ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Να προσαρμοστεί άμεσα στα νέα και ιδιαίτερα απαιτητικά δεδομένα που δημιουργεί η αναθεώρηση από τις Βρυξέλλες των ορίων για τους αρωματικούς υδρογονάνθρακες ορυκτελαίων (MOAH) σε ελαιόλαδο και πυρηνέλαιο καλείται ο ελληνικός ελαιοκομικός κλάδος.
Του Γιάννη Τσατσάκη
Ο νέος κανονισμός, που ψηφίστηκε από την Κομισιόν στις 13 Μαΐου, κατεβάζει σταδιακά τον πήχη των επιτρεπόμενων ορίων σε επίπεδα με τα οποία θεωρείται πολύ δύσκολο να ευθυγραμμιστούν, μέσα σε τόσο λίγο χρόνο, οι επιχειρήσεις του χώρου και ιδίως τα πυρηνελαιουργεία, για λόγους που έχουν να κάνουν και με τη φύση του προϊόντος.
Οι ημερομηνίες-κλειδιά
Ειδικότερα, βάσει του νέου κανονισμού και σύμφωνα με όσα γνωστοποιήθηκαν επισήμως στις 15 Μαΐου, σε ό,τι αφορά τους αρωματικούς υδρογονάνθρακες ορυκτελαίων για τα ελαιόλαδα τίθεται όριο: 4,0 mg/kg από 1ης Μαρτίου 2027, το οποίο μειώνεται περαιτέρω σε 2,0 mg/kg από 1ης Ιανουαρίου 2028.
Πολύ πιο αυστηρά είναι τα όρια για τα πυρηνέλαια, τα οποία διαμορφώνονται ως εξής:
- 10,0 mg/kg από 1ης Μαρτίου 2028
- 5,0 mg/kg από 1ης Ιανουαρίου 2029
- 2,0 mg/kg από 1ης Ιανουαρίου 2030.
Ερωτήματα για τον τρόπο υπολογισμού
Στόχος του κανονισμού είναι να περιοριστούν στο ελάχιστο δυνατό, και σε επίπεδα μη απειλητικά για την υγεία, τα υπολείμματα αρωματικών υδρογονανθράκων ορυκτελαίων στο ελαιόλαδο και στο πυρηνέλαιο που απευθύνονται στην ανθρώπινη κατανάλωση.
Οπως εξηγούν παράγοντες του κλάδου, στο ελαιόλαδο η επιμόλυνση αυτή συχνά προέρχεται από εξωγενείς παράγοντες, όπως η χρήση ακατάλληλων λιπαντικών σε ψαλίδια και άλλα μηχανήματα κλαδέματος, όταν η εργασία γίνεται ταυτόχρονα με τη συλλογή της ελιάς.
Στο πυρηνέλαιο τα πράγματα δεν είναι το ίδιο ξεκάθαρα, καθώς, όπως σημειώνουν οι ίδιες πηγές, με τη μέθοδο που προτείνει η Κομισιόν συνυπολογίζονται και ενδογενή συστατικά του ελαιόκαρπου, ακόμη κι αν αυτά δεν είναι τοξικά.
«Επομένως, ένα από τα πρώτα πράγματα που πρέπει να επιλύσουμε στο διάστημα που μεσολαβεί μέχρι το 2028 είναι η μεθοδολογία των αναλύσεων μεταξύ των εργαστηρίων» δηλώνει στον «Ελληνα Αγρότη» ο πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελαιόλαδου (ΔΟΕΠΕΛ), Μανώλης Γιαννούλης, προσθέτοντας ότι «πρέπει να γίνει σαφές ότι ένα μέρος των υπολειμμάτων οφείλεται σε εξωγενή επιμόλυνση, αλλά ένα άλλο ενδέχεται να είναι ενδογενές στην ελιά».
Από εκεί και πέρα, όπως υπογραμμίζει, «θα πρέπει να γίνει μια σοβαρή προσπάθεια από την πολιτεία για ενημέρωση όλων των κρίκων της αλυσίδας και ιδίως των παραγωγών. Λύσεις υπάρχουν, όπως η χρήση εξειδικευμένων και ειδικά σχεδιασμένων λιπαντικών για τα μηχανήματα που εμπλέκονται στις αγροτικές εργασίες».
«Βέβαια, θα πρέπει να τονίσουμε ότι εδώ και τέσσερα χρόνια είχαμε επισημάνει επανειλημμένα το ζήτημα στην Πολιτεία, αλλά συναντήσαμε παροιμιώδη αδράνεια» προσθέτει ο κ. Γιαννούλης. Κατά την εκτίμησή του, «εφόσον ο κλάδος σοβαρευτεί, οι συνέπειες θα είναι ελεγχόμενες».
Σε κάθε περίπτωση, είναι σαφές ότι τα νέα όρια θεωρούνται πολύ λιγότερο εφικτά για το πυρηνέλαιο, όπου, σύμφωνα με πηγές του κλάδου, η χαμηλότερη υπολειμματικότητα που έχει καταγραφεί σήμερα είναι της τάξης των 13 mg/kg.
Σε περίπτωση που ένα πυρηνέλαιο υπερβαίνει τα επιτρεπόμενα όρια, δεν θα μπορεί να κατευθυνθεί στην ανθρώπινη κατανάλωση, ωστόσο δύναται να χρησιμοποιηθεί για βιοντίζελ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι από τα νέα όρια εξαιρούνται τα μη βρώσιμα λαμπάντε ελαιόλαδα, όπως επίσης και τα ακατέργαστα πυρηνέλαια.
Υπολογίζεται ότι σε όλη την ελληνική επικράτεια λειτουργούν σήμερα περίπου 1.000 ελαιοτριβεία, ενώ τα πυρηνελαιουργεία ξεπερνούν τα 30.
«Μια ιδιαίτερα απαιτητική περίοδος προσαρμογής»
Ο ΣΕΒΙΤΕΛ κάνει σε ανακοίνωσή του λόγο για μια ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο προσαρμογής που έχει μπροστά του ο κλάδος.
Στη διάρκεια αυτής θα πρέπει, όπως επισημαίνει, ολόκληρη η αλυσίδα παραγωγής και διακίνησης του ελαιολάδου να εναρμονιστεί με τα νέα όρια και τις απαιτήσεις του κανονισμού.
Παράλληλα, κρίνει αναγκαία την έγκαιρη και συστηματική ενημέρωση όλων των εμπλεκόμενων μερών, παραγωγών, ελαιοτριβείων, τυποποιητών και εξαγωγέων, ώστε να διασφαλιστεί η ορθή εφαρμογή των νέων δεδομένων, χωρίς να δημιουργηθούν προβλήματα στην παραγωγή και την εμπορία του ελληνικού ελαιολάδου. Σε αυτό το πλαίσιο, έχει εισηγηθεί στο ΥΠΑΑΤ τη δημιουργία μιας Εθνικής Επιτροπής για τους υδρογονάνθρακες ορυκτελαίων, με τη συμμετοχή τόσο των αρμόδιων κρατικών Αρχών όσο και εξειδικευμένων επιστημονικών φορέων.
