Το ρύζι, πέρα από την «υγιεινή» του φήμη, φαίνεται να κρύβει έναν συχνά αγνοημένο κίνδυνο: την παρουσία βαρέων μετάλλων.
Στα δείγματα εντοπίστηκαν όχι μόνο αρσενικό, αλλά και κάδμιο, μόλυβδος και υδράργυρος – ουσίες που έχουν συνδεθεί με σοβαρούς κινδύνους για την υγεία, όπως καρκίνο, νευρολογικές βλάβες, μείωση του IQ και προβλήματα συμπεριφοράς. Η έκθεση σε αυτά τα στοιχεία είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της πρώιμης παιδικής ηλικίας, περιόδους κρίσιμες για την ανάπτυξη του εγκεφάλου.
Μια ανησυχητική αποκάλυψη έρχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες: το 100% των δειγμάτων ρυζιού που εξετάστηκαν από την οργάνωση Healthy Babies Bright Futures (HBBF) βρέθηκαν να περιέχουν αρσενικό – με το ιταλικό Arborio, γνωστό για τη χρήση του στο ριζότο, να καταγράφει μερικά από τα υψηλότερα επίπεδα του τοξικού στοιχείου. Η μελέτη εξέτασε 145 δείγματα ρυζιού από διάφορες ποικιλίες και περιοχές των ΗΠΑ. Πάνω από το ένα τέταρτο των δειγμάτων υπερέβη τα όρια που έχει θέσει η FDA για τα βρεφικά δημητριακά – όρια που, σημειωτέον, δεν ισχύουν για το κοινό ρύζι, αφήνοντας ένα σημαντικό κενό προστασίας για τον υπόλοιπο πληθυσμό.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι το ρύζι έχει την ιδιότητα να απορροφά περισσότερο αρσενικό από το έδαφος σε σύγκριση με άλλα δημητριακά. Μάλιστα, οι καλλιέργειες σε ορισμένες περιοχές όπως ο νοτιοανατολικός τομέας των ΗΠΑ και η Ιταλία, όπου παράγεται το Arborio, εμφανίζουν από τις υψηλότερες συγκεντρώσεις. Το περιοδικό Salvagente πραγματοποίησε αντίστοιχες δοκιμές σε 12 δείγματα ρυζιού Arborio και επιβεβαίωσε ότι η ποικιλία αυτή είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη, με ένα δείγμα από το Carosio της Lidl να ξεπερνά τα νόμιμα επιτρεπτά όρια. Αντίθετα, άλλες ποικιλίες ρυζιού εμφανίζουν αισθητά χαμηλότερα επίπεδα αρσενικού, όπως το ρύζι Καλιφόρνιας, το ινδικό basmati και το ταϊλανδέζικο jasmine. Αυτές θεωρούνται ασφαλέστερες επιλογές για τους καταναλωτές.
Πώς μπορούν να προστατευθούν οι καταναλωτές;
Στο μεταξύ, οι ερευνητές προτείνουν απλές πρακτικές που μπορούν να υιοθετήσουν τα νοικοκυριά ώστε να μειώσουν σημαντικά την έκθεση στο αρσενικό. Το μούλιασμα του ρυζιού για αρκετές ώρες πριν το μαγείρεμα, αλλά και ο βρασμός σε άφθονο νερό – όπως γίνεται με τα ζυμαρικά – ακολουθούμενος από στράγγισμα, μπορεί να μειώσει την περιεκτικότητα σε αρσενικό έως και 60%. Επιπλέον, η εναλλαγή με άλλα δημητριακά, όπως η κινόα, το κριθάρι και το φαρό, αποτελεί μια χρήσιμη διατροφική στρατηγική, καθώς οι έρευνες δείχνουν ότι περιέχουν κατά μέσο όρο 69% λιγότερα βαρέα μέταλλα από το ρύζι. Ωστόσο, η υψηλότερη τιμή τους – έως και πέντε φορές μεγαλύτερη – παραμένει εμπόδιο για πολλά νοικοκυριά. Η κατάσταση ενδέχεται να επιδεινωθεί περαιτέρω από τον Ιούλιο του 2025, όταν αναμένονται νέοι δασμοί στις εισαγωγές jasmine και basmati στις ΗΠΑ.
Η HBBF ζητά την άμεση λήψη μέτρων από τις αρμόδιες αρχές. Μέχρι στιγμής, αυστηροί κανονισμοί ισχύουν μόνο για τα βρεφικά δημητριακά. Είναι όμως επιτακτική η ανάγκη να θεσπιστούν ανώτατα όρια για το αρσενικό και το κάδμιο και στο κοινό ρύζι, να ενισχυθεί η διαφάνεια με τη χρήση εθελοντικής σήμανσης σε προϊόντα που έχουν ελεγχθεί και να καθιερωθεί υποχρεωτικός έλεγχος ασφάλειας, όπως ήδη εφαρμόζεται στην Καλιφόρνια και το Μέριλαντ.
Η λύση, ωστόσο, δεν σταματά στην κατανάλωση. Η γεωργική παραγωγή μπορεί επίσης να προσαρμοστεί για τη μείωση των ρυπαντών. Εργοστασιακά, η βιομηχανία μπορεί να επεξεργάζεται το ρύζι με βρασμό σε συνεχώς ανανεούμενο νερό ή με μούλιασμα σε διαλύματα κιτρικού οξέος ή ανθρακικού ασβεστίου, μειώνοντας τα επίπεδα αρσενικού και καδμίου έως και 80%. Σε επίπεδο καλλιέργειας, οι ειδικοί προτείνουν καλύτερη διαχείριση της υγρασίας, των λιπασμάτων και των κύκλων ξήρανσης των αγρών ώστε να μειωθούν οι ρύποι, συμβάλλοντας ταυτόχρονα και στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Το ρύζι είναι βασικό είδος διατροφής για εκατομμύρια ανθρώπους. Όμως, μέχρι να υπάρξουν ισχυρότεροι κανονισμοί και έλεγχοι, η ευθύνη προστασίας της υγείας βαραίνει κυρίως τους καταναλωτές — και τις επιλογές που κάνουν στην κουζίνα τους.
ΠΗΓΗ: cibum.gr
