Με το βλέμμα στις Βρυξέλλες οι τυποποιητές ελιάς(Πίνακας)

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»

Αυτόνομη φωνή και μεγαλύτερο ειδικό βάρος αποκτούν οι επιχειρήσεις του κλάδου, με στόχο να εντονότερη παρουσία στα κέντρα λήψης αποφάσεων.

ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΤΣΑΤΣΑΚΗ

Johny_ts@hotmail.com

Ρόλο θεσμικού εκπροσώπου των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην τυποποίηση της επιτραπέζιας ελιάς, με δυνατότητα παρέμβασης στα κέντρα λήψης αποφάσεων της Ε.Ε., και όχι μόνο, διεκδικεί η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Επιτραπέζιας Ελιάς (European Federation of Olive Industry), που ιδρύθηκε την περασμένη εβδομάδα.

Η οργάνωση αποτελεί το αποτέλεσμα ζυμώσεων και συνεργασίας της ελληνικής ΠΕΜΕΤΕ (Πανελλήνια Ενωση Μεταποιητών Τυποποιητών Επιτραπέζιας Ελιάς) με τις αντίστοιχες οργανώσεις της Ιταλίας (ASSOM) και της Ισπανίας (Asemesa), και έρχεται στη ζωή σε μια περίοδο ουκ ολίγων προκλήσεων για τον κλάδο.

Ευάλωτος κλάδος στις γεωπολιτικές αναταράξεις

Ακριβώς αυτό, ωστόσο, όπως δηλώνει στον «Eλληνα Αγρότη» ο πρόεδρος της ΠΕΜΕΤΕ, Κώστας Ζούκας, την καθιστά όχι απλώς απαραίτητη, αλλά επιβεβλημένη.

«Ο κλάδος της επιτραπέζιας ελιάς είναι έντονα εξαγωγικός, γεγονός που τον καθιστά περισσότερο ευάλωτο στις γεωπολιτικές εξελίξεις και στις αναταράξεις που αυτές προκαλούν» επισημαίνει. «Ως χώρες-παραγωγοί, πέρα από τον ανταγωνισμό μεταξύ μας, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με κοινά προβλήματα και ανησυχίες. Αποκτώντας μια ενιαία και αυτόνομη φωνή, μπορούμε να επικοινωνήσουμε καλύτερα αυτές τις ανησυχίες σε φορείς και διεθνείς οργανισμούς, πρωτίστως φυσικά στην Ε.Ε., και, παράλληλα, να προασπίσουμε τα συμφέροντα του κλάδου», εξηγεί ο κ. Ζούκας.

Το -κακό- παράδειγμα της Mercosur

Χαρακτηριστικό, όπως σημειώνει, είναι το παράδειγμα της συμφωνίας Ε.Ε. – Mercosur, την οποία χαρακτηρίζει «κόλαφο» για τον κλάδο της επιτραπέζιας ελιάς. «Σε μια τόσο σημαντική εμπορική συμφωνία, η επιτραπέζια ελιά βρέθηκε εκτός πλαισίου, αφήνοντας τις επιχειρήσεις και, γενικότερα, το σύνολο της αλυσίδας αξίας ακάλυπτο», αναφέρει και εξηγεί: «Για τις εισαγωγές από τις χώρες αυτές στην Ευρώπη προβλέπεται σταδιακή μείωση του δασμού, που βρίσκεται σήμερα στο 12,8%. Δεν συμβαίνει το ίδιο, όμως, για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές προς την περιοχή, οι οποίες εξακολουθούν να επιβαρύνονται με 12,6%. Αυτό σημαίνει ότι ως ελληνικές -και ως ευρωπαϊκές, κατ’ επέκταση- επιχειρήσεις χάνουμε την αγορά της Βραζιλίας, δεύτερης σε κατανάλωση ελιάς παγκοσμίως, με 120.000 τόνους ετησίως, η οποία αποτελούσε για εμάς στρατηγικό στόχο».

Οπως έχει επισημάνει η ΠΕΜΕΤΕ, η συμφωνία Ε.Ε. – Mercosur:

1. Περιορίζει ουσιαστικά τις εξαγωγικές δυνατότητες των ευρωπαϊκών επιτραπέζιων ελιών σε βασικές αγορές.
2. Αυξάνει την ανταγωνιστική πίεση εντός της ευρωπαϊκής αγοράς, μέσω της προνομιακής εισόδου προϊόντων από τρίτες χώρες.

Αυτή η κατάσταση θέτει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα της μεταποιητικής βιομηχανίας, τις θέσεις εργασίας, την κερδοφορία των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, καθώς και την οικονομική και την κοινωνική συνοχή μεγάλων αγροτικών περιοχών της Ε.Ε.

Σύμφωνα με τον συνομιλητή μας, αν υπήρχε η EOFI, ίσως όλο αυτό να είχε αποτραπεί. «Με την EOFI επιδιώκουμε πλέον να συμμετέχουμε ενεργά και να οδηγούμε εμείς τις εξελίξεις, όχι να γινόμαστε απλοί παρατηρητές τους».

Ζητούμενο ο ανταγωνισμός επί ίσοις όροις

Οπως διευκρινίζει ο κ. Ζούκας, όταν μιλάμε για δίκαιες συνθήκες ανταγωνισμού, εκτός από την ποσοτική, υπάρχει και η ποιοτική διάσταση, η οποία αφορά όχι μόνο τη Λατινική Αμερική αλλά και το σύνολο των τρίτων χωρών.

«Από τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ζητείται -και ορθώς- συμμόρφωση με αυστηρά πρότυπα σε ό,τι έχει να κάνει με την ασφάλεια, το περιβάλλον, τις συνθήκες εργασίας κ.ά. Τα ίδια κριτήρια, όμως, θα πρέπει να ισχύουν και για τις εισαγωγές, γιατί σε αντίθετη περίπτωση οι αυστηροί αυτοί κανόνες και προϋποθέσεις καταλήγουν να μετατρέπονται σε ανταγωνιστικό μειονέκτημα για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις», υπογραμμίζει.

Ισπανός στο τιμόνι

Αξίζει να σημειωθεί ότι η EFOI θα έχει ως έδρα τη Ρώμη, ενώ πρώτος πρόεδρός της θα είναι ο Ισπανός Francisco Torrent Cruz, ο οποίος είναι επίσης επικεφαλής της Asemesa.

Oπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση, τα βασικά ζητήματα που καλείται να αντιμετωπίσει η νέα oμοσπονδία περιλαμβάνουν:

• Τον αθέμιτο ανταγωνισμό από τρίτες χώρες (όπως αυτές της βόρειας Αφρικής), οι οποίες λειτουργούν με διαφορετικά, χαμηλότερα πρότυπα παραγωγής και εργασίας.
• Τις εμπορικές διαφορές και τους δασμούς (π.χ. αμερικανικοί δασμοί, συνέπειες της συμφωνίας Ε.Ε. – Mercosur).
• Τη διεκδίκηση μεγαλύτερου μεριδίου στα ευρωπαϊκά προγράμματα προώθησης αγροδιατροφικών προϊόντων.

Στην εκδήλωση για την παρουσίαση της EFOI έδωσαν το «παρών» ο Antonio de Mora, γενικός γραμματέας της Asemesa και διευθυντής της EFOI, ο Κώστας Ζούκας, πρόεδρος της ΠΕΜΕΤΕ, ο Angelo Moreschini, πρόεδρος της ASSOM, καθώς και ο Massimiliano Giansanti, πρόεδρος της Confagricoltura και της Copa.

Στα 856 εκατ. ευρώ

Το 2025 έκλεισε για την Ελλάδα με ρεκόρ εξαγωγών, οι οποίες έφτασαν σε αξία τα 856 εκατ. ευρώ, ενώ οι όγκοι κινήθηκαν στην περιοχή των 250.000 τόνων.

Τι έγινε τα τελευταία πέντε χρόνια

Τα τελευταία πέντε χρόνια η ευρωπαϊκή παραγωγή επιτραπέζιας ελιάς αυξήθηκε κατά 7%, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο η αύξηση της παραγωγής ανήλθε στο 8%.

Παραγωγή και κατανάλωση

Κατά την ελαιοκομική περίοδο 2024-2025 η παραγωγή στην Ε.Ε. ήταν περίπου 858.000 τόνοι, ενώ η κατανάλωση άγγιξε τους 600.000 τόνους.

Αύξηση στην παγκόσμια παραγωγή τη σεζόν 2024/25

Παρά τις ουκ ολίγες προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει σήμερα -και οι οποίες δεν περιορίζονται μόνο στο εμπορικό πεδίο, αλλά επεκτείνονται και στο κομμάτι των κλιματολογικών συνθηκών-, ο κλάδος της επιτραπέζιας ελιάς θεωρείται ιδιαίτερα δυναμικός, με ισχυρό οικονομικό αλλά και κοινωνικό αποτύπωμα.

Τα τελευταία πέντε χρόνια, η ευρωπαϊκή παραγωγή αυξήθηκε κατά 7%, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο η αύξηση ανήλθε στο 8%. Κατά την ελαιοκομική περίοδο 2024-2025, η παραγωγή επιτραπέζιων ελιών στην Ευρωπαϊκή Ενωση ήταν περίπου 858.000 τόνοι, ενώ η διεθνής αγορά διακινεί κατά μέσο όρο περισσότερους από 3 εκατ. τόνους ετησίως.

Πόσους τόνους τρώμε

Ειδικά στην Ευρώπη, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Διεθνούς Ελαιοκομικού Συμβουλίου (IOC), η κατανάλωση επιτραπέζιων ελιών προσεγγίζει τους 600.000 τόνους. Οι βασικοί καταναλωτές του προϊόντος είναι οι ίδιες οι παραγωγικές χώρες, ωστόσο ισχυρή ζήτηση καταγράφεται και σε αγορές πολύ μακριά από τη μεσογειακή κουλτούρα, όπως οι ΗΠΑ, η Βραζιλία και ο Καναδάς.

Πέρα από την αδιαμφισβήτητη οικονομική σημασία του, ο κλάδος έχει και έντονη κοινωνική διάσταση, καθώς δημιουργεί θέσεις απασχόλησης σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, ιδιαίτερα σε αγροτικές και μειονεκτικές περιοχές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της EFOI, περίπου 80.000 αγροτικές εκμεταλλεύσεις στην Ευρώπη δραστηριοποιούνται στην παραγωγή επιτραπέζιας ελιάς.

Εξαγωγές-ρεκόρ το 2025 για την Ελλάδα

Ο κλάδος της επιτραπέζιας ελιάς είναι έντονα εξωστρεφής, καθώς το 90% της εγχώριας παραγωγής εξάγεται σε περισσότερες από 100 χώρες.

Οπως σημειώνει ο κ. Ζούκας, το 2025 έκλεισε με ρεκόρ εξαγωγών, οι οποίες έφτασαν σε αξία τα 856 εκατ. ευρώ, ενώ οι όγκοι κινήθηκαν στην περιοχή των 250.000 τόνων.

Για τη φετινή χρονιά δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής διαθέσιμα στοιχεία από την ΕΛ.ΣΤΑΤ., ωστόσο ο κ. Ζούκας διακρίνει κάποια σημάδια υποχώρησης της ζήτησης εκ μέρους των καταναλωτών, που οφείλονται κατά κύριο λόγο στη μείωση του καταναλωτικού εισοδήματος.

Προβληματισμός

«Προφανώς, οι πληθωριστικές πιέσεις και ο περιορισμός των δαπανών εκ μέρους των καταναλωτών είναι μια πραγματικότητα όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στη μεγάλη πλειονότητα των χωρών, τις συνέπειες της οποίας πολύ φοβάμαι ότι δεν θα καταφέρουμε να αποφύγουμε» αναφέρει.

Κοιτώντας μπροστά, όμως, παραμένει ιδιαίτερα αισιόδοξος για τις προοπτικές του προϊόντος και, μαζί με αυτές, για όλους όσοι εμπλέκονται στην παραγωγή του. «Η επιτραπέζια ελιά αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της μεσογειακής διατροφής, η οποία εξακολουθεί να ασκεί τη μεγαλύτερη επιρροή στους καταναλωτές που αναζητούν έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής», τονίζει.

Η μεγάλη ευκαιρία της Ινδίας

Αλλά και σε έναν πιο κοντινό -όχι απαραίτητα μακροπρόθεσμο- ορίζοντα, ενδέχεται να αναδυθούν νέες ευκαιρίες για το προϊόν. Μια τέτοια φαίνεται να παρουσιάζει η Ινδία, μετά την πρόσφατη υπογραφή της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ της Ε.Ε. και της χώρας.

«Η νέα εμπορική συμφωνία που υπέγραψε η Ε.Ε. με τη χώρα είναι πολύ σημαντική, αν σκεφτεί κανείς ότι σήμερα οι εισαγωγές επιτραπέζιας ελιάς εκεί επιβαρύνονται με δασμό 36%» τονίζει και προσθέτει: «Πρόκειται για μια τεράστια αγορά, με πληθυσμό 1,5 δισ. κατοίκους, η οποία σήμερα εισάγει μόλις 1.500 τόνους ετησίως. Από τα νούμερα αυτά και μόνο μπορεί να καταλάβει κανείς ότι υπάρχουν πολύ μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης».

H ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ