ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Αρκετά βήματα πίσω, τόσο σε επίπεδο ανταγωνιστικότητας όσο και εισοδημάτων, φαίνεται ότι έκανε ο πρωτογενής τομέας της χώρας μας το 2025, κινούμενος μάλιστα αντίθετα από την ευρωπαϊκή τάση.
Του Γιάννη Τσατσάκη
Johny_ts@hotmail.com
Οπως προκύπτει από τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, η Ελλάδα ήταν στη μειονότητα των χωρών της Ε.Ε. που ο δείκτης του πραγματικού εισοδήματος των συντελεστών παραγωγής στη γεωργία ανά ετήσια μονάδα εργασίας (ΕΜΕ) ή Δείκτης Α, όπως είναι ευρύτερα γνωστός, κινήθηκε την περασμένη χρονιά πτωτικά και, μάλιστα, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη ποσοστιαία πτώση.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τη Eurostat, ο Δείκτης Α υποχώρησε στη χώρα μας το 2025 κατά 9,7% σε σύγκριση με το 2024, με τις αμέσως χειρότερες επιδόσεις να έρχονται από την Κύπρο (-5,9%), τη Βουλγαρία (-5,1%) και τη Σλοβακία (-5%). Μικρότερες απώλειες κατέγραψαν η Πορτογαλία (-4,5%), η Κροατία (-3,2%), η Μάλτα (-1,5%), η Γερμανία (-1,3%) και το Βέλγιο (-0,7%).
Ανοδικά η Ε.Ε. και η πλειονότητα των χωρών
Η μεγάλη πλειονότητα ωστόσο των χωρών της ΕΕ «είδε» τους δικούς της Δείκτες Α να αυξάνονται, με την Εσθονία να καταγράφει το εξόχως εντυπωσιακό +41%, ακολουθούμενη από το Λουξεμβούργο με 29,5%, τη Ρουμανία με 28,5%, την Πολωνία με 27,8% και τη Λιθουανία με 25,6%. Ανοδικά κινήθηκαν επίσης άλλες τρεις από τις μεγάλες αγροτικές δυνάμεις της Ευρώπης, δηλαδή η Γαλλία με 11,1%, η Ιταλία με 6,6% και η Ισπανία με 4,1%.
Συνολικά στην Ε.Ε. ο Δείκτης Α ενισχύθηκε το 2025 κατά 9,2% και ήταν το αποτέλεσμα της αύξησης κατά 6,8% του εισοδήματος των συντελεστών παραγωγής και της μείωσης κατά 2,2% της εισροής γεωργικής εργασίας. Αυτή η τάση -αύξησης του εισοδήματος των συντελεστών παραγωγής, με παράλληλη μείωση της εισροής εργασίας, υπολογισμένης σε Ετήσιες Μονάδες Εργασίας (ΕΜΕ)- είναι σταθερή την τελευταία 15ετία. Είναι χαρακτηριστικό ότι το Αγροτικό Εισόδημα ανά ΕΜΕ για την Ε.Ε. το 2025 ήταν υψηλότερο κατά 69,8% σε σχέση με το 2010. Στο ίδιο διάστημα, το Εισόδημα Συντελεστών Παραγωγής αυξήθηκε κατά 20,4%, ενώ η εισροή γεωργικής εργασίας υποχώρησε κατά 29,1%.
Η πτώση που καταδεικνύει την επιδείνωση
Ο Δείκτης Α δείχνει τη μεταβολή του πραγματικού καθαρού εισοδήματος της γεωργίας από τους συντελεστές παραγωγής (καθαρή προστιθέμενη αξία) ανά μονάδα ετήσιας εργασίας (ΕΜΕ – ισοδύναμο πλήρους απασχόλησης). Είναι από τους βασικότερους οικονομικούς δείκτες που χρησιμοποιεί η Eurostat για την απόδοση και δη για την παραγωγικότητα της εργασίας στον αγροτικό τομέα. Προκύπτει ως εξής:
– Πραγματικό Εισόδημα Συντελεστών Παραγωγής: Είναι, όπως προαναφέρθηκε, η καθαρή προστιθέμενη αξία σε τιμές συντελεστών παραγωγής, δηλαδή το καθαρό εισόδημα που απομένει στον αγροτικό τομέα μετά την αφαίρεση από την ακαθάριστη αξία παραγωγής των εξόδων παραγωγής, των αποσβέσεων και των φόρων, και την πρόσθεση των -όποιων- επιδοτήσεων.
– Το εισόδημα αυτό διαιρείται με τις Ετήσιες Μονάδες Εργασίας, οι οποίες μετατρέπουν όλη την παρεχόμενη εργασία (οικογενειακή, εποχική, μερική ή πλήρη απασχόληση) σε ισοδύναμες μονάδες πλήρους απασχόλησης, ούτως ώστε να μπορεί να γίνει σύγκριση των μεγεθών της εργασίας σε διαφορετικές εκμεταλλεύσεις ή χώρες.
Ο δείκτης που προκύπτει ουσιαστικά αντανακλά την παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο πλήρους απασχόλησης στη γεωργία και αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για την αξιολόγηση της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας, όπως επίσης και της οικονομικής κατάστασης/ευρωστίας των παραγωγών. Επομένως, η υποχώρηση του Δείκτη Α’ το 2025 κατά σχεδόν 10% αποτυπώνει μια επιδείνωση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής γεωργίας, ενώ προοιωνίζεται και μια διόλου ασήμαντη μείωση του αγροτικού εισοδήματος.
