Το θεσμικό πλαίσιο με το οποίο θα λειτουργήσουν τα προγράμματα Leader με βάση τις Ομάδες Τοπικής Δράσης έκανε γνωστό το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ), το οποίο έδωσε στη δημοσιότητα και τις ενέργειες που θα θεωρούνται παρατυπίες κατά την εφαρμογή.
Αποσπάσματα από το θεσμικό πλαίσιο:
Παρατυπία: Παρατυπία συνιστά κάθε παράβαση διάταξης του ενωσιακού δικαίου που προκύπτει από πράξη ή παράλειψη ενός οικονομικού φορέα, με πραγματικό ή ενδεχόμενο αποτέλεσμα να ζημιωθεί o γενικός προϋπολογισμός των Κοινοτήτων ή προϋπολογισμός διαχειριζόμενος από τις Κοινότητες, είτε με τη μείωση ή ματαίωση εσόδων που προέρχονται από ίδιους πόρους που εισπράττονται απευθείας για λογαριασμό της Κοινότητας, είτε με αδικαιολόγητη δαπάνη (Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) 2988/95).
Γεωργικά Προϊόντα: Τα προϊόντα που απαριθμούνται στο παράρτημα I της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2026/C 202/01), με εξαίρεση τα προϊόντα αλιείας και υδατοκαλλιέργειας που απαριθμούνται στο παράρτημα I του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1379/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 2013.
Προστιθέμενη Αξία: Είναι τα οφέλη που προκύπτουν μέσω της σωστής εφαρμογής της μεθόδου LEADER (ΤΑΠΤοΚ – Τοπική Ανάπτυξη με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων), σε σύγκριση με τα οφέλη που θα είχαν αποκομιστεί σε περίπτωση μη εφαρμογής αυτής ή σε περίπτωση παρεμβάσεων οριζόντιας εφαρμογής.
Οδηγός απλοποιημένου κόστους: Ο οδηγός που έχει καταρτισθεί κατόπιν μελέτης για την εφαρμογή απλοποιημένου κόστους και αφορά στις κατηγορίες δαπανών:
α) κτηριακές κατασκευές,
β) εκπαίδευση,
γ) ίδρυση συνεργατικών σχημάτων και προετοιμασία σχεδίου δράσης,
δ) εφαρμογή ενεργειών στο πλαίσιο διατοπικών και διακρατικών συνεργασιών και
ε) λειτουργικές δαπάνες των ΟΤΔ.
Επιτροπή Διαχείρισης Προγράμματος (ΕΔΠ): Η επιτροπή που αποτελείται από εκπροσώπους δημοσίων και ιδιωτικών τοπικών κοινωνικοοικονομικών συμφερόντων, αρμόδια για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την εφαρμογή του ΤΠ όπου καμία μεμονωμένη ομάδα συμφερόντων δεν ελέγχει τη λήψη αποφάσεων.
Ομάδα Τοπικής Δράσης (ΟΤΔ): Η τοπική εταιρική σχέση δημόσιου – ιδιωτικού τομέα που χαράσσει και υλοποιεί την ολοκληρωμένη στρατηγική τοπικής ανάπτυξης μέσω ΤΠ. Η ΟΤΔ αποτελείται από έναν κατάλληλο υπηρεσιακό πυρήνα για την υλοποίηση του ΤΠ και την ΕΔΠ, ως όργανο λήψης απόφασης. Μέλος ΟΤΔ: Ως Μέλος ΟΤΔ ορίζονται τα νομικά πρόσωπα/φορείς είτε τα φυσικά πρόσωπα, που είναι δικαιούχοι του προγράμματος, για τους οποίους οι διαδικασίες της παρούσας διενεργούνται με τέτοιο τρόπο, ώστε να εξασφαλίζεται η μη σύγκρουση συμφερόντων. Συγκεκριμένα ως Μέλος ΟΤΔ ορίζονται:
α) Το νομικό πρόσωπο (εταιρικό σχήμα) που έχει συστήσει την ΟΤΔ ή φορέας μέλος του, συμπεριλαμβανομένων των φορέων
που εκπροσωπούνται στην ΕΔΠ ή στο Διοικητικό Συμβούλιο (ΔΣ) του εν λόγω νομικού προσώπου και
β) τα νομικά πρόσωπα στα οποία συμμετέχουν φυσικά πρόσωπα του υπηρεσιακού πυρήνα της ΟΤΔ ή στελέχη του
νομικού προσώπου (εταιρικό σχήμα) που έχει συστήσει την ΟΤΔ ή εκπρόσωποι φορέων στην ΕΔΠ και στο ΔΣ
του νομικού προσώπου (εταιρικό σχήμα) που έχει συστήσει την ΟΤΔ,
γ) φορείς ή νομικά πρόσωπα τα οποία έχουν συνάψει προγραμματική σύμβαση με νομικό πρόσωπο/φορέα που εμπίπτει στην περ. α, δ) φορείς ή νομικά πρόσωπα στα οποία συμμετέχει νομικό πρόσωπο/φορέας που εμπίπτει στην περ. α.
Ενδιάμεσος Φορέας (ΕΦ): Η ΟΤΔ ή η Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων (ΕΥΔ ΕΠ) της οικείας Περιφέρειας ή η Ειδική Υπηρεσία Εφαρμογής Παρεμβάσεων Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΥΕ ΠΑΑ) που ενεργεί υπό την ευθύνη της Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης (ΕΥΔ) ΣΣ ΚΑΠ ή εκτελεί λειτουργίες ή καθήκοντα αυτής.
Δικαιούχος:
α) Ένας οργανισμός δημόσιου ή ιδιωτικού δικαίου, μια οντότητα με ή χωρίς νομική προσωπικότητα, ένα φυσικό πρόσωπο ή μια ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων που ευθύνονται για την έναρξη μόνο ή και για την έναρξη και για την υλοποίηση πράξεων, β) στο πλαίσιο των καθεστώτων κρατικών ενισχύσεων, η επιχείρηση που λαμβάνει την ενίσχυση (L 435/24 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 6.12.2021).
Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου (ΣΔΕ): Περιλαμβάνει το πλαίσιο κανόνων και διαδικασιών για την ορθή εφαρμογή και χρηστή δημοσιονομική διαχείριση των πόρων και την υλοποίηση πράξεων των Παρεμβάσεων Αγροτικής Ανάπτυξης ΣΣ ΚΑΠ 2023-2027.
Ενίσχυση ήσσονος σημασίας (de minimis): Η ενίσχυση που έχει χορηγηθεί βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/2831 (OJ EL L 15.12.2023) της Επιτροπής της 13ης Δεκεμβρίου 2023 σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας.
Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΟΠΣΚΑΠ): Το πληροφοριακό σύστημα του άρθρου 58 του ν. 4914/2022 (Α’ 61), στο οποίο διενεργούνται οι διαδικασίες της παρούσας ως προς τις πράξεις δημοσίου χαρακτήρα, τις πράξεις των υπο-παρεμβάσεων Διατοπικής και Διακρατικής Συνεργασίας και τις πράξεις της υπο-παρέμβασης 9.1.
Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κρατικών Ενισχύσεων (ΟΠΣΚΕ): Το πληροφοριακό σύστημα του άρθρου 56 του ν. 4914/2022 (Α’ 61), στο οποίο διενεργούνται οι διαδικασίες της παρούσας, ως προς τις πράξεις ιδιωτικού χαρακτήρα καθώς και τις πράξεις των υπο-παρεμβάσεων των κατηγοριών 2 και 7.
Απόφαση Ένταξης Πράξης: Η απόφαση που εκδίδεται με ευθύνη της ΕΥΔ ΣΣ ΚΑΠ ή του φορέα στον οποίο έχουν ανατεθεί καθήκοντα, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 36 του ν. 4914/2022 και βάσει αυτής κάθε αίτηση χαρακτηρίζεται ως πράξη για χρηματοδότηση, σύμφωνα με την παρ. 27 του άρθρου 2, του ν. 4914/2022 (Α’ 61).
Άρθρο 3
Αρμόδιοι Φορείς
Για την εφαρμογή της παρούσας αρμόδιοι είναι οι εξής:
α. Η Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΕΥΔ ΣΣ ΚΑΠ) η οποία είναι αρμόδια για τη διαχείριση και εφαρμογή του ΣΣ ΚΑΠ με αποδοτικό, αποτελεσματικό και ορθό τρόπο με τις αρμοδιότητες που προβλέπονται στην παρ. 2 του άρθρου 12 του ν. 4914/2022 (Α’ 61).
β. Η Ειδική Υπηρεσία Εφαρμογής Παρεμβάσεων Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΥΕ ΠΑΑ), στην οποία εκχωρούνται αρμοδιότητες της ΕΥΔ ΣΣ ΚΑΠ, σύμφωνα με την υπ’ αρ. 2618/13.10.2022 κοινή υπουργική απόφαση (Β’5375).
γ. Οι Ειδικές Υπηρεσίες Διαχείρισης Προγραμμάτων (ΕΥΔ Π) των οικείων Περιφερειών, στις οποίες εκχωρούνται αρμοδιότητες ΕΦ δυνάμει της υπ’ αρ. 2450/11.10.2024 απόφασης του Υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
δ. Οι Ομάδες Τοπικής Δράσης (ΟΤΔ) που περιλαμβάνονται στην υπ’ αρ. 2097/10.11.2023 (Β’ 6539) απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, και είναι αρμόδιες για τα αναφερόμενα στην παρ. 6 της υπ’ αρ. 2545/10.10.2022 (Β’5361) πρόσκλησης.
Οι ΟΤΔ αναλαμβάνουν ως ΕΦ την άσκηση μέρους των αρμοδιοτήτων της ΕΥΔ ΣΣ ΚΑΠ, σύμφωνα με την
υπ’ αρ. 2648/31.10.2024 απόφαση του Υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Άρθρο 5
Υποχρεώσεις ΟΤΔ
1. Οι ΟΤΔ είναι υπεύθυνες για την ορθή και σύννομη εφαρμογή των παρεμβάσεων Αγροτικής Ανάπτυξης Π3-77-4.1 «Στήριξη για τοπική ανάπτυξη μέσω του LEADER (ΤΑΠΤοΚ – Τοπική Ανάπτυξη με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων)» του ΣΣ ΚΑΠ 2023 – 2027 κατά το μέρος των αρμοδιοτήτων τους βάσει και του σχετικού ενωσιακού και εθνικού θεσμικού πλαισίου.
2. Οι ΟΤΔ εκτελούν τα καθήκοντα και αναλαμβάνουν τις σχετικές υποχρεώσεις, σύμφωνα με την υπ’ αρ. 2648/31.10.2024 απόφαση του Υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
3. Οι υποχρεώσεις των ΟΤΔ, πέραν όσων περιγράφονται στην ως άνω απόφαση, είναι οι ακόλουθες:
α. Συγκροτούν και λειτουργούν την ΕΔΠ για τη διαχείριση των θεμάτων που αφορούν στην εφαρμογή του ΤΠ.
β. Διατηρούν κατάλληλο υπηρεσιακό πυρήνα για την εφαρμογή του ΤΠ.
γ. Πραγματοποιούν ενέργειες ευρείας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του πληθυσμού, καθώς και ενέργειες έκδοσης προσκλήσεων εκδήλωσης ενδιαφέροντος με σκοπό την υποβολή αιτήσεων στήριξης από τους εν δυνάμει δικαιούχους.
δ. Παρέχουν συμβουλευτική υποστήριξη στους εν δυνάμει δικαιούχους και δικαιούχους του ΤΠ για την προετοιμασία, την υλοποίηση και τη λειτουργία των ενταγμένων πράξεων.
ε. Παρακολουθούν και εξασφαλίζουν την ορθή και κανονική εκτέλεση των ενταγμένων στο ΤΠ πράξεων.
στ. Ενημερώνουν τον αρμόδιο φορέα αναφορικά με αλλαγές, τροποποιήσεις που σχετίζονται με τους όρους και κανόνες λειτουργίας της ΟΤΔ και του φορέα που έχει συστήσει την ΟΤΔ.
ζ. Τηρούν τις αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης στη δράση και τις αποφάσεις τους που σχετίζονται με ενδιαφερόμενους (υποψήφιους, δικαιούχους, αναδόχους κ.λπ.). Παράλληλα, αναφορικά με τη διαχείριση εθνικών και ενωσιακών πόρων, έχουν την υποχρέωση ανάρτησης των απαιτούμενων αποφάσεων και εγγράφων στο πρόγραμμα «Διαύγεια», αλλά και τήρησης των όρων που προβλέπονται στον ν. 4412/2016 (Α’ 147).
η. Συντάσσουν σχέδιο δράσης εμψύχωσης και αξιολόγησης της τοπικής στρατηγικής τους.
θ. Εφαρμόζουν σε συνεχή βάση πρακτικές αξιολόγησης και αυτο-αξιολόγησης, λαμβάνοντας υπόψη τις προδιαγραφές που τίθενται και τις ιδιαιτερότητες του ΤΠ. Παράλληλα, υποχρεούνται να τηρούν και να παρέχουν τα απαραίτητα στοιχεία για την παρακολούθηση και αξιολόγηση και όταν κληθούν οφείλουν να παρίστανται σε ημερίδες, συσκέψεις ή ομάδες εργασίας που αφορούν στην παρακολούθηση και αξιολόγηση του ΤΠ.
ι. Μεριμνούν για την ενεργή συμμετοχή τους στις δραστηριότητες του Εθνικού Δικτύου ΚΑΠ και παρέχουν
πληροφορίες σχετικά με τα ΤΠ που διαχειρίζονται, προκειμένου να διευκολυνθεί η δικτύωση σε εθνικό και
ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ολόκληρη η απόφαση: ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΓΙΑ LEADER