Πολιτική για τη διαδοχή των γενεών στη γεωργία θέλει να χαράξει η Γενική Διεύθυνση Γεωργίας της Ε.Ε. η οποία σε ανακοίνωσή της κάνει συστάσεις και δίνει συμβουλές σε ζητήματα κληρονομιάς των αγροτεμαχίων.
Αναλυτικά η ανακοίνωση:
«Οι απλούστερες μεταβιβάσεις γεωργικών εκμεταλλεύσεων και η στήριξη της πρόωρης συνταξιοδότησης βοηθούν τους γεωργούς να μεταβιβάσουν τις εκμεταλλεύσεις τους πιο ομαλά. Η στρατηγική της Ε.Ε. για την ανανέωση των γενεών στη γεωργία συνδυάζει αυτές τις προσεγγίσεις για τη στήριξη δικαιότερων μεταβάσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Σε ολόκληρη την Ευρώπη, όλο και μεγαλύτερο μερίδιο της γεωργικής γης διαχειρίζονται γεωργοί άνω των 55 ετών, ενώ λιγότεροι από ένας στους δέκα είναι κάτω των 40 ετών. Πολλοί ηλικιωμένοι γεωργοί επιθυμούν να συνταξιοδοτηθούν, αλλά αντιμετωπίζουν αβεβαιότητα σχετικά με το πώς ή σε ποιον θα μεταβιβάσουν την εκμετάλλευσή τους. Για τις νεότερες γενιές, εν τω μεταξύ, οι ασαφείς κανόνες διαδοχής και οι περιορισμένες ευκαιρίες καθυστερούν την είσοδό τους στον τομέα.
Η στρατηγική της ΕΕ για την ανανέωση των γενεών στη γεωργία θέτει τη μεταβίβαση και τη διαδοχή των γεωργικών εκμεταλλεύσεων στο επίκεντρο του οράματός της. Με τη δημιουργία σαφέστερων διαδρομών, δικαιότερων συνθηκών και μεγαλύτερης ασφάλειας και για τις δύο γενιές, έχει ως στόχο να καταστήσει την ανανέωση τον κανόνα και όχι την εξαίρεση.
Η διαδοχή και η συνταξιοδότηση είναι μόνο ένα από τα εμπόδια που αντιμετωπίζει η νέα στρατηγική — παράλληλα με τη γη, τη χρηματοδότηση, τη γνώση και τις αγροτικές υπηρεσίες — αλλά αποτελούν τον σύνδεσμο που συνδέει το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον.
Γιατί οι πιο ομαλές μεταβάσεις έχουν σημασία
Όταν καθυστερεί η διαδοχή, οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις διατρέχουν τον κίνδυνο κατακερματισμού, απώλειας ανταγωνιστικότητας και εξασθένισης της συσσωρευμένης εμπειρίας. Οι καθυστερημένες ή αβέβαιες μεταβιβάσεις μπορούν επίσης να αποθαρρύνουν τους νέους από το να επενδύσουν στη γεωργία ή να αναλάβουν την οικογενειακή επιχείρηση.
Ο έγκαιρος σχεδιασμός και η δομημένη υποστήριξη συμβάλλουν στην πρόληψη αυτών των απωλειών. Επιτρέπουν στους γηραιότερους αγρότες να κάνουν ένα βήμα πίσω με ασφάλεια, ενώ οι νεοεισερχόμενοι κερδίζουν χρόνο για να μάθουν, να καινοτομήσουν και να επενδύσουν. Ως εκ τούτου, η κληρονομική διαδοχή δεν αποτελεί μόνο οικογενειακό ζήτημα, αλλά και ζήτημα συνέχειας των ευρωπαϊκών συστημάτων τροφίμων και της αγροτικής κληρονομιάς.
Νέες λύσεις που διαμορφώνονται σε ολόκληρη την Ευρώπη
Η αξιολόγηση των στρατηγικών ανανέωσης των γενεών από το δίκτυο της ΕΕ για την ΚAΠ σε όλα τα κράτη μέλη (2025) έχει χαρτογραφήσει εθνικές και περιφερειακές προσεγγίσεις που διευκολύνουν ήδη την ομαλότερη και ταχύτερη μετάβαση μεταξύ των γενεών. Οι επιτυχημένες προσεγγίσεις περιλαμβάνουν:
- Συστήματα μεταβίβασης γεωργικών εκμεταλλεύσεων και διαδοχής που ενθαρρύνουν τον έγκαιρο σχεδιασμό, απλουστεύουν τις διοικητικές διαδικασίες και διασφαλίζουν ότι και οι δύο γενιές επωφελούνται από ασφαλείς ρυθμίσεις.
- Συμβουλευτικές υπηρεσίες και υπηρεσίες διαμεσολάβησης που βοηθούν τις οικογένειες να διαχειριστούν τις νομικές, φορολογικές και συναισθηματικές πτυχές της μεταβίβασης της κυριότητας, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη και τη σαφήνεια.
- Κίνητρα για πρόωρη συνταξιοδότηση και μερική παράδοση, που επιτρέπουν στους γηραιότερους γεωργούς να συνεχίσουν να συμμετέχουν ως μέντορες, αφήνοντας παράλληλα χώρο στους διαδόχους.
- Πρωτοβουλίες ευαισθητοποίησης και αντιστοίχισης που συνδέουν τους συνταξιούχους γεωργούς με τους νεοεισερχόμενους, διατηρώντας τη γεωργική γη παραγωγική και διασφαλίζοντας τη μετάδοση τεχνογνωσίας.
Τα παραδείγματα αυτά δείχνουν ότι η διαδοχή μπορεί να μετατραπεί από μια στιγμή αβεβαιότητας σε μια δομημένη ευκαιρία για ανάπτυξη και ανανέωση.
Μια ευρωπαϊκή στρατηγική για διαρκείς αλλαγές
Η στρατηγική της ΕΕ για την ανανέωση των γενεών στη γεωργία βασίζεται σε αναλυτικές εργασίες και στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από το δίκτυο ΚΓΠ της ΕΕ σε όλα τα κράτη μέλη για τον εκσυγχρονισμό και την εναρμόνιση των διαδικασιών διαδοχής σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η στρατηγική προωθεί έναν συνδυασμό νομικών, φορολογικών και συμβουλευτικών μέτρων που αποσκοπούν στη στήριξη έγκαιρων, διαφανών και δίκαιων μεταβιβάσεων γεωργικών εκμεταλλεύσεων:
- Ενθάρρυνση της προηγούμενης διαδοχής μέσω εθνικών μεταρρυθμίσεων, υποστηριζόμενων από καθοδήγηση και παρακολούθηση στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.
- Θέσπιση κινήτρων για μερική ή πλήρη πρόωρη συνταξιοδότηση, παροχή ασφάλειας για τους απερχόμενους γεωργούς και ομαλότερη είσοδος για τους νεοεισερχόμενους.
- Ανάπτυξη συμβουλευτικών υπηρεσιών και υπηρεσιών διαμεσολάβησης για να βοηθηθούν οι οικογένειες να σχεδιάσουν τη διαδοχή, να διαχειριστούν τις συγκρούσεις και να διασφαλίσουν βιώσιμες μεταβάσεις.
- Απλούστευση των κανόνων κληρονομιάς και φορολογίας για την άρση των φραγμών και την προώθηση της δικαιοσύνης μεταξύ των γενεών.
- Προώθηση πλατφορμών ευαισθητοποίησης και αντιστοίχισης που συνδέουν τους συνταξιούχους γεωργούς με τους διαδόχους τους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βρίσκονται εκτός του οικογενειακού κύκλου.
- Ενσωμάτωση των μέτρων διαδοχής στο ευρύτερο πλαίσιο της ΚAΠ μετά το 2027, διασφαλίζοντας τη συνοχή με τις πολιτικές για τη γη, τη χρηματοδότηση και την κατάρτιση.
Συνδυάζοντας αυτές τις δράσεις, η ΕΕ έχει ως στόχο να καταστήσει τη διαδοχή μια φυσική και υποστηριζόμενη διαδικασία, διασφαλίζοντας τη συνέχεια στην παραγωγή τροφίμων, διατηρώντας την αγροτική τεχνογνωσία και παρέχοντας σε κάθε γενιά την εμπιστοσύνη για την οικοδόμηση του επόμενου κεφαλαίου της ευρωπαϊκής γεωργίας».
