«Οποιος διατυπώνει μια διαφορετική γνώμη, όπως για παράδειγμα ότι το δασικό σώμα αποδυναμώνεται όλο και περισσότερο, κρίνεται αυτομάτως ως ανεπιθύμητος, γραφικός ή φανατικό στέλεχος κόμματος»
ΤΗΣ ΕΥΓΕΝΙΑΣ ΛΑΜΠΕΤΣΟΥ,
δασολόγου – περιβαλλοντολόγου
Oσα αναφέρω παρακάτω τα έγραψα πριν από έξι μήνες περίπου, αλλά έως τώρα άφηνα το γραπτό «στο συρτάρι», γιατί σκεφτόμουν πως δεν έχει κανένα νόημα να το δημοσιεύσω για να μοιραστώ τους προβληματισμούς μου. Μ’ ένα αίσθημα απογοήτευσης, ομολογώ, διαπίστωσα ότι μάλλον επικρατεί η άποψη πως δεν αντιμετωπίζουμε ιδιαίτερα προβλήματα ως δασική υπηρεσία ούτε υφίστανται σοβαρά περιβαλλοντικά ζητήματα που θα έπρεπε να μας ανησυχούν…
Οποιος διατυπώνει μια διαφορετική γνώμη, όπως για παράδειγμα ότι η υπηρεσία αποδυναμώνεται όλο και περισσότερο, ότι έχει υποβαθμιστεί η έννοια της διαχείρισης σε «αφαίρεση της βιομάζας», ότι έχει δημιουργηθεί ένα κλίμα φόβου για τη βλάστηση, την οποία ζητάμε να απομακρύνουμε άρον άρον, ή ότι υπάρχει μια τρίτη λύση στο θέμα της δασοπυρόσβεσης, που λέγεται Δασικό Σώμα, κρίνεται αυτομάτως ως ανεπιθύμητος, γραφικός ή φανατικό στέλεχος κόμματος;
Αφού, λοιπόν, μ’ έχουν κατατάξει σε μια δική τους κατηγορία, ανεπιθύμητη και αντιπαθής ως είμαι, θα τολμήσω να κάνω κάποιες ερωτήσεις, από τις πολλές που θα ήθελα να κάνω εκείνη την ημέρα: Ειπώθηκε ότι για να προβούμε σε μόνιμες προσλήψεις πρέπει να συνταχθεί πρώτα το οργανόγραμμα. Τι μας εμποδίζει τρία χρόνια τώρα από την πράξη νομοθετικού περιεχομένου για την υπαγωγή των υπηρεσιών στο ΥΠΕΝ; Πώς γίνεται να ρωτάμε για τη στοχοθεσία και αντί για απάντηση, να ακούμε αστεϊσμούς, λες και κάποιος άλλος είναι υπεύθυνος γι’ αυτήν; Συνιστά ή δεν συνιστά η στοχοθεσία βασική προϋπόθεση για την άσκηση δασικής πολιτικής; Ποιο είναι το όραμά μας για τη Δασική Υπηρεσία και το δασικό κεφάλαιο αυτής της χώρας; Πώς μπορούμε να κρίνουμε την πορεία της ή την επιτυχία της, αν δεν έχουμε ξεκάθαρο όραμα; Εχουμε συνειδητοποιήσει την τεράστια πληθώρα αρμοδιοτήτων μας και το πόσο εκτεθειμένοι είμαστε, καθώς ελλείψει προσωπικού, μέσων και πιστώσεων, υπάρχουν φορές που κάνουμε ό,τι μπορούμε και όχι όσα προβλέπονται; Αρκεί το προσωπικό έστω και για τον ενδελεχή έλεγχο των έργων κι εργασιών που δεν εκτελούνται από εμάς ή θεωρούμε ότι ο δειγματοληπτικός έλεγχος είναι αρκετός σε κάθε περίπτωση (που στην περίπτωση των χαρτών σίγουρα δεν ήταν); Τι να πρωτοθυμηθούμε από δηλώσεις υπουργών και γενικών γραμματέων για 500, 700, 1.200, κ.λπ. προσλήψεις;
Σε μια ραδιοφωνική εκπομπή αναφέρθηκε η πρόσληψη 350 στελεχών. Πόσα στελέχη θα συνταξιοδοτηθούν έως τότε; Πότε θα γίνουν προσλήψεις δασοφυλάκων, οι οποίοι θα έπρεπε να είναι και οι πολυπληθέστεροι στην υπηρεσία; Αρκούν τα 79 άτομα που συμπεριλήφθηκαν στην 8Κ/2024 προκήρυξη ή συνεκτιμώντας τον ρυθμό των συνταξιοδοτήσεων, καταλήγουμε πάλι στον ίδιο παρονομαστή; Γιατί δεν έχουμε ακόμη προχωρήσει στις κρίσεις προϊσταμένων; Γιατί να τοποθετηθεί γεωπόνος στη θέση προϊσταμένου του τμήματος Σχεδιασμού και Αξιολόγησης της Δασικής Πολιτικής; Οπως είπα και στην ίδια την τμηματάρχη, όταν συστηθήκαμε στη συνάντηση, με το να διατυπώνω έναν τέτοιο προβληματισμό δεν σημαίνει ότι κρίνω συνολικά την ικανότητά της ως επιστήμονα ή τη συνέπειά της ως υπαλλήλου, αφού δεν τη γνωρίζω καν, απλά εκφράζω το αυτονόητο: Θα μπορούσαν οι δασολόγοι να σχεδιάσουν αγροτική πολιτική; Δεν συσχετίζεται η έλλειψη προσωπικού και πιστώσεων με την έλλειψη διαχειριστικών μελετών σε κάποιες περιφερειακές ενότητες; Δεν κάηκαν δάση που βρίσκονταν υπό διαχείριση κι επομένως ίσως να μην αποτελεί μόνον η έλλειψη διαχείρισης τον κρίσιμο παράγοντα των ανεπιτυχών προσπαθειών δασοπυρόσβεσης; Πότε αναμένουμε το αναθεωρημένο, ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ; Εχουμε καταθέσει ή θα καταθέσουμε απόψεις και ποιες είναι αυτές; Γιατί θριαμβολογούμε για το Αντινέρο;
Ακόμη κι αν δεν σταθούμε στα μεγάλα χρηματικά ποσά που δαπανήθηκαν (κόστος) και την εκτέλεση των εργασιών υπό πίεση χρόνου (ποιότητα), δεν είναι αλήθεια ότι πρόκειται απλώς για χρήματα που μας δόθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης; Δεν ανακαλύψαμε τον τροχό ούτε κάποια καινούργια μέθοδο διαχείρισης. Αντιθέτως, μάλλον ξεχάσαμε κι αυτά που ξέραμε. Η υπηρεσία ανέκαθεν εκτελούσε καλλιεργητικές υλοτομίες και καθαρισμούς, διάνοιγε ή συντηρούσε δρόμους και αντιπυρικές ζώνες, βάσει των κάθε φορά διαθέσιμων πιστώσεων. Δεν τελειώνει το Αντινέρο ΙΙΙ στις 31-12-2025 και δεν ολοκληρώνεται ο κύκλος του Ταμείου μέσα στο 2026, ενώ είναι αναπόφευκτο ότι θα προκύψει ξανά η ανάγκη γι’ αυτές τις εργασίες;
Δεν θα ήταν πιο οικονομική και αποτελεσματική η εκτέλεση έργων και εργασιών από μια επαρκώς στελεχωμένη και επαρκώς χρηματοδοτούμενη δημόσια δασική υπηρεσία; Κι αν δεν έχουμε την υπηρεσία που αξίζουμε, πρέπει να υποκρινόμαστε και τους χαρούμενους από πάνω;
Γιατί υποβαθμίζεται συνεχώς η υπηρεσία;
Στις 5 Σεπτεμβρίου 2024 και έπειτα από πρόσκληση της Γενικής Διεύθυνσης Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος, συνάδελφοι από τις δασικές υπηρεσίες Επιθεώρησης Εφαρμογής Δασικής Πολιτικής Μακεδονίας – Θράκης συμμετείχαμε σε συνάντηση με τίτλο «Ημέρες Δασών», προκειμένου να συζητήσουμε για τα έργα που εκτελούνται από τη Δασική Υπηρεσία και τις πηγές χρηματοδότησής τους, τον σχεδιασμό της δασικής πολιτικής, καθώς και για τα δασικά οικοσυστήματα και την κλιματική αλλαγή. Εκεί επανέλαβα λοιπόν τα στοιχεία μου και ψύχραιμα θεωρώ διατύπωσα εν ολίγοις τα εξής «κατακριτέα και απαράδεκτα» ερωτήματα: Πώς γίνεται ο προϊστάμενος της δημόσιας δασικής υπηρεσίας, που χρόνια τώρα συζητάμε για την υποστελέχωσή της, να μας λέει ότι χαιρόμαστε που βρίσκουν δουλειά οι συνάδελφοι στα δασοτεχνικά γραφεία; Επί σειρά ετών ακούμε για επικείμενες προσλήψεις, πώς μπορούμε να πιστέψουμε ότι δεν θα ακούμε για άλλα τόσα; Ολοι μας χαιρόμαστε όταν οι συνάδελφοι βρίσκουν εργασία, αλλά αναμένουμε κάποτε αυτό να συμβεί και στην υπηρεσία, γιατί οι προσλήψεις προσωπικού ΙΔΟΧ ή μέσω κοινωφελών προγραμμάτων και αναδόχων για υποστηρικτικές εργασίες των δασικών χαρτών αποτελούν προσωρινές λύσεις. Εκπαιδεύουμε τους συναδέλφους στα αντικείμενα αρμοδιότητάς μας και αφού εξοικειωθούν, κάποια στιγμή αποχωρούν, με αποτέλεσμα αφενός να χάνονται από την υπηρεσία οι γνώσεις και η εμπειρία που απέκτησαν, αφετέρου, δε, να μην υπάρχει ποτέ μόνιμο προσωπικό που θα του μεταδώσουμε όσα κατέχουμε, ώστε να αναλάβει ευθύνες και να δημιουργηθεί μια διάδοχη κατάσταση. Σε πολλές περιπτώσεις οι εργασίες της υπηρεσίας (διαχειριστικές μελέτες, δασικοί χάρτες, αντιπυρικά σχέδια, κ.λπ.) εκτελούνται πλέον από ιδιώτες συναδέλφους (κι εδώ μου είπε ο γενικός διευθυντής να μην προκαταλαμβάνω την άποψη των υπολοίπων, αν και εξέθεσα απλώς ένα δεδομένο). Αυτό σημαίνει ότι τα περισσότερα κεφάλαια διοχετεύονται στον ιδιωτικό τομέα, εμείς παραμένουμε πάντα ποινικά και πειθαρχικά υπόλογοι, ενώ ταυτόχρονα χάνουμε ακόμη κι αυτή τη χαρά του να εφαρμόσουμε την επιστήμη που σπουδάσαμε, οργανωμένα κι ολοκληρωμένα, όπως θα έπρεπε. Δεν δαιμονοποιούμε τον ιδιωτικό τομέα ούτε θεοποιούμε τον Δημόσιο, αλλά ο καθένας έχει τον ρόλο του κι εδώ οι ρόλοι κοντεύουν να αντιστραφούν. Θέλουμε ή δεν θέλουμε τελικά μια λειτουργική και αποτελεσματική Δημόσια Διοίκηση; Εχουμε εκφέρει άποψη ως υπηρεσία για τη δασοπυρόσβεση; Θεωρούμε ότι το παρόν σύστημα λειτουργεί επιτυχώς; Εχει συζητηθεί ποτέ η δημιουργία του ΔΑ.ΣΩ., αφού υπάρχει η δυνατότητα μετάταξης προσωπικού και μεταφοράς πιστώσεων;
Δεν είμαστε διεκπεραιωτές, συνάδελφοι…
Εν κατακλείδι, φαντάζομαι ότι κανείς μας δεν περίμενε ποτέ θαύματα από τη μια μέρα στην άλλη. Ωστόσο οι μέρες έγιναν πάρα πολλές και ΑΝ πιστεύουμε ότι ο κλάδος, η υπηρεσία και το περιβάλλον αντιμετωπίζουν προβλήματα, δεν ωφελεί κανέναν να μην το παραδεχόμαστε. Ναι, δεν νομοθετούμε ούτε ασκούμε διοίκηση, είμαστε δημόσιοι υπάλληλοι που εφαρμόζουμε.
Με το να έχουμε άποψη όμως και να προτείνουμε λύσεις δεν το παίζουμε έξυπνοι ούτε υπερβαίνουμε τα όρια, εκτελούμε το καθήκον μας ως επιστημονικό προσωπικό της χώρας. Με το να αναδεικνύουμε τα κακώς κείμενα δεν σημαίνει ότι απαξιώνουμε όσα έχουμε ήδη καταφέρει ούτε ότι γινόμαστε μηδενιστές… Γινόμαστε υπεύθυνοι απέναντι στην εργασία μας και στην κοινωνία που υπηρετούμε, διεκδικώντας ένα δίκαιο και λειτουργικό κράτος. Θα ήταν σπουδαίο, εάν βρίσκαμε τρόπους να επικοινωνήσουμε ουσιαστικά μεταξύ μας, για μια πραγματικά ενιαία και ολοκληρωμένη διαχείριση των δασών μας. Αλλωστε, δεν είμαστε διεκπεραιωτές, συνάδελφοι, είμαστε οι διαχειριστές και φύλακες ενός εκ των πολυτιμότερων αγαθών της ανθρώπινης ζωής. Υπάρχει αληθινός διάλογος τελικά ή για να πορευόμαστε πρέπει να συμφωνούμε αδιακρίτως με ό,τι μας λένε και να υποκρινόμαστε πως τα πάντα εξελίσσονται ομαλά; Ακόμη και στην περίπτωση που κάποιος κάνει λάθος ή αποτελεί μειοψηφία, απαγορεύεται να εκφράσει τη σκέψη του; Εχει μεγάλο ενδιαφέρον να επισημαίνει κάποιος την ανάγκη να ενισχυθεί από κάθε άποψη ο κλάδος που υπηρετεί και να τον «επιπλήττουν» γι’ αυτό, να του καταλογίζουν ότι είναι κομματικά τα κίνητρά του και να του επιτίθενται ακόμη και με κακοήθειες για την εργασία του, διαστρεβλώνοντας τα λόγια του και μη αφήνοντάς τον να απαντήσει σ’ έναν υποτιθέμενο διάλογο. Διότι όλα αυτά δεν συμβαίνουν κάπου μακριά, συμβαίνουν εδώ, ανάμεσά μας.
