Έρευνα της Wikifarmer σε 568 ελαιοπαραγωγούς από 158 χώρες αποκαλύπτει ότι η ξηρασία, οι απώλειες παραγωγής και η μειωμένη κερδοφορία αποτελούν τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τον κλάδο, με τους Μεσογειακούς παραγωγούς να αντιμετωπίζουν ακόμη μεγαλύτερες πιέσεις.
Η κλιματική αλλαγή αναδεικνύεται ως η σημαντικότερη πρόκληση για την παγκόσμια ελαιοκαλλιέργεια, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της τελευταίας Παγκόσμιας Έρευνας Αγροτών της ελληνικής πλατφόρμας Wikifarmer. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από τον Νοέμβριο του 2025 έως τον Μάρτιο του 2026, με τη συμμετοχή 568 ελαιοπαραγωγών από 158 χώρες.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι ένας στους τρεις παραγωγούς (33,7%) έχασε περισσότερο από το 25% της παραγωγής του κατά την τελευταία τριετία. Πρόκειται για το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των 13 αγροτικών τομέων που εξετάστηκαν, μετά την αμπελουργία (38%).
Οι σοβαρές απώλειες στην ελαιοκαλλιέργεια υπερβαίνουν αισθητά τον μέσο όρο όλων των αγροτικών κλάδων, όπου το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώνεται στο 25,2%. Ως βασική αιτία αναφέρεται η ξηρασία, την οποία το 50,4% των ελαιοπαραγωγών χαρακτηρίζει ως το σημαντικότερο ακραίο καιρικό φαινόμενο που επηρέασε την εκμετάλλευσή του.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες δήλωσαν ότι αντιμετώπισαν κατά μέσο όρο 1,66 διαφορετικά ακραία καιρικά φαινόμενα, γεγονός που κατατάσσει τον τομέα της ελιάς στην τέταρτη θέση ως προς την έκθεση στους κλιματικούς κινδύνους.
Μειωμένα εισοδήματα για σχεδόν τους μισούς ελαιοπαραγωγούς
Η αυξανόμενη κλιματική πίεση αποτυπώνεται και στα οικονομικά αποτελέσματα των εκμεταλλεύσεων.
Το 45,8% των ελαιοπαραγωγών δήλωσε ότι τα εισοδήματά του ήταν χαμηλότερα σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ποσοστό σχεδόν ταυτόσημο με τον μέσο όρο όλων των αγροτών που συμμετείχαν στην έρευνα. Ωστόσο, η ελαιοκαλλιέργεια καταλαμβάνει την 4η θέση μεταξύ των κλάδων με τη μεγαλύτερη επιδείνωση των εισοδημάτων.
Πίνακας 1. Κλάδοι με μεγαλύτερη μείωση εισοδημάτων
| Τομέας | Ποσοστό με χαμηλότερα εισοδήματα | Κατάταξη |
|---|---|---|
| Αμπελουργία | 54,5% | 1η |
| Αροτραίες καλλιέργειες (δημητριακά, ψυχανθή) | 51,5% | 2η |
| Κτηνοτροφικά φυτά (ζωοτροφές) | 47,2% | 3η |
| Ελαιοκαλλιέργεια | 45,8% | 4η |
| Μέσος όρος όλων των αγροτών | 45,1% | — |
| Αιγοπροβατοτροφία | 37,4% | 13η |
Περισσότεροι από τους μισούς θεωρούν ότι οι τιμές δεν είναι δίκαιες
Σε παγκόσμιο επίπεδο, το 54,2% των ελαιοπαραγωγών εκτιμά ότι δεν αμείβεται δίκαια για την παραγωγή του. Αν και το ποσοστό αυτό είναι ελαφρώς υψηλότερο από τον γενικό μέσο όρο (51,1%), η μελέτη επισημαίνει ότι συγκριτικά με άλλους αγροτικούς κλάδους, οι ελαιοπαραγωγοί εμφανίζουν σχετικά μικρότερη δυσαρέσκεια ως προς τις τιμές που λαμβάνουν.
Η Μεσόγειος αντιμετωπίζει ακόμη μεγαλύτερες προκλήσεις
Η εικόνα διαφοροποιείται σημαντικά όταν εξετάζονται οι βασικές ελαιοπαραγωγικές χώρες της Μεσογείου – Ισπανία, Ελλάδα, Ιταλία, Μαρόκο και Τυνησία.
Στην περιοχή αυτή:
- το 64,4% θεωρεί ότι οι τιμές παραγωγού δεν είναι δίκαιες,
- το 36,6% έχει χάσει πάνω από το 25% της παραγωγής του,
- το 86,2% αναφέρει ότι υπέστη κάποια μορφή απώλειας παραγωγής τα τελευταία τρία χρόνια.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η δυσαρέσκεια για τις τιμές αποτελεί τη σημαντικότερη διαφοροποίηση μεταξύ των Μεσογειακών παραγωγών και των παραγωγών του υπόλοιπου κόσμου.
Πίνακας 2. Βασικοί δείκτες για τους Μεσογειακούς ελαιοπαραγωγούς
| Δείκτης | Μεσόγειος (95% ΔΕ) | Σύνολο ελαιοπαραγωγών | n |
|---|---|---|---|
| Μη δίκαιες τιμές | 64,4% (58,3–70,1) | 54,2% | 250 |
| Χαμηλότερα εισοδήματα από το προηγούμενο έτος | 46,4% (40,3–52,6) | 45,8% | 250 |
| Σοβαρή απώλεια παραγωγής (>25%) | 36,6% (30,7–43,0) | 33,7% | 232 |
| Κάποια απώλεια παραγωγής | 86,2% (81,2–90,1) | — | 232 |
| Υψηλό επίπεδο άγχους (4–5) | 34,5% (28,7–40,8) | 35,4% | 232 |
| Χαμηλή οικονομική ασφάλεια (1–2) | 51,3% (44,9–57,7) | — | 232 |
| Πιστοποιημένη βιολογική παραγωγή | 36,2% (30,9–41,9) | 36,6% | 287 |
Ιταλία και Ελλάδα εμφανίζουν τις μεγαλύτερες απώλειες
Η έρευνα καταγράφει σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των τριών βασικών ευρωπαϊκών ελαιοπαραγωγικών χωρών.
Η Ιταλία παρουσιάζει:
- το υψηλότερο ποσοστό μείωσης εισοδημάτων (62,2%),
- τη μεγαλύτερη δυσαρέσκεια για τις τιμές (74,8%),
- και πολύ υψηλό ποσοστό σοβαρών απωλειών παραγωγής (40%).
Η Ελλάδα εμφανίζει επίσης υψηλές απώλειες παραγωγής (40,8%), ενώ στην Ισπανία το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 21,1%.
Πίνακας 3. Σύγκριση Ιταλίας – Ελλάδας – Ισπανίας
| Χώρα | Χαμηλότερα εισοδήματα | Μη δίκαιες τιμές | Σοβαρή απώλεια παραγωγής | Κύριος κλιματικός κίνδυνος |
|---|---|---|---|---|
| Ιταλία | 62,2% (56,2–67,9) | 74,8% (69,2–79,7) | 40,0% (34,0–46,3) | Ξηρασία (42,5%) |
| Ελλάδα | 47,2% (39,2–55,4) | 68,3% (60,3–75,4) | 40,8% (32,7–49,4) | Καύσωνας (44,8%) |
| Ισπανία | 42,4% (32,8–52,6) | 59,8% (49,6–69,2) | 21,1% (14,0–30,6) | Καύσωνας (58,8%) |
Η ελαιοκαλλιέργεια πρωτοπορεί στη βιολογική παραγωγή και στις online πωλήσεις
Παρά τις δυσκολίες, η μελέτη καταγράφει και θετικά στοιχεία για τον κλάδο.
Η ελαιοκαλλιέργεια αποτελεί τον αγροτικό τομέα με το υψηλότερο ποσοστό πιστοποιημένης βιολογικής παραγωγής, καθώς το 36,6% των παραγωγών διαθέτει σχετική πιστοποίηση, το μεγαλύτερο ποσοστό μεταξύ των 13 τομέων της έρευνας.
Παράλληλα, το 18,3% των ελαιοπαραγωγών διαθέτει τα προϊόντα του απευθείας μέσω διαδικτύου, σχεδόν διπλάσιο ποσοστό από τον γενικό μέσο όρο της έρευνας (9,8%), γεγονός που κατατάσσει τον κλάδο στην πρώτη θέση ως προς τις απευθείας online πωλήσεις.
Οι συντάκτες της έρευνας επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα αφορούν αποκλειστικά τους παραγωγούς που συμμετείχαν εθελοντικά στην έρευνα μέσω του δικτύου της Wikifarmer και δεν μπορούν να θεωρηθούν πλήρως αντιπροσωπευτικά του συνόλου των ελαιοπαραγωγών παγκοσμίως. Ωστόσο, τα ευρήματα αποτυπώνουν μια ξεκάθαρη τάση: οι ελαιοπαραγωγοί συγκαταλέγονται μεταξύ των αγροτών που πλήττονται περισσότερο από τα ακραία καιρικά φαινόμενα, ενώ στις μεσογειακές χώρες η ανησυχία για την κερδοφορία και τις τιμές παραγωγού είναι ακόμη εντονότερη.
Πηγή: Olimerca