Η Λέσβος, γνωστή για την πλούσια ιστορία και τη φυσική της ομορφιά, βρίσκεται σε καθεστώς συναγερμού, καθώς οι Δήμοι Μυτιλήνης και Δυτικής Λέσβου κηρύχθηκαν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, λόγω της δραματικής μείωσης των αποθεμάτων νερού.
Η απόφαση, που τέθηκε σε ισχύ στις 23 Απριλίου 2025 και θα διαρκέσει αρχικά έναν μήνα, αποσκοπεί στην επιτάχυνση διαδικασιών για την αντιμετώπιση της κρίσης λειψυδρίας, παρακάμπτοντας γραφειοκρατικά εμπόδια. Η κατάσταση, ωστόσο, εγείρει ανησυχίες για τον τουρισμό, την αγροτική παραγωγή και την καθημερινότητα των κατοίκων, ενώ η απουσία αποζημιώσεων για τους ελαιοπαραγωγούς λόγω ξηρασίας προσθέτει περαιτέρω πίεση στην τοπική κοινωνία.
Μια κρίση που έχει συνέχεια
Η Λέσβος αντιμετωπίζει φέτος μια πρωτοφανή μείωση βροχοπτώσεων, με τα αποθέματα νερού να φτάνουν μόλις τις 16 ίντσες, έναντι 22 ιντσών πέρυσι, σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΔΕΥΑΛ, Παναγιώτη Βάλεση. Η έλλειψη βροχών και χιονοπτώσεων, σε συνδυασμό με την αυξημένη κατανάλωση ενόψει της τουριστικής περιόδου, έχει οδηγήσει σε εξαιρετικά χαμηλές στάθμες ταμιευτήρων. Ποτάμια παραμένουν στεγνά, ενώ το 70% του πόσιμου νερού καταναλώνεται για αρδευτικούς σκοπούς, επιδεινώνοντας την κατάσταση. Η κρίση στη Λέσβο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πρόβλημα λειψυδρίας στην Ελλάδα, με 14 δήμους, από την Κρήτη έως την Ξάνθη, να βρίσκονται σε παρόμοια κατάσταση. Η ομότιμη καθηγήτρια του ΕΜΠ, Μαρία Μιμίκου, επισημαίνει ότι οι βροχοπτώσεις μειώθηκαν κατά 40-50% σε πολλές περιοχές από τον Οκτώβριο 2023 έως τον Απρίλιο 2024, ενώ οι καύσωνες του καλοκαιριού του 2024 επιδείνωσαν την ξηρασία.
Βαλέσης: «Το 70% του πόσιμου νερού πηγαίνει στην άρδευση»
Σε συνέντευξή του στα «Πολιτικά», ο πρόεδρος της ΔΕΥΑΛ, Παναγιώτης Βάλεσης, εξήγησε τη σημασία της κήρυξης κατάστασης έκτακτης ανάγκης: «Για όσους γνωρίζουν τα περί αυτοδιοίκησης, η κατάσταση έκτακτης ανάγκης είναι μια διαδικασία που επιτρέπει να παρακαμφθούν γραφειοκρατικά εμπόδια, ώστε να επιλυθούν προβλήματα ή να προχωρήσουν έργα πιο γρήγορα». Ο κ. Βάλεσης υπογράμμισε τη σοβαρότητα της λειψυδρίας, τονίζοντας ότι, αντίθετα με τις προσδοκίες για μια βροχερή χρονιά που θα αναπλήρωνε τις περσινές απώλειες, η φετινή περίοδος ήταν ακόμη χειρότερη, με τα αποθέματα νερού να φτάνουν μόλις τις 16 ίντσες έναντι 22 πέρυσι. «Αποφασίσαμε να προτείνουμε στους δημάρχους των δύο δήμων να κηρυχθούν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, πρόταση που υιοθετήθηκε και εγκρίθηκε από την κυβέρνηση σε χρόνο ρεκόρ», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η απόφαση ελήφθη στις 23 Απριλίου και επικυρώθηκε άμεσα. Εξέφρασε την πεποίθηση ότι η κατάσταση έκτακτης ανάγκης πιθανότατα θα παραταθεί, καθώς «όσοι ζουν στη Λέσβο βλέπουν ότι δεν υπήρξαν βροχές, τα ποτάμια δεν άνοιξαν και τα αποθέματα είναι χαμηλά». Ο κ. Βάλεσης αναφέρθηκε επίσης στον σχεδιασμό της ΔΕΥΑΛ, που περιλαμβάνει μέτρα όπως η εγκατάσταση ταχυδιυλιστηρίου στην Ερεσό, ενώ κάλεσε τους δημότες να διαχειρίζονται το νερό με σύνεση, επισημαίνοντας ότι «το 70% του πόσιμου νερού πηγαίνει στην άρδευση» και ότι η σπατάλη, ακόμη και από μικρή μερίδα πολιτών, επιβαρύνει την κατάσταση.
Η αδιαφορία…
Η τοπική κοινωνία της Λέσβου δεν έχει ασχοληθεί επαρκώς με το πρόβλημα της λειψυδρίας τα τελευταία χρόνια, με την προσοχή να στρέφεται κυρίως στον τουρισμό και τις επενδύσεις. «Θέλουμε τουρισμό, θέλουμε ανάπτυξη, αλλά ξεχνάμε το βασικό», σχολιάζουν κάτοικοι, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ευαισθητοποίησης. Η ανεπαρκής υποδομή και η έλλειψη ενημέρωσης καθιστούν το νησί ευάλωτο, ιδιαίτερα ενόψει της τουριστικής σεζόν, που αυξάνει τη ζήτηση νερού. Η επιστημονική κοινότητα, μέσω της κ. Μιμίκου, τονίζει την ανάγκη για έναν κεντρικό φορέα διαχείρισης υδατικών πόρων και καλύτερες μεθόδους άντλησης, ώστε να εξασφαλιστεί βιωσιμότητα.
Σχεδιασμός και μέτρα
Η ΔΕΥΑΛ προωθεί σχέδια για την αντιμετώπιση της κρίσης, όπως η εγκατάσταση ταχυδιυλιστηρίου στην Ερεσό, με χρηματοδότηση από την Περιφέρεια και το Υπουργείο Περιβάλλοντος, που αναμένεται να ενισχύσει την υδροδότηση έως τον Ιούλιο. Επιπλέον, το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής ανακοίνωσε χρηματοδότηση 3,5 εκατ. ευρώ για 33 έργα διαχείρισης υδάτων σε νησιά, συμπεριλαμβανομένης της Λέσβου, με έμφαση σε γεωτρήσεις και μονάδες αφαλάτωσης. Ο κ. Βάλεσης κάλεσε τους πολίτες να περιορίσουν την αλόγιστη χρήση νερού, ιδιαίτερα για άρδευση κήπων, ενώ η επιστημονική κοινότητα προτείνει μακροπρόθεσμες λύσεις, όπως η βελτίωση των υποδομών και η εκπαίδευση των πολιτών.
Η απουσία αποζημιώσεων για τους ελαιοπαραγωγούς
Παρά την κήρυξη της Λέσβου σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης αποκλείει την αποζημίωση των ελαιοπαραγωγών για τις ζημιές από την ξηρασία, προκαλώντας αντιδράσεις. Η ελαιοπαραγωγή, βασικός πυλώνας της τοπικής οικονομίας, έχει πληγεί σοβαρά, με μειωμένη απόδοση ελαιώνων, και η έλλειψη στήριξης επιτείνει την οικονομική πίεση στους παραγωγούς, εν μέσω μιας ήδη δύσκολης περιόδου.
Ένα κρίσιμο σταυροδρόμι
Η λειψυδρία στη Λέσβο αποτελεί μια πολυδιάστατη πρόκληση που απειλεί την κοινωνία, την οικονομία και τον τουρισμό. Η κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης είναι ένα πρώτο βήμα, αλλά απαιτούνται συντονισμένες δράσεις, επενδύσεις σε υποδομές και αλλαγή νοοτροπίας στην κατανάλωση νερού. Με την τουριστική σεζόν να πλησιάζει και την κλιματική κρίση να εντείνεται, η Λέσβος καλείται να δράσει άμεσα για να εξασφαλίσει τη βιωσιμότητά της, διατηρώντας τη φυσική και πολιτιστική της κληρονομιά για τις επόμενες γενιές.
