Μπορεί η κοπριά να γίνει μοχλός απεξάρτησης της Ευρώπης από τις εισαγωγές λιπασμάτων; Αυτό αναζητά η Ε.Ε. μέσω του FertiCovery, ενός ερευνητικού έργου που χρηματοδοτείται και προσδιορίζει πρακτικές λύσεις ανάκτησης θρεπτικών ουσιών που είναι έτοιμες να αναπτυχθούν σε ολόκληρη τη Γηραιά Ήπειρο.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εργάζεται για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας του κτηνοτροφικού τομέα της, με την ανάκτηση των θρεπτικών ουσιών που είναι ήδη διαθέσιμες στην Ευρώπη να αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία. Αντί να αντιμετωπίζεται η κοπριά ως ροή αποβλήτων, νέες προσεγγίσεις δείχνουν πώς μπορεί να καταστεί πολύτιμος πόρος για την παραγωγή λιπασμάτων βιολογικής προέλευσης, τη μείωση των εκπομπών και τη στήριξη ενός πιο κυκλικού γεωργικού συστήματος.
Αυτή είναι η πρόκληση στο επίκεντρο του FertiCovery, ενός χρηματοδοτούμενου από την ΕΕ έργου έρευνας και καινοτομίας που φέρνει σε επαφή ερευνητές, τη βιομηχανία, τους γεωργούς και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής για τον εντοπισμό πρακτικών λύσεων ανάκτησης θρεπτικών ουσιών που είναι έτοιμες να αναπτυχθούν σε ολόκληρη την Ευρώπη. Συντονισμένο από την BTG Biomass Technology Group με έδρα την Ολλανδία, το έργο συνδέει 8 εταίρους* από 7 χώρες σε όλη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένου του Βελγίου, της Γερμανίας, της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Πολωνίας, της Ισπανίας και της Ολλανδίας.
Επανεξέταση της κοπριάς
Η ιδέα πίσω από το FertiCovery είναι απλή: Η Ευρώπη διαθέτει ήδη πολλά από τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται. Ο συντονιστής του έργου εξηγεί:
“Στην Ευρώπη διαθέτουμε πολλούς πόρους, όπως βιολογικά απόβλητα, κοπριά και λύματα που περιέχουν θρεπτικά συστατικά, τα οποία θα μπορούσαν να ανακτηθούν και να μετατραπούν σε λιπάσματα βιολογικής προέλευσης”.
Martijn Vis, BTG Biomass Technology Group
Για την κτηνοτροφία, η ευκαιρία αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η κοπριά είναι η μεγαλύτερη πηγή πρώτων υλών για την παραγωγή λιπασμάτων βιολογικής προέλευσης, αλλά η καλύτερη χρήση της απαιτεί τεχνολογίες, υλικοτεχνική υποστήριξη και πολιτικές που βοηθούν τα θρεπτικά συστατικά να φτάσουν στα μέρη όπου είναι περισσότερο αναγκαία.
Το αποτέλεσμα είναι μια ευκαιρία όχι μόνο για τη βελτίωση της διαχείρισης των θρεπτικών ουσιών, αλλά και για τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από τα εισαγόμενα λιπάσματα, ενισχύοντας παράλληλα την ανθεκτικότητα των γεωργικών συστημάτων της.
Κλείσιμο του βρόχου θρεπτικών ουσιών
Αντί να βλέπει την κοπριά ως υποπροϊόν προς διαχείριση, η FertiCovery τη βλέπει ως βασικό πόρο για την κυκλική βιοοικονομία.
“Η κτηνοτροφική κοπριά δεν θα πρέπει πλέον να θεωρείται ροή αποβλήτων, αλλά πολύτιμος πόρος που συμβάλλει στο κλείσιμο των κύκλων θρεπτικών ουσιών και άνθρακα στη γεωργία”.
Martijn Vis, συντονιστής FertiCovery, BTG Biomass Technology Group
Χρησιμοποιώντας τεχνολογίες όπως η αναερόβια χώνευση και άλλες πρακτικές ανάκτησης θρεπτικών ουσιών, η κοπριά μπορεί να μετατραπεί σε ανανεώσιμη ενέργεια και λιπάσματα βιολογικής προέλευσης που επιστρέφουν θρεπτικά συστατικά και οργανική ύλη στα γεωργικά εδάφη. Αυτό μπορεί να μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, να αντικαταστήσει μέρος των ανόργανων λιπασμάτων που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος στη γεωργία και να συμβάλει σε υγιέστερα και ανθεκτικότερα εδάφη.
Το όραμα του έργου υπερβαίνει τη βελτίωση της διαχείρισης των αποβλήτων. Αφορά την καλύτερη χρήση των ιδίων βιολογικών πόρων της Ευρώπης, με παράλληλη στήριξη της δράσης για το κλίμα, της κυκλικότητας και της μακροπρόθεσμης επισιτιστικής ασφάλειας.
Εντοπισμός λύσεων που ήδη υπάρχουν
Σήμερα, η FertiCovery συμβάλλει στον εντοπισμό των πλέον ελπιδοφόρων λύσεων ανάκτησης θρεπτικών ουσιών που είναι ήδη διαθέσιμες στην Ευρώπη.
Το έργο έχει εξετάσει περισσότερες από 150 τεχνολογίες, επιλέγοντας 25 αξιακές αλυσίδες ανάκτησης θρεπτικών ουσιών για λεπτομερή τεχνική, περιβαλλοντική αξιολόγηση και αξιολόγηση της αγοράς.
Στόχος είναι να κατανοήσουμε όχι μόνο πώς λειτουργούν αυτές οι τεχνολογίες, αλλά και ποια εμπόδια εξακολουθούν να εμποδίζουν την ευρύτερη υιοθέτησή τους.
“Η προσέγγιση αυτή μειώνει επίσης τον κίνδυνο και επιταχύνει την υιοθέτηση. Οι γεωργοί και οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων μπορούν να βασίζονται σε αποδεδειγμένες τεχνολογίες με γνωστές επιδόσεις, κόστος, περιβαλλοντικά οφέλη και στήριξη πολιτικής, γεγονός που αυξάνει την εμπιστοσύνη στις επενδυτικές αποφάσεις. Διευκολύνει επίσης την ταχεία κλιμάκωση των λύσεων, δεδομένου ότι οι γνώσεις είναι ήδη διαθέσιμες”.
Martijn Vis, συντονιστής FertiCovery, BTG Biomass Technology Group
Για να καταστούν οι γνώσεις αυτές ευρέως προσβάσιμες, το έργο δρομολόγησε τον Μάιο του 2026 έναν διαδικτυακό κατάλογο που συγκεντρώνει τις αξιολογήσεις των 25 επιλεγμένων τεχνολογιών, βοηθώντας τους γεωργούς, τη βιομηχανία και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να εντοπίσουν πρακτικές λύσεις που μπορούν ήδη να εφαρμοστούν.
Μετατροπή της καινοτομίας σε πράξη
Η ανάπτυξη αποτελεσματικών τεχνολογιών είναι μόνο ένα μέρος της πρόκλησης. Η επιτυχία τους εξαρτάται επίσης από τη ρύθμιση, την οικονομική προσιτότητα και την εμπιστοσύνη.
Σύμφωνα με το έργο, οι λύσεις ανάκτησης θρεπτικών ουσιών πρέπει να παρέχουν λιπάσματα που είναι πρακτικά στη χρήση, οικονομικά βιώσιμα και υποστηρίζονται από κατάλληλα νομικά πλαίσια. Πρέπει επίσης να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των γεωργών μέσω συνεκτικών επιδόσεων με την πάροδο του χρόνου. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η FertiCovery συνδυάζει την τεχνική έρευνα με την ανάλυση της αγοράς, την περιβαλλοντική εκτίμηση και τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών, σε στενή συνεργασία με τους παρόχους τεχνολογίας, τους γεωργούς και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής για να κατανοήσουν τι απαιτείται για την επιτάχυνση της υιοθέτησης σε ολόκληρη την Ευρώπη.
“Η FertiCovery βασίζεται στην κατανόηση ότι η αποτελεσματική πρόοδος στην ανάκτηση θρεπτικών ουσιών εξαρτάται από την ισχυρή και συνεχή συνεργασία σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας”.
Martijn Vis, συντονιστής FertiCovery, BTG Biomass Technology Group
Στήριξη ενός ανθεκτικότερου κτηνοτροφικού τομέα
Η μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από εισαγόμενα λιπάσματα έχει καταστεί κεντρικό ζήτημα τα τελευταία χρόνια, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι διαταραχές της αλυσίδας εφοδιασμού και η αύξηση των τιμών έχουν επηρεάσει τις παγκόσμιες αγορές.
Για τη FertiCovery, η ανάκτηση θρεπτικών ουσιών προσφέρει μια ευκαιρία όχι μόνο για τη βελτίωση των επιμέρους γεωργικών συστημάτων, αλλά και για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
“Η βασική ευκαιρία έγκειται στην οικοδόμηση μιας πιο ανθεκτικής και ανεξάρτητης από τις εισαγωγές αγοράς για τα λιπάσματα βιολογικής προέλευσης, η οποία μπορεί να ενισχύσει τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης όσον αφορά τις θρεπτικές ουσίες”.
Martijn Vis, συντονιστής FertiCovery, BTG Biomass Technology Group
Η φιλοδοξία αυτή αντικατοπτρίζει στενά τους στόχους της στρατηγικής της ΕΕ για την κτηνοτροφία, η οποία προωθεί μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, κυκλικότητα και αποδοτική χρήση των πόρων σε ολόκληρο τον κτηνοτροφικό τομέα, δημιουργώντας παράλληλα νέες ευκαιρίες για τους γεωργούς και τις αγροτικές κοινότητες.
Κοιτάζοντας μπροστά
Η FertiCovery, η οποία ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2025, ολοκλήρωσε τους πρώτους δεκαοκτώ μήνες των εργασιών της και ετοιμάζεται να δημοσιεύσει τα αποτελέσματα των τεχνικών εκτιμήσεων, των περιβαλλοντικών αναλύσεων και των αξιολογήσεων της αγοράς κατά τους επόμενους μήνες.
“Σε έναν τομέα που αντιμετωπίζει πολλαπλές προκλήσεις, η κοπριά από ζώα προσφέρει επίσης έναν τρόπο για την αντιμετώπιση των κλιματικών στόχων, ενισχύοντας παράλληλα την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητα, βελτιώνοντας την ελκυστικότητα της γεωργίας για τις νεότερες γενιές και δημιουργώντας πράσινες θέσεις εργασίας στις αγροτικές περιοχές”.
Martijn Vis, συντονιστής FertiCovery, BTG Biomass Technology Group
Καθώς η Ευρώπη επιδιώκει να οικοδομήσει ένα πιο ανθεκτικό και βιώσιμο γεωργικό σύστημα, η καλύτερη χρήση των πόρων που διατίθενται ήδη στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις μπορεί να καταστεί ένα από τα σημαντικότερα συστατικά για το μέλλον της κτηνοτροφίας. Τελικά, αυτό είναι το κύριο μήνυμα.
* Εταίροι: BTG Biomass Technology Group BV (BTG) (Κάτω Χώρες)· Fundacion CARTIF (Ισπανία)· Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (Ελλάδα)· Universita Degli Studio di Torion (Ιταλία)· Politechnika Wroclawska (Πολωνία)· European Biogas Association AISBL (Βέλγιο)· European Compost Network ECN e.V (Γερμανία)· Στο Γκρίνοβεϊτ! Ευρώπη (Βέλγιο).