδος των ξένων λουλουδιών πραγματοποιήθηκε αρχικά με νέες ποικιλίες στα τριαντάφυλλα και τις ζέρμπερες κ.ά.» θυμάται ο συνομιλητής μας. Εξαιρετικοί γενετιστές στα λουλούδια οι Ολλανδοί κατάφεραν να επιβάλλουν στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο νέα είδη λουλουδιών από τα οποία κερδίζουν τεράστια ποσά καθώς τα περισσότερα από τα καλλιεργούμενα άνθη είναι αποτελέσματα εργαστηριακών μελετών και διασταυρώσεων.
Η χρήση των σπόρων τους δεν είναι ασφαλώς ελεύθερη, καθώς οι Έλληνες αγρότες πρέπει να καταβάλλουν ετησίως υψηλά ποσά δικαιωμάτων (loyalties), όπως άλλωστε συμβαίνει σε όλα τα αγροτικά προϊόντα ενώ η μη αδειοδοτημένη (license) καλλιέργεια διώκεται.
Η δεκαετία του 1980 ήταν περίοδος εκσυγχρονισμού για την ελληνική ανθοκαλλιέργεια καθώς πέρα από τις υπαίθριες καλλιέργειες οι Έλληνες παραγωγοί προχώρησαν στην κατασκευή σύγχρονων θερμοκηπίων τα οποία διεύρυναν την παραγωγική περίοδο.
«Ήταν φθηνή η θέρμανση εκείνη την εποχή και έδωσε ώθηση στον κλάδο, σήμερα το κόστος της ενέργειας είναι απαγορευτικό…» σχολιάζει ο Αθ. Κελμάγερ.
Τροιζήνα: Κάποτε ήταν ο «παράδεισος»…
Η Τροιζήνα αποτελούσε το ένα από τα δύο παραγωγικά κέντρα για ανθοκαλλιέργεια (το άλλο ήταν η Αττική) το οποίο τροφοδοτούσε την αγορά της Αθήνας και όχι μόνο.
Η ευρύτερη περιοχή της Τροιζήνας, απέναντι από τον Πόρο, αριθμούσε τη δεκαετία του 1960 περίπου 200 οικογένειες οι οποίες ζούσαν αποκλειστικά από την καλλιέργεια λουλουδιών- κυρίως γαρύφαλλα. Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1980, η εισαγωγή λουλουδιών ήταν περιορισμένη και η εγχώρια παραγωγή, στην οποία πρωτοστατούσε η Τροιζήνα, διατίθετο άμεσα και χωρίς προβλήματα.
Μετά την ένταξη της χώρας στην (τότε) ΕΟΚ εμφανίστηκαν τα πρώτα σοβαρά προβλήματα και το εμπόριο άρχισε να δυναμώνει έναντι της πρωτογενούς ελληνικής παραγωγής. «Σήμερα αν μπούμε σε ένα αθηναϊκό ανθοπωλείο θα διαπιστώσουμε οτι σχεδόν το 80% των λουλουδιών προέρχονται από άλλες ευρωπαϊκές ή τρίτες χώρες, κυρίως Τουρκία, Κένυα, Αιθιοπία και Ισημερινό τα οποία καταφτάνουν στην Ευρώπη μέσω του φορέα Αγορά Λουλουδιών Aalsmeer (Bloemenveiling Aalsmeer), στην Ολλανδία όπου δημοπρατούνται» μας εξηγεί ο Αθ. Κελμάγερ.
ΤΗΝ ΠΕΡΊΟΔΟ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΊΑΣ, ΤΑ ΆΝΘΗ ΥΠΈΣΤΗΣΑΝ ΣΥΡΡΊΚΝΩΣΗ ΚΑΘΏΣ ΔΕΝ ΥΠΉΡΧΑΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΈΣ ΕΚΔΗΛΏΣΕΙΣ
Κλιματική αλλαγή και ενέργεια «μαραζώνουν» τα λουλούδια
«Πέρυσι το καλοκαίρι είχαμε 10 εβδομάδες θερμοκρασίες άνω των 35 βαθμών»
Μετά το 2000 η εικόνα της αγοράς άλλαξε και πάλι: οι αθρόες εισαγωγές λουλουδιών σε συνδυασμό με την οικονομική κρίση του 2010 προκάλεσαν μεγάλα προβλήματα. Το λουλούδι ‘τιμωρήθηκε’ με ΦΠΑ 24% (ο ΦΠΑ είναι πλέον στο 13%), λόγω του ότι δεν θεωρήθηκε αγροτικό προϊόν ενώ τα υπόλοιπα φυτά θεωρούνταν! Ο κλάδος υπέστη μια σχεδόν 10ετή ύφεση κατά τη διάρκεια της οποίας αρκετοί επαγγελματίες είτε στράφηκαν προς τα κηπευτικά είτε εγκατέλειψαν την καλλιέργεια άνθεων και το εμπόριο τους.
Ο κορωνοϊός υπήρξε καταστροφική περίοδος για τα άνθη. «Ενώ οι άλλοι επαγγελματίες στον αγροτικό κλάδο αναπτύχθηκαν την περίοδο της πανδημίας, τα άνθη υπέστησαν συρρίκνωση καθώς δεν υπήρχαν κοινωνικές εκδηλώσεις. Ακόμα και στις κηδείες είχαν απαγορευτεί τα στεφάνια, δεν υπήρχε αντικείμενο για μας πλέον… Ο Συνεταιρισμός ήταν κλειστός. Ένας παλιός συνάδελφος μου είχε πει ότι ο Συνεταιρισμός δεν είχε κλείσει ούτε την περίοδο της επιστράτευσης με τα γεγονότα της Κύπρου το 1974. Απ’ όσο θυμόταν ο Συνεταιρισμός δεν είχε κλείσει ποτέ τα τελευταία 60 χρόνια κι έκλεισε επί κορωνοϊού!» θυμάται σήμερα ο Αθ. Κελμάγερ.
Που πάει ο κλάδος;
Το όραμα του Αθανάσιου Κελμάγερ είναι ένας δυναμικός παραγωγικός συνεταιρισμός με σύγχρονες και λειτουργικές εγκαταστάσεις όπως και η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού δημοπρατηρίου.
«Θέλουμε να γίνουμε μια ‘μικρή’ Ολλανδία. Ένα μικρό δημοπρατήριο χρειαζόμαστε, ένα πετυχημένο μοντέλο που λειτουργεί έξω. Χρειάζεται να το περάσουμε σαν ιδέα στους παραγωγούς μας κι αυτό είναι δύσκολο διότι δεν μπαίνουν στον κλάδο ούτε οι επόμενες γενιές των υφιστάμενων συνεταιριστών, ούτε νέοι άνθρωποι από άλλα επαγγέλματα» μας λέει ο Αθ. Κελμάγιερ.
Και πως να μπουν σε έναν κλάδο που ταλαιπωρείται από την αύξηση του κόστους παραγωγής, από την υψηλή φορολογία και τα ακραία φαινόμενα της κλιματικής κρίσης;
Ο Αθ. Κελμάγιερ εξηγεί: «Πέρυσι το καλοκαίρι μετρήσαμε 10 εβδομάδες με θερμοκρασία πάνω από 35 βαθμούς. Η λειψυδρία είναι μεγάλο πρόβλημα. Παλαιοτέρα χρειαζόμασταν ‘θερμοκήπια’, σήμερα χρειαζόμαστε ‘ψυχροκήπια’ διότι οι μέρες του καύσωνα αυξάνονται κάθε χρόνο και είναι πλέον πολύ περισσότερες από τις ημέρες του κρύου».
Περιοχές όπως ο Μαραθώνας και η Τροιζήνα που θεωρούνταν ιδανικές για την παραγωγή άνθεων, επειδή περιβάλλονταν από βουνά που δημιουργούσαν ευνοϊκό μικροκλίμα, σήμερα θεωρούνται προβληματικές- το χειμώνα ο Μαραθώνας υποφέρει από τα χιόνια και το καλοκαίρι έχει φτάσει σε σημείο να έχει 33 βαθμούς Κελσίου τη νύχτα!
Κλείνουμε τη συζήτησή μας με ένα σχόλιο για την τιμή των άνθεων στην Ελλάδα. «Δεν θεωρώ ότι το λουλούδι είναι ακριβό. Ο μέσος καταναλωτής μπορεί να βρει, για παράδειγμα, φρέσκα λουλούδια στη λαϊκή αγορά της γειτονιάς του σε πολύ ελκυστικές τιμές ενώ και στα περισσότερα ανθοπωλεία οι τιμές δεν είναι ακριβές» μας λέει ο πρόεδρος των παραγωγών.
Έρευνα για αρωματικά της υπαίθρου και του ελίχρυσου Αμοργού
Οι ανθοπαραγωγοί αναπτύσσουν έργο σε συνεργασία με τον ΕΛΓΟ- Δήμητρα με σκοπό επτά αρωματικά φυτά της ελληνικής υπαίθρου (καμπανούλα, σατουρόγια κ.ά.) να μπουν σε παραγωγή, να διατηρηθεί το γενετικό τους υλικό και να αποκτήσουν ελληνική ‘ταυτότητα’. Τα φυτά έχουν φυτευτεί σε δικτυοκήπια (τα περιβάλλει ασφαλές πράσινο δίκτυ και όχι νάιλον, δίκτυ που δημιουργεί συγκεκριμένο επίπεδο σκίασης) στο Μενίδι και στο Σχηματάρι. Θα πραγματοποιηθούν δοκιμές (για τη διάρκεια ζωής στο βάζο) πριν βγουν στην αγορά για να εξεταστεί η εμπορική τους απόκριση. Το δεύτερο πρόγραμμα αφορά στον ελίχρυσο Αμοργού, ένα φυτό με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στο συγκεκριμένο πρόγραμμα συμμετέχουν έξι Πανεπιστήμια, 14 φορείς στο σύνολο.
Ο Αθανάσιος Κελμάγερ είναι αγρότης, ανθοκαλλιεργητής και πρόεδρος της Κεντρικής Ανθαγοράς Αθηνών.
