Η παρατεταμένη ανομβρία έχει προκαλέσει σημαντικά προβλήματα τόσο στις συγκομισθείσες παραγωγές όσο και στην προετοιμασία για την επόμενη καλλιεργητική περίοδο. Η έλλειψη βροχοπτώσεων καθιστά αδύνατη, σε πολλές περιπτώσεις, την είσοδο των τρακτέρ στα χωράφια, «πηγαίνοντας πίσω» σχεδόν όλες τις αγροτικές εργασίες της εποχής.
- Της Μαρίας Κοτζακόλιου
Για την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί μίλησε στον «Ελληνα Αγρότη» ο γεωπόνος – γεωτεχνικός εφαρμοστής Στράτος Τσακίρης, αναφέροντας ότι στην περιοχή της Εορδαίας έχει να βρέξει πάνω από τέσσερις μήνες πλέον, οι αποθήκες των υπόγειων νερών έχουν κατέβει πάρα πολύ, αλλά και τα επιφανειακά νερά, όπως οι ταμιευτήρες, έχουν φτάσει σε απαγορευτικά επίπεδα.
Αροτραίες καλλιέργειες
Συνέπεια αυτού, οι παραγωγοί να μην μπορούν να οργώσουν τη γη, ετοιμάζοντας έτσι την σποροκλίνη, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τα σιτηρά. Σε κάποιες κεντρικές περιοχές της χώρας, κάποιοι έσπειραν βιαστικά, με αποτέλεσμα να φυτρώσουν και να βγουν τα φυτά, ενώ η ζέστη και η ανομβρία στη συνέχεια τα «έκαψαν». Ολες οι αροτραίες καλλιέργειες πηγαίνουν «πίσω», γεγονός που ενέχει σημαντικό ρίσκο, γιατί πλέον τα πρωινά έχουμε εκδήλωση παγετού. Στην Εορδαία η κατάσταση κάποιων χωραφιών έδωσε τη δυνατότητα σε παραγωγούς να οργώσουν, αλλά βρίσκονται σε κατάσταση αναμονής για τη σπορά.
Ο καιρός ξεγελά τα δέντρα
Στις δενδροκαλλιέργειες τα πράγματα είναι πιο σύνθετα, όπως αναφέρει ο κ. Τσακίρης. Πρόκειται για πολυετείς οργανισμούς, με συγκεκριμένες ανάγκες και καλλιεργητικές πρακτικές, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες που διαμορφώνονται κάθε έτος. Με την ανομβρία και τις υψηλές θερμοκρασίες για την εποχή, τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο πολλά δέντρα μπερδεύτηκαν κι έβγαλαν δεύτερο άνθος. Η έλλειψη ωρών ψύχους, που βοηθά στη σωστή λειτουργία του δέντρου και την καλύτερη απόδοση, δεν του επιτρέπουν να πέσει σε λήθαργο. Αν ο λήθαργος διαταραχθεί λόγω υψηλών θερμοκρασιών, ανομβρίας και υψηλής κινητικότητας χυμών κάτω στο ριζικό σύστημα, οδηγεί σε μία όχι και τόσο παραγωγική χρονιά.
Ολη αυτή η καιρική ανωμαλία δημιουργεί περισσότερες ανάγκες για προστασία στα δέντρα, καθώς είναι εύκολο να αναπτυχθούν ιοί, μύκητες κ.λπ., ανεβάζοντας με αυτόν τον τρόπο ακόμα περισσότερο το κόστος παραγωγής, ενώ μην ξεχνάμε ότι κάποια φρούτα (π.χ., μήλα) πωλούνται με ανοιχτή τιμή, χωρίς να εξασφαλίζεται η κάλυψη του κόστους για τους παραγωγούς. Οι παραγωγοί μέσα σε όλη αυτή την πρωτόγνωρη κατάσταση δεν είναι σε θέση να διαχειριστούν με σύνεση και προς όφελός τους τις αλλαγές αυτές, γιατί δεν έχουν καλή οδηγία, «καλούς οδηγούς». Οπως είπε ο κ. Τσακίρης, «οδηγοί» των παραγωγών είναι οι γεωπόνοι, οι οποίοι και οι ίδιοι πολλές φορές δεν γνωρίζουν προς ποια κατεύθυνση να τους καθοδηγήσουν, καθώς οι κλιματικές αλλαγές δημιουργούν μια ρευστή κατάσταση.
Για να μπορέσει να αντιμετωπιστεί το ζήτημα της ανομβρίας, θα πρέπει να μάθουμε να αποθηκεύουμε τα νερά μας. Θα χρειαστεί να δημιουργηθούν ταμιευτήρες νερού, για να αποθηκεύουν το νερό της βροχής. Τα επιπλέον αρδευτικά έργα κρίνονται ζωτικής σημασίας, όχι μόνο για την περιοχή της Εορδαίας, η οποία έχει την τύχη να έχει ακόμη αρκετά νερά επιφανειακά και υπόγεια, αλλά και σε πανελλαδικό επίπεδο. Το νερό θα είναι το μεγαλύτερο ζητούμενο τα επόμενα χρόνια, γι’ αυτό χρειάζεται να βρεθούν λύσεις μέσω της συνεργασίας Πολιτείας, Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των εμπλεκόμενων φορέων, κρατικών και ιδιωτικών.
ΣΗΘΥΑ και ανάπτυξη θερμοκηπίων το μέλλον στην Κοζάνη
Η βίαιη απολιγνιτοποίηση στην Δυτική Μακεδονία δημιουργεί αναταράξεις και στον χώρο του πρωτογενούς τομέα. Κατά τον κ. Τσακίρη, αν θέλουμε να δούμε συγκράτηση του πληθυσμού και συνέχιση της ασχολίας με τον πρωτογενή τομέα, θα χρειαστεί οι αρμόδιες Αρχές να εστιάσουν στη δημιουργία ΣΗΘΥΑ και στη δυνατότητα ανάπτυξης θερμοκηπίων στην περιοχή. Σύμφωνα με τη ΔΕΠΑ, Συμπαραγωγή Hλεκτρισμού – Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (ΣΗΘΥΑ) είναι η συνδυασμένη παραγωγή ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας από το ίδιο καύσιμο, ώστε να επιτυγχάνεται η πλήρης εκμετάλλευση του ενεργειακού του περιεχομένου.
Ο σταθμός συμπαραγωγής ηλεκτρισμού – θερμότητας παράγει ατμό, θερμό αέρα και θερμό νερό που χρησιμοποιούνται στην παραγωγική διαδικασία, καθώς και ηλεκτρική ενέργεια για χρήση ή/και πώλησης μέρους αυτής στον αρμόδιο διαχειριστή ενέργειας. Η ύπαρξη ΣΗΘΥΑ θα κάνει πιο ρεαλιστική τη δημιουργία θερμοκηπίων στην περιοχή. Ηδη κάποιοι έχουν προχωρήσει στη δημιουργία τους, αλλά το κόστος είναι αρκετά υψηλό. Η φθηνή ενέργεια θα μπορούσε να οδηγήσει περισσότερους στις θερμοκηπιακές καλλιέργειες, που λόγω γεωγραφικής θέσης θα ήταν ικανές να ανταγωνιστούν της Κρήτης.
Η κλιματική αλλαγή «ανεβάζει» γεωγραφικά τις καλλιέργειες
Με την κλιματική αλλαγή που βιώνουμε πολλοί αγρότες προσανατολίζονται σε αλλαγές καλλιεργητικών επιλογών, όπως δηλώνει στον «Ελληνα Αγρότη» ο Στράτος Τσακίρης. Σταδιακά θα δούμε καλλιέργειες που ευδοκιμούσαν μόνο σε νότιες περιοχές πλέον να αρχίσουν να καλλιεργούνται πιο κεντρικά και βόρεια. Οπως, επίσης, καλλιέργειες της κεντρικής Ελλάδας να υιοθετούνται στη Μακεδονία. Αυτό σίγουρα θα δημιουργήσει ένα ντόμινο στα δεδομένα του πρωτογενούς τομέα, που, όπως γίνεται αντιληπτό, θα χρειαστεί να υπάρξουν οργάνωση και σωστή καθοδήγηση των παραγωγών, καθώς υπάρχει ορατός κίνδυνος εγκατάλειψης παραδοσιακών καλλιεργειών.
