Από την εφημερίδα Έλληνας Αγρότης που κυκλοφορεί
Χρόνο με τον χρόνο, η καλλιέργεια του ροδάκινου γίνεται ολοένα πιο δύσκολη – Σχεδιάζουν να στραφούν σε άλλες καλλιέργειες
Του ΛΕΥΤΕΡΗ ΖΑΒΛΙΑΡΗ
zavliaris@gmail.com
Ενα μεγάλο αίνιγμα είναι πια για την Ημαθία και την Πέλλα η καλλιέργεια των πυρηνόκαρπων, αφού, μετά την εμφάνιση του ανοιξιάτικου παγετού που κατέστρεψε μεγάλος μέρος της παραγωγής σε πεδινές περιοχές, τα καρπίδια που βγήκαν από τα ελάχιστα άνθη τα οποία απέμειναν δεν ήταν αυτά που οι παραγωγοί αντίκριζαν κάθε χρόνο. Οι εικόνες ήταν ενδεικτικές τού τι θα ακολουθούσε, αφού οι μικροί καρποί στα κλαδιά ήταν παραμορφωμένοι, όπως συνέβη δηλαδή και πέρυσι, όταν βέβαια τα ροδάκινα είχαν παρουσιάσει δυσμορφίες λίγο πριν από τη συγκομιδή.
Τώρα, όμως, τα πράγματα είναι δυσκολότερα. Το 2024, το φαινόμενο που ξεκίνησε το 2021 από τις Αμπελιές Πέλλας ήταν πιο εκτεταμένο από κάθε άλλη φορά. Αρκετά χωριά του κάμπου της Ημαθίας αναφέρουν παραμορφώσεις στους καρπούς που, ενώ συλλέγονται, δεν μπορούν να απορροφηθούν από τη μεταποίηση, αφού ούτε κονσέρβα ούτε χυμοί μπορούν να γίνουν.
Φέτος, οι ενδείξεις είναι χειρότερες. Το φαινόμενο έχει επεκταθεί σχεδόν στα περισσότερα δέντρα που βρίσκονται στα πεδινά, ενώ η κατάσταση δείχνει καλύτερη μόνο στα μεγαλύτερα υψόμετρα. Οι παραγωγοί έχουν πλέον κουραστεί και αγανακτήσει, αφού χρόνο με τον χρόνο η καλλιέργεια του ροδάκινου γίνεται ολοένα πιο δύσκολη – χαλάζια, παγετοί και τώρα αυτή η παραμόρφωση, που, όπως όλα δείχνουν, ήρθε για να μείνει…
Τι είναι γνωστό μέχρι τώρα
Από τις μέχρι τώρα αναλύσεις από τους ερευνητές του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου, το πρόβλημα θεωρείται συνδυαστικό. Ο πρώτος παράγοντας που επηρεάζει είναι η προσβολή των δέντρων από παρασιτικά έντομα, όπως οι θρίπες και οι αφίδες. Οι πληθυσμοί τους, λόγω του ήπιου χειμώνα, έχουν αυξηθεί, γεγονός που οδηγεί στο να προκαλούν βλάβες στους νεαρούς ιστούς των δέντρων.
Παράλληλα, απότομες αυξομειώσεις στη θερμοκρασία και η έντονη υγρασία την κρίσιμη περίοδο της καρπόδεσης ίσως οδήγησαν σε άνιση ανάπτυξη των καρπών. Ενα αίτιο που ίσως έχει δημιουργήσει προβλήματα είναι η έλλειψη θρεπτικών στοιχείων, που μαζί με τα έντομα οδηγούν σε επιπλέον παραμορφώσεις.
Σκέψεις για αλλαγή
Λόγω του ανησυχητικού φαινομένου, την περασμένη εβδομάδα στη Βέροια «γαλάζιοι» βουλευτές της Ημαθίας συναντήθηκαν με δημάρχους των πληγεισών περιοχών καθώς και με εκπροσώπους των αγροτών. Οπως αναφέρει στον «Ε.Α.» ο πρόεδρος του Συλλόγου Γεωργών Βέροιας Τάσος Χαλκίδης, «οι πολιτικοί έχουν την καλή θέληση να μας στηρίξουν. Ομως, φέτος τα πράγματα είναι πιο δύσκολα από ποτέ… Εάν κρίνουν ότι το ροδάκινο δεν μπορεί να συνεχίσει στην περιοχή, ας υπάρξει αναδιάρθρωση».
Ηδη έχουν γίνει οι πρώτες κινήσεις από γεωργούς σε Πέλλα και Ημαθία, που θα εγκαταλείψουν το συμπύρηνο ροδάκινο και στρέφονται στο ακτινίδιο, μια καλλιέργεια που ναι μεν απαιτεί επένδυση, ωστόσο το φτηνό κόστος παραγωγής και η καλή τιμή παραγωγού υπόσχονται σε βάθος χρόνου γρήγορη απόσβεση και κερδοφορία. Ανάλογη είναι η εικόνα και στα επιτραπέζια ροδάκινα, στα νεκταρίνια, αλλά και στα βερίκοκα.
Σημειώνεται πως, μεταξύ άλλων, στη σύσκεψη αποφασίστηκε να ξεκινήσει η διαδικασία τροποποίησης του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης από το ΥΠΑΑΤ για την ένταξη των προσβεβλημένων οπωρώνων σε πρόγραμμα αναδιάρθρωσης επιχορηγούμενο από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Παράλληλα επισημάνθηκε ότι οι παραγωγοί που θα υποβάλουν αίτημα για αναδιάρθρωση και θα ενταχθούν μετά την έγκριση της Ευρωπαϊκής Ενωσης πρέπει να ενημερωθούν για τα ποσά επιχορήγησης, καθώς και για τη διαδικασία.
Δύσκολα τα πράγματα και με τα κεράσια
Στον Αρχάγγελο των 7.000 στρεμμάτων και των 10.000 τόνων παραγωγής, οι κλούβες γεμίζουν φέτος με μερικές δεκάδες κιλά
«Φέτος δεν θα φάμε καθόλου κεράσι, η παραγωγή είναι σχεδόν μηδενική». Με αυτή τη φράση ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Αρχαγγέλου Διονύσης Δρένος αποτυπώνει την εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει η κερασοπαραγωγοί στην ευρύτερη περιοχή της Πέλλας.
Το κεράσι στα χωριά γύρω από την Εδεσσα αποτελεί παράδοση, ωστόσο παγετοί και χαλάζοπτώσεις που σημειώθηκαν Μάρτιο και Απρίλιο «σόκαραν» τα δέντρα. Ετσι, στον Αρχάγγελο των 7.000 στρεμμάτων και των 10.000 τόνων παραγωγής, οι κλούβες γεμίζουν φέτος με μερικές δεκάδες κιλά. Οπως λέει ο κ. Δρένος, «πρόκειται ουσιαστικά για παραγωγή που θα την κρατήσουμε για τις οικογένειές μας ή θα τη μοιράσουμε σε φίλους και γνωστούς».
Η συγκεκριμένη κατάσταση έχει επηρεάσει σε απόλυτο ποσοστό τις πρώιμες και μεσοπρώιμες ποικιλίες. Οπως λένε οι παραγωγοί, όλα έδειχναν στην αρχή ότι η σοδειά φέτος θα ήταν εξαιρετική, γιατί την περίοδο της ανθοφορίας τα δέντρα ήταν γεμάτα άνθη. Ωστόσο, οι ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες που χτύπησαν εμφανώς τις ροδακινιές είχαν επιπτώσεις πολύ αργότερα στις κερασιές. Οι παραγωγοί, μερικές ημέρες μετά, είδαν τα άνθη από τα δέντρα να πέφτουν σωρηδόν, δείχνοντας ότι πράγματα θα είναι δύσκολα.
Ενδεικτική είναι η εικόνα που μεταφέρει ο Πέτρος Τζαβέλλας, κερασοπαραγωγός από τα Βρυτά Εδεσσας. «Το τι συνέβη από τους παγετούς φαίνεται στις ταξιανθίες των κερασιών, αφού από το μπουκέτο δέκα λουλουδιών καρπό απέδωσε το ένα, ενώ στις όψιμες ποικιλίες ίσως τα πράγματα να είναι καλύτερα, με την παραγωγή μειωμένη στο 50%».
Η ελπίδα παραμένει βέβαια για τις όψιμες ποικιλίες, που πρόκειται να κάνουν την εμφάνισή τους προς τα τέλη του Μαΐου, αλλά και στις αρχές του ερχόμενου Ιουνίου. Σημειώνεται ότι οι δηλώσεις για τις ζημιές στα κεράσια είχαν ανοίξει στις 16 Απριλίου και ολοκληρώθηκαν στις 30 του ίδιου μήνα.
Εκτοξεύεται η τιμή στον καταναλωτή
Οσοι κατάφεραν να μαζέψουν παραγωγή πούλησαν σε τιμές που κυμάνθηκαν από 7 έως 11 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι οι καταναλωτές σε πολλές περιπτώσεις αντίκρισαν απαγορευτικές τιμές στο ράφι, που άγγιξαν και τα 20 ευρώ το κιλό.
Βέβαια, όπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς, το πρώιμο κεράσι δεν τυγχάνει μεγάλης αποδοχής από το καταναλωτικό κοινό, και ρυθμιστές της φετινής αγοράς θα είναι οι όψιμες ποικιλίες, που με τις πιο γλυκιές γεύσεις που προσφέρουν είναι πιο διαδεδομένες. Ωστόσο, παραμένει άγνωστο τι θα γίνει τότε με τις τιμές.
Την ίδια ώρα, η μεγαλύτερη κερασοπαραγωγός χώρα παγκοσμίως, η γειτονική Τουρκία, αντιμετωπίζει παρόμοια προβλήματα. Οι τουρκικοί οπωρώνες υπέστησαν ζημιές, καθώς ο ανοιξιάτικος παγετός χτύπησε και εκεί. Αποτέλεσμα, η παραγωγή να βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση. Αυτή θα είναι, όπως όλα δείχνουν, μια δοκιμασία για την ελληνική αγορά, αφού, όποτε υπήρχαν ελλείψεις σε ελληνικό κεράσι, πάντοτε ερχόταν το εισαγόμενο από την Τουρκία και ισοστάθμιζε την κατάσταση. Φέτος, με τις απώλειες και στην άλλη πλευρά του Αιγαίου, το κεράσι δείχνει πως θα είναι φρούτο δυσεύρετο στην ελληνική αγορά.
Ανησυχούν και στην κονσερβοποιία
Η ραγδαία πτώση του βιομηχανικού ροδάκινου από πλευράς παραγωγικότητας, όπως είναι λογικό, έχει φέρει ανησυχία και στην ελληνική κονσερβοποιία, αφού στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στο συγκεκριμένο είδος.
Πέρυσι, που τα δηλωθέντα στρέμματα με παραμορφωμένα ροδάκινα έφτασαν κατά τις δηλώσεις τα 22.000, δεν υπήρξε πρόβλημα, αφού η πρώτη ύλη ήταν υπεραρκετή και για κονσέρβα και για φρουτοσαλάτες αλλά και για χυμούς. Φέτος, ωστόσο, που το φαινόμενο της παραμόρφωσης εμφανίστηκε πολύ νωρίς, γεννά σκέψεις για το τι πρόκειται να συμβεί. Αλλωστε, λιγότερα ροδάκινα σημαίνει λιγότερη παραγωγή, άρα και λιγότερες προσλήψεις σε προσωπικό.
Λύση η εκρίζωση;
Διανύοντας τον τέταρτο χρόνο, το φαινόμενο της παραμόρφωσης δεν γνωρίζουμε πού οφείλεται. Οι ερευνητές του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου, που έχουν αναλάβει να βρουν τα αίτια της παραμόρφωσης, έχουν περιοριστεί σε εικασίες, οι οποίες βέβαια δεν δίνουν οριστική λύση.
Από πλευράς αγροτών, αλλά και του συνόλου των επιχειρηματιών της μεταποίησης, το θέμα της αναδιάρθρωσης, και συγκεκριμένα της εκρίζωσης των καλλιεργειών, έπεσε και πάλι στο τραπέζι στη σύσκεψη της 12ης Μαΐου στη Βέροια. Ομως, σε αυτή την περίπτωση πρέπει να συνυπολογιστεί και το κόστος που θα αναλάβει και η Πολιτεία, αφού εκρίζωση και φύτευση είτε εκ νέου με ροδάκινα είτε με άλλη καλλιέργεια είναι μεγάλη επένδυση και λεφτά… δεν υπάρχουν!
Μεγάλο το ενδιαφέρον για τα ακτινίδια
Ενώ το ροδάκινο, και δη το βιομηχανικό φθίνει σε δημοφιλία, δεν ισχύει το ίδιο για το ακτινίδιο, που ακολουθεί την αντίθετη πορεία. Οπως δείχνουν τα πρώτα στοιχεία, οι εταιρίες που προμηθεύουν με δενδρύλλια παραγωγούς δεν προλαβαίνουν να καλύπτουν παραγγελίες για ακτινίδια, ενώ σε πολλές περιπτώσεις επαγγελματικά φυτώρια έχουν ξεπουλήσει.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, υπολογίζεται ότι θα μπουν 1.500 στρέμματα, ίσως και 2.000, που μεταφράζονται σε 1 με 1,2 εκατ δενδρύλλια ποικιλίας Hayward σε όλη την Ελλάδα, με κυριότερες περιοχές φύτευσης την Ημαθία και την Πέλλα.
Οι αποζημιώσεις της περασμένης χρονιάς
Τον περασμένο Μάρτιο ολοκληρώθηκε η διαδικασία αποζημίωσης των ροδακινοπαραγωγών που επλήγησαν πέρυσι, και σύμφωνα με την απόφαση που υπεγράφη η στήριξη αφορά 210 ευρώ ανά στρέμμα για τους πληγέντες (συνολικά 5 εκατ. ευρώ). Ωστόσο, ορισμένοι παραγωγοί αναφέρουν ότι ακόμα δεν έχουν δει στους λογαριασμούς τους τα χρήματα.
Η ζημιά, όπως την κατέγραψαν οι ελεγκτές του ΕΛΓΑ, αφορά 429 παραγωγούς στην Ημαθία με περισσότερα από 5.000 στρέμματα. Στην Πέλλα, ωστόσο, οι απώλειες ήταν μεγαλύτερες, αφού περίπου 20.000 στρέμματα καλλιεργειών απέδωσαν παραμορφωμένο ροδάκινο, ακατάλληλο για οποιαδήποτε χρήση.
