Η Καστοριά, μια από τις πιο γραφικές και ιστορικές πόλεις της Δυτικής Μακεδονίας, μαγεύει τους επισκέπτες της με την αρχοντιά, τη φυσική ομορφιά και την πολιτιστική της κληρονομιά. Χτισμένη αμφιθεατρικά στις όχθες της λίμνης Ορεστιάδας (Καστοριάς), η πόλη προσφέρει ένα μοναδικό σκηνικό που συνδυάζει την ήρεμη λάμψη των νερών της λίμνης με την παραδοσιακή μακεδονική αρχιτεκτονική.
Είναι ιδιαίτερα γνωστή για τα γουναρικά της, ένας κλάδος που στο παρελθόν παρείχε οικονομική ευρωστία στην ευρύτερη περιοχή. Μετά την κρίση στη γούνα, η τοπική οικονομία στηρίζεται κυρίως στον πρωτογενή τομέα, αλλά και στον τουρισμό.
Οι βασικές καλλιέργειες της περιοχής είναι το μήλο, το φασόλι και τα σιτηρά, ενώ ακολουθούν τα κηπευτικά και οι βιομηχανικές καλλιέργειες.
Όπως ανέφερε στον «Έλληνα Αγρότη» ο γεωπόνος κ. Γιάννης Βλαχάκης (Γεωπονικό Κέντρο Καστοριάς), το μήλο είναι η βασική καλλιέργεια στην περιοχή, αντιμετωπίζοντας τα ίδια προβλήματα που παρατηρούνται και σε άλλες περιοχές. Η τιμή του έχει μειωθεί πολύ – και αν συνεχίσουν οι χαμηλές τιμές, τότε θα είναι εντελώς ασύμφορη η καλλιέργεια – γεγονός που οδήγησε, και συνεχίζει να οδηγεί, πολλούς μικροπαραγωγούς στην εγκατάλειψή της. Όσοι έχουν κάνει μεγάλες επενδύσεις στην καλλιέργεια, δύσκολα θα φύγουν από αυτή, αν και όλα θα εξαρτηθούν από τις διακυμάνσεις των τιμών τα επόμενα χρόνια.
Το 2023 παρατηρήθηκε σημαντικό πρόβλημα διάθεσης της παραγωγής, ενώ το 2024 οι χαλαζοπτώσεις σε άλλες περιοχές που παράγουν μήλα ήταν καταστροφικές, η περιοχή της Καστοριάς δεν αντιμετώπισε τέτοιο πρόβλημα, καλύπτοντας έτσι την αγορά . Μείζον θέμα αποτελεί το γεγονός ότι οι περισσότεροι έχουν διαθέσει την παραγωγή τους έχοντας ανοιχτά τιμολόγια, χωρίς να γνωρίζουν την τιμή που θα λάβουν τελικά κι αν καταφέρουν να καλύψουν τα έξοδά της.
Στην καλλιέργεια των φασολιών, η φετινή χρονιά ήταν καταστροφική (όπως συνέβη και στην περιοχή των Πρεσπών) λόγω της κλιματικής αλλαγής. Οι υψηλές θερμοκρασίες το καλοκαίρι οδήγησαν το ποσοστό της καταστροφής να κυμανθεί από 80% έως 100%, ανάλογα με το υψόμετρο που βρίσκεται η κάθε καλλιέργεια. Κι εδώ αρκετοί παραγωγοί άρχισαν να εγκαταλείπουν λόγω της μειωμένης παραγωγής που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια, ενώ στρέφονται κυρίως προς τα σιτηρά. Να σημειωθεί ότι παρά τις αποζημιώσεις από τον ΕΛΓΑ στους φασολοπαραγωγούς, δύσκολα θα καλυφθούν τα έξοδα, ενώ θα προκύψουν επιπρόσθετα ενόψει της νέας καλλιεργητικής περιόδου.
Τα σιτηρά είναι, επίσης, μία από τις διαδεδομένες καλλιέργειες στην περιοχή, αλλά κι εκεί εντοπίζονται ζητήματα με τις τιμές διάθεσης. Μπορεί να μην είναι δαπανηρή ως καλλιέργεια, αλλά οι μέχρι σήμερα διαμορφωμένες τιμές δεν αφήνουν σημαντικά περιθώρια κέρδους στους παραγωγούς. Για το λόγο αυτό, δεν είναι λίγοι αυτοί που οδηγούνται στην μείωση της λίπανσης (χρήση λιγότερων λιπασμάτων σε κιλά και σε φορές εφαρμογής), για να εξοικονομήσουν χρήματα και να περιορίσουν με αυτό τον τρόπο το κόστος παραγωγής.
Οι γεωπόνοι στηρίζουν την παραγωγή μέσω πιστώσεων
Όπως δήλωσε στον «Έλληνα Αγρότη» ο γεωπόνος κ. Γιάννης Βλαχάκης, πριν από μία πενταετία περίπου, οι παραγωγοί ήταν συνεπείς σε μεγάλο ποσοστό απέναντι στις υποχρεώσεις τους προς τους γεωπόνους, καθώς οι τιμές – για παράδειγμα στα μήλα – ήταν καλές και επέτρεπαν στους καλλιεργητές να καλύπτουν τα έξοδά τους και να στηρίζουν τις οικογένειές τους. Σήμερα αυτό δεν μπορεί εύκολα να γίνει λόγω των χαμηλών τιμών διάθεσης, αλλά και του υψηλού κόστους παραγωγής. Ουσιαστικά οι γεωπόνοι «χρηματοδοτούν» την παραγωγή με τις πιστώσεις που παραχωρούν στους αγρότες, σεβόμενοι τις δύσκολες οικονομικές συγκυρίες. Μην ξεχνάμε ότι μέσα σε όλα αυτά ήρθε να προστεθεί και το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής, μειώνοντας ή καταστρέφοντας πολλές φορές τις παραγωγές.
Σε αυτή τη δύσκολη συνθήκη συντελούν και οι πολιτικές της Ε.Ε, οι οποίες κατευθύνουν τους παραγωγούς στην βιολογική καλλιέργεια, εκτινάσσοντας το κόστος παραγωγής και επηρεάζοντας σημαντικά το ύψος της, καθιστώντας κάποιες καλλιέργειες κοστοβόρες και μη ανταγωνιστικές. Από την άλλη, οι αθρόες εισαγωγές προϊόντων από τρίτες χώρες, χωρίς τους κατάλληλους ελέγχους για την χρήση απαγορευμένων ουσιών λίπανσης και φυτοπροστασίας από την Ε.Ε., πιέζουν τις τιμές προς τα κάτω και δημιουργούν το αίσθημα της αδικίας στους Ευρωπαίους αγρότες λόγω άνισης αντιμετώπισης.
Η λειψυδρία χτύπησε τη λίμνη
Το 2024 ήταν μια άνυδρη χρονιά στην Καστοριά, όπως σημειώθηκε και στην υπόλοιπη χώρα, οδηγώντας στη μείωση της στάθμης της λίμνης. Εκφράζονται φόβοι ότι αν ακολουθήσει ακόμη ένα τόσο ζεστό καλοκαίρι όπως φέτος, τότε θα υπάρξουν προβλήματα στην άρδευση των καλλιεργειών, δημιουργώντας τεράστια καταστροφή. Τα τελευταία χρόνια δεν υπάρχει έντονη και με διάρκεια χιονοκάλυψη στα βουνά, μειώνοντας τα αποθέματα νερού στον υδροφόρο ορίζοντα.
Τουριστικός προορισμός
Η περιοχή της Καστοριάς φημίζεται για τα πέτρινα αρχοντικά, τα πλακόστρωτα σοκάκια και τις βυζαντινές εκκλησίες, αλλά και τον Νεολιθικό λιμναίο οικισμό στο Δισπηλιό. Παράλληλα, η λίμνη, με τα γραφικά καραβάκια και τα σπάνια είδη πουλιών, αποτελεί έναν παράδεισο για φυσιολάτρες και φωτογράφους. Η φυσική ομορφιά της περιοχής ενισχύεται από τα γύρω βουνά, τα οποία προσφέρουν εξαιρετικές ευκαιρίες για πεζοπορία, εξερεύνηση και χειμερινά σπορ.
ΤΗΣ ΜΑΡΊΑΣ ΚΟΤΖΑΚΌΛΙΟΥ
[email protected]
