Τη Δευτέρα 19 Μαΐου, οι εκπρόσωποι των κρατών μελών στην Ειδική Επιτροπή Γεωργίας (ΕΕΓ), του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ενέκριναν την διαπραγματευτική εντολή του Συμβουλίου σχετικά με μια στοχευμένη τροποποίηση του κανονισμού για την κοινή οργάνωση της αγοράς γεωργικών προϊόντων (ΚΟΑ) και των δύο άλλων πράξεων που διέπουν την κοινή γεωργική πολιτική.
Αυτές οι αλλαγές στοχεύουν στην αντιμετώπιση των αυξανόμενων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι αγρότες και στην ενίσχυση της θέσης τους στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων.
Οι προτεινόμενοι κανόνες έχουν σχεδιαστεί για να δώσουν στους αγρότες μια ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση, ώστε οι ισχυροί παράγοντες στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων να μην τους επιβάλλουν δυσμενείς όρους. Ενδυναμώνοντας τους αγρότες, οι ενημερωμένοι κανόνες θα συμβάλουν στη σταθεροποίηση των εισοδημάτων τους και στη διασφάλιση πιο δίκαιων μέσων διαβίωσης στον τομέα της γεωργίας.
«Οι αγρότες διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στη ζωή μας, αλλά παραμένουν ο πιο αδύναμος κρίκος στην αλυσίδα εφοδιασμού αγροδιατροφικών προϊόντων. Οι νέοι κανόνες στοχεύουν στη βελτίωση της διαπραγματευτικής τους ισχύος, διασφαλίζοντας ότι μπορούν να βγάζουν δίκαια και αξιοπρεπή προς το ζην από τη σκληρή δουλειά τους. Ο απώτερος στόχος είναι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων» δήλωσε σχετικά ο προεδρεύων του Συμβουλίου, Πολωνός Υπουργός Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης, κ. Czesław Siekierski.
Κύρια στοιχεία της πρότασης
Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις του κανονισμού ΚΟΑ εστιάζουν σε διάφορους βασικούς τομείς, με στόχο την ενίσχυση του ρόλου των αγροτών στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων μέσω:
- καθιέρωση των γραπτών συμβάσεων ως γενικής υποχρέωσης μεταξύ αγροτών και αγοραστών και βελτίωση του τρόπου με τον οποίο οι μακροπρόθεσμες συμβάσεις λαμβάνουν υπόψη τις εξελίξεις της αγοράς, τις διακυμάνσεις του κόστους και τις οικονομικές συνθήκες
εισαγωγή ρήτρας αναθεώρησης στις μακροπρόθεσμες συμβάσεις, για την καλύτερη προστασία των αγροτών μακροπρόθεσμα και για να διασφαλιστεί ότι δεν θα δεσμευτούν σε δυσμενείς όρους - απλοποίηση των κανόνων για τη νομική αναγνώριση των οργανώσεων παραγωγών
ενίσχυση των οργανώσεων παραγωγών και των ενώσεών τους, επιτρέποντας στα κράτη μέλη να τους χορηγούν μεγαλύτερη οικονομική στήριξη μέσω τομεακών παρεμβάσεων της ΚΓΠ - ενθάρρυνση νέων και νέων αγροτών να ενταχθούν σε αναγνωρισμένες οργανώσεις παραγωγών μέσω κινήτρων
- καθορισμός των όρων χρήσης προαιρετικών όρων όπως «δίκαιος», «ισότιμος» και «μικρή αλυσίδα εφοδιασμού» κατά την εμπορία γεωργικών προϊόντων
Κύριες αλλαγές που συμφωνήθηκαν από το Συμβούλιο
Το Συμβούλιο υποστηρίζει τα κύρια στοιχεία και τους γενικούς στόχους της πρότασης, αλλά προτείνει μια σειρά βελτιώσεων στην διαπραγματευτική της εντολή.
Γραπτές συμβάσεις
Η Επιτροπή πρότεινε την καθιέρωση υποχρεωτικών γραπτών συμβάσεων για κάθε παράδοση γεωργικών προϊόντων, με ορισμένες εξαιρέσεις.
Στην εντολή του, το Συμβούλιο πρότεινε μια σειρά τροπολογιών που διευκρινίζουν ποιος καλύπτεται από την υποχρέωση σύναψης γραπτών συμβάσεων. Εισήγαγε επίσης περαιτέρω εξαιρέσεις , με στόχο την παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας στα κράτη μέλη όσον αφορά την προσαρμογή της υποχρέωσης στις συγκεκριμένες ανάγκες τους, ανάλογα με τον τομέα και το προϊόν.
Συγκεκριμένα, τα κράτη μέλη θα μπορούν να αποφασίσουν ότι δεν απαιτείται γραπτή σύμβαση εάν ο πρώτος αγοραστής γεωργικών προϊόντων είναι πολύ μικρή ή μικρή επιχείρηση, η παράδοση των αγαθών πραγματοποιείται και η πληρωμή γίνεται ταυτόχρονα ή εάν η αξία των παραδόσεων δεν υπερβαίνει το μέγιστο ποσό των 20.000 ευρώ.
Ρήτρα αναθεώρησης συμβάσεων
Επιπλέον, οι αγρότες θα μπορούν να ενεργοποιήσουν τη ρήτρα αναθεώρησης για μακροπρόθεσμες συμβάσεις μετά από 12 μήνες , αντί για τους έξι μήνες που προτείνει η Επιτροπή. Αυτό στοχεύει στη διασφάλιση της προβλεψιμότητας και της σταθερότητας στην αλυσίδα εφοδιασμού, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία των αγροτών, ιδίως σε περιπτώσεις όπου η τιμή που λαμβάνουν για τα προϊόντα τους δεν καλύπτει πλέον το κόστος παραγωγής.
Μηχανισμός διαμεσολάβησης
Η Επιτροπή πρότεινε τη θέσπιση υποχρεωτικών μηχανισμών διαμεσολάβησης μεταξύ των αγροτών και των αγοραστών τους, ώστε να ενθαρρυνθούν τα μέρη να καταλήξουν σε φιλικό διακανονισμό σε περίπτωση διαφορών σχετικά με τη σύναψη ή την αναθεώρηση γραπτής σύμβασης.
Προκειμένου να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος και να γίνει σεβαστή η ιδιαίτερη κατάσταση των κρατών μελών, το Συμβούλιο συμφώνησε ότι οι μηχανισμοί διαμεσολάβησης θα πρέπει να είναι εθελοντικοί , πράγμα που σημαίνει ότι εναπόκειται στα κράτη μέλη να αποφασίσουν εάν θα τους θεσπίσουν.
Έναρξη ισχύος
Το Συμβούλιο συμφώνησε ότι θα υπάρξει μεταβατική περίοδος δύο ετών , σε σύγκριση με τους 18 μήνες που προβλέπονται στην πρόταση. Αυτό θα επιτρέψει στον αγροδιατροφικό τομέα να προσαρμοστεί και να προετοιμαστεί για τους νέους κανόνες.
Επόμενα βήματα
Με αυτήν τη συμφωνία, η Προεδρία είναι έτοιμη να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μόλις το τελευταίο καταλήξει στη θέση του.
Ιστορικό
Η ΚΓΠ προβλέπει ήδη ορισμένα μέτρα που στοχεύουν στη βελτίωση της θέσης των αγροτών στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. Ωστόσο, η πίεση στα γεωργικά εισοδήματα αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς οι αγρότες αντιμετωπίζουν αυξανόμενους κινδύνους, αυξανόμενο κόστος εισροών και αυστηρότερες απαιτήσεις παραγωγής.
Στις 10 Δεκεμβρίου 2024, η Επιτροπή υπέβαλε τις προτεινόμενες τροποποιήσεις του ισχύοντος νομικού πλαισίου που ορίζεται στον κανονισμό για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης αγοράς γεωργικών προϊόντων.
Η πρόταση αντικατοπτρίζει άμεσα διάφορες συστάσεις του στρατηγικού διαλόγου για το μέλλον της γεωργίας της ΕΕ και ανταποκρίνεται σε ορισμένες από τις πιο πιεστικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο γεωργικός τομέας, συμπεριλαμβανομένου του συνεχιζόμενου επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, του αυξανόμενου κόστους των εισροών και των αυξανόμενων απαιτήσεων παραγωγής.
