Τέσσερις νεαροί παραγωγοί μιλούν για το επάγγελμά τους, το οποίο βρίσκεται στη δίνη των εξελίξεων, και διατυπώνουν προτάσεις για ένα βιώσιμο αύριο.
ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ ΑΝΤΩΝΙΟΥ
Η Ιωάννα Καρρά, κτηνοτρόφος και συνιδρύτρια της Φάρμας Στάλος (Ζηλευτή Τρικάλων), ο Θωμάς Μόσχος, ιδιοκτήτης και διευθύνων σύμβουλος της Φάρμας Μόσχου (Πολυκάρπη Καστοριάς), ο Ανδρέας Αγγελόπουλος, κτηνοτρόφος, από τη Φάρμα Αγγελόπουλος (Χαλανδρίτσα Αχαΐας), και ο Παναγιώτης Ζαφειρόπουλος, κτηνοτρόφος και ιδιοκτήτης της Φάρμας της Γιαγιάς (Αχαϊκό Αχαΐας), συμμετείχαν την προηγούμενη εβδομάδα σε πάνελ στο πλαίσιο του Dairy Conference 2026, το οποίο διοργάνωσε η εταιρία Boussias Events.
Κουβαλώντας δυσάρεστες εμπειρίες, αλλά με την αισιοδοξία που έχει συνήθως αυτός που επιχειρεί στον πρωτογενή τομέα, οι τέσσερις κτηνοτρόφοι ιεράρχησαν προβλήματα, πρόβαλαν επιτεύγματα και παρουσίασαν λύσεις, χωρίς όμως να… χαριστούν στις κυβερνητικές αστοχίες και χωρίς να «στρογγυλέψουν» την κατάσταση που επικρατεί.
Η καταστροφή του Daniel
Η Ιωάννα Καρρά παρουσίασε την καταστροφή που υπέστη η μονάδα της από την κακοκαιρία Daniel, τη σωτηρία του κοπαδιού της στο παρά πέντε, όπως και την επαναλειτουργία των εγκαταστάσεων που είχαν κυριολεκτικά βυθιστεί στο νερό και στη λάσπη του θεσσαλικού κάμπου. Γιατί όμως αποφάσισε να ξαναστήσει τη μονάδα της; «Για μας, η Φάρμα Στάλος δεν είναι μόνο μια επαγγελματική δραστηριότητα, αλλά επένδυση, σχεδιασμός, οργάνωση, και δεν υπήρχε περίπτωση να αφήσουμε να εξαϋλωθεί μια τέτοια προσπάθεια ύστερα από την καταστροφή που μας βρήκε» είπε η νεαρή κτηνοτρόφος.
Τρία χρόνια μετά την καταστροφή, η σκέψη της είναι πλέον καθαρή και η αντίληψη που έχει για τη μονάδα την οποία (επανα)δημιούργησε έχει αποκρυσταλλωθεί. «Αποφασίσαμε ότι δεν θα ξαναφτιάξουμε αυτό που είχαμε, αλλά μια μονάδα -από το μηδέν- που θα δίνει βάση στην οργάνωση, στο γενετικό υλικό, στην αυτάρκεια ζωοτροφών, στην παραγωγή γάλακτος καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, που θα εξασφαλίζει συνεχή χρηματική ροή, και κυρίως στην υψηλή ποσότητα και ποιότητα γάλακτος» τόνισε.
Η βιοασφάλεια στο πρόβειο γάλα είναι πλέον προτεραιότητα
Στη Φάρμα Στάλος, το ζεύγος των ιδιοκτητών έχει ρίξει βάρος στο πρόβειο γάλα, ενώ η βιοασφάλεια είναι πλέον προτεραιότητα. Γι’ αυτό και η Ιωάννα Καρρά στέκεται με έμφαση στο ζήτημα της πρόληψης. «Κανένας παραγωγός δεν πρέπει να μένει μόνος του όταν τον βρίσκει μια καταστροφή, φυσική ή ζωονόσος. Δεν πρέπει να είμαστε εδώ αφού γίνει η καταστροφή και να αναζητάμε αποζημιώσεις, αν και όποτε έρθουν αυτές, αλλά να είμαστε πραγματικά εδώ από πριν για να αποτρέψουμε τέτοιες καταστροφές. Το ζητούμενο λοιπόν είναι να μη χρειαζόμαστε ήρωες παραγωγούς. Διότι, πριν από κάθε αλυσίδα αξίας, πριν από κάθε πολιτική απόφαση, είναι ο παραγωγός» τόνισε η Ιωάννα Καρρά.
Η Θεσσαλή παραγωγός, μετά τον Daniel και στο διάστημα ανασυγκρότησης της κατεστραμμένης μονάδας της, αποφάσισε να επικοινωνήσει με τους συναδέλφους της ανά την Ελλάδα μέσω αναρτήσεων στα social media. «Δεν πουλάμε κάποιο προϊόν, επομένως η όλη προσπάθεια γίνεται μόνο για την επικοινωνία με συναδέλφους και το ευρύ κοινό» λέει η κυρία Καρρά, η οποία βλέπει με χαρά ότι μέσω των αναρτήσεών της «όλο και περισσότερα νέα παιδιά μαθαίνουν τι είναι παραγωγή».
Ανδρέας Αγγελόπουλος (Χαλανδρίτσα Αχαΐας): Πρόβατα της φυλής Assaf
Ο κτηνοτρόφος Ανδρέας Αγγελόπουλος, ο οποίος διατηρεί φάρμα στη Χαλανδρίτσα Ερυμάνθου, εκτρέφει πρόβατα της φυλής Assaf, γιατί παράγουν μεγάλες ποσότητες γάλακτος, και έχουν μεγάλη διάρκεια παραγωγής, αξιοποιώντας με τον καλύτερο τρόπο τη διατροφή που θα ακολουθήσουν και το σιτηρέσιο που θα τους δοθεί. Χρησιμοποιεί κι αυτός τα social media, παρουσιάζοντας πτυχές από την καθημερινότητά του στον στάβλο μαζί με πρακτικές συμβουλές για συναδέλφους του. Ξεκίνησε το 2023 και, όπως ομολογεί, δεν περίμενε τον αντίκτυπο της επιλογής του – δεκάδες κτηνοτρόφοι τον καλούν για πληροφορίες. «Με καλούν πολλά νέα παιδιά, εξηγώ όσα πράγματα μπορώ από το τηλέφωνο, έχω γράψει κι ένα βιβλίο για την κτηνοτροφία και γενικά γίνεται μια προσπάθεια μέσα από τα social media, τα οποία τα θεωρώ πλεονέκτημα στα χέρια του σύγχρονου κτηνοτρόφου κι εργαλείο δικτύωσης στον κλάδο» είπε στην εισήγησή του.
«Βλέπουμε μειωμένες τιμές στο τέλος του μήνα…»
Ο Θωμάς Μόσχος είναι αγροτοσυνδικαλιστής με ευρωπαϊκή εμπειρία, πανεπιστημιακές σπουδές και συνήθως βρίσκεται σε αντιπαράθεση με αυτούς που λένε «παχιά λόγια», όπως είπε. Σύμφωνα με τον παραγωγό από την Καστοριά, όποιος επιθυμεί σήμερα να ασχοληθεί με την κτηνοτροφία «πρέπει να είναι έτοιμος για μια τεράστια επένδυση, να εργάζεται 365 ημέρες τον χρόνο, να έχει τεράστια υπομονή, να χειριστεί βιομηχανίες που θα θέλουν ή δεν θα θέλουν να τον στηρίξουν και θα πρέπει να καταλάβει ότι κάποιος άλλος θα θέτει την τιμή για το προϊόν του κι όχι ο ίδιος».
Ο κ. Μόσχος, ο οποίος στο πρόσφατο παρελθόν είχε βραβευτεί στην Ε.Ε. ως ο Καλύτερος Ευρωπαίος Βιοκαλλιεργητής, λέει ότι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κτηνοτροφικός κόσμος είναι το γεγονός ότι «οι παραγωγοί και οι βιομηχανίες δεν μπορούν να συνεννοηθούν μεταξύ τους. Η βιομηχανία ξέρει ότι αγοράζει π.χ. 1 ευρώ, έχει κόστος παραγωγής 1,20 και θα πουλήσει 2,50. Ο παραγωγός παράγει σήμερα και βλέπει στο τιμολόγιο στο τέλος του μήνα μειωμένη τιμή στο προϊόν του. Κι άντε να τα βγάλει πέρα…».
Βήμα προς τη μεταποίηση
Ο Θωμάς Μόσχος είναι από τους κτηνοτρόφους που πριν από μερικά χρόνια αποφάσισαν να κάνουν το βήμα προς τη μεταποίηση, γνωρίζοντας ότι η είσοδος σε μια αγορά όπου κυριαρχούν πολύ μεγάλες επιχειρήσεις είναι εξ ορισμού δύσκολη υπόθεση. «Αν κάποιος δεν προωθήσει σιγά σιγά το δικό του προϊόν για περίπου μία δεκαετία κι ύστερα να χτυπήσει την πόρτα του σούπερ μάρκετ για να συζητήσει μαζί του, δεν μπορεί να μπει στο λιανεμπόριο. Φάγαμε πολύ… ξύλο τα προηγούμενα χρόνια, καθώς τα σούπερ μάρκετ, ακόμα και οι μικρές αλυσίδες, δεν προωθούν τις μικρές τυροκομικές επιχειρήσεις – και, ως έναν βαθμό, είναι λογικό, γιατί το μεγάλο λιανεμπόριο χρειάζεται συνέπεια και ποσότητες» λέει. Σπεύδει όμως να διευκρινίσει ότι οι μεγάλοι του λιανεμπορίου θα μπορούσαν να διαθέτουν στα καταστήματά τους κι ένα ράφι με προϊόντα μικρών παραγωγών.
Ο Θ. Μόσχος ανέφερε ότι έχει κάνει πρόταση στο ΥΠΑΑΤ για τη δημιουργία ενός πανελλαδικού «κόμβου γνώσης», ο οποίος θα αποτελείται από μάχιμους κτηνοτρόφους που θα διαθέτουν διεθνή εμπειρία από επισκέψεις τους σε μονάδες του εξωτερικού, γιατί «ο κτηνοτρόφος δεν κάνει κάτι αν δεν το δει πρώτα». Δυστυχώς, η πρόταση δεν είχε καμία τύχη και την προώθησε στην Εθνική Διεπαγγελματική Οργάνωση Φέτας. Αλλά κι αυτή έχει τις δικές της… δυσλειτουργίες, είπε.
«Η φέτα που παράγουν οι μικροί είναι ακριβή»
Σύμφωνα με τον Θωμά Μόσχο, για να είναι βιώσιμη η μεταποίηση, ο κτηνοτρόφος που θα προχωρήσει σε αυτό το βήμα θα πρέπει να στοχεύσει πρωτίστως στην ποιότητα των προϊόντων κι όχι στην τιμή τους, από τη στιγμή μάλιστα που, π.χ., η φέτα που παράγει αυτός κοστίζει 9 ευρώ/κιλό, ενώ η φέτα που παράγει η σύγχρονη βιομηχανία κοστίζει 7 ευρώ – «τεράστια απόκλιση ήδη από τον τρόπο παραγωγής» τονίζει. Το παραγωγικό όριο για τη βιωσιμότητα, σύμφωνα με τον παραγωγό από την Καστοριά, είναι η διαχείριση τουλάχιστον μισού τόνου γάλακτος σε ημερήσια βάση, με επιπλέον προσωπικό για το τυροκομείο και με γνώσεις οικονομικών, γιατί το σύγχρονο τυροκομείο είναι μια επιχείρηση.
Επιχείρηση όμως είναι και η κτηνοτροφική εκμετάλλευση και, σύμφωνα με τον ίδιο, ό,τι ισχύει με οικονομικούς όρους στο τυροκομείο ισχύει πλέον και στη φάρμα, όπου ο κτηνοτρόφος χρειάζεται υψηλού επιπέδου τεχνογνωσία και μηχανολογικό εξοπλισμό, καλό ζωικό κεφάλαιο, σωστές υποδομές κ.ο.κ. «Οσα χρήματα χρειάζονται για την ίδρυση ενός μικρού τυροκομείου -υπολογίζω από 500.000 ευρώ και πάνω-, άλλα τόσα απαιτούνται για τη δημιουργία ενός βιώσιμου και αποδοτικού στάβλου. Η διαφορά είναι ότι σε τυροκομείο ή σε ένα γαλακτοπωλείο που παράγει π.χ. μόνο γιαούρτι μπορείς να τζιράρεις μέχρι και 5 εκατ. ευρώ τον χρόνο, κερδίζοντας πολύ περισσότερα χρήματα» είπε ο Θ. Μόσχος.
«Εύκολο να ξεκινήσεις, δύσκολο να παραμείνεις…»
Ο Παναγιώτης Ζαφειρόπουλος δεν προέρχεται από αγροτική οικογένεια, αλλά η έλλειψη εμπειρίας δεν ήταν αντικίνητρο στο ξεκίνημά του. Αρχισε από το μηδέν, με 100 ζώα το 2012, και σήμερα εκτρέφει περίπου 500 αιγοπρόβατα. «Δεν είναι δύσκολο να μπεις στην κτηνοτροφία – αγοράζεις κάποια ζώα και είσαι κτηνοτρόφος! Το δύσκολο είναι να μείνεις δουλεύοντας σωστά το κοπάδι σου» υποστηρίζει.
«…αλλά δεν μετανιώνεις»
«Μια μέρα είσαι στα ουράνια και πετάς, βλέπεις τα ζώα σου και τα χαίρεσαι. Την άλλη μέρα είσαι στα Τάρταρα, δεν μπορείς να κοιμηθείς το βράδυ, αναρωτιέσαι γιατί μπήκες σε αυτόν τον κλάδο και γιατί συνεχίζεις. Μέσα από αυτή την ενασχόληση μεγάλωσα, εξελίχθηκα ως άνθρωπος, απέκτησα μοναδικές δεξιότητες, συναναστράφηκα πολύ κόσμο. Είναι κάτι που δεν μετανιώνω» λέει ο Π. Ζαφειρόπουλος.
