ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Με 273 κηπάρια σε έκταση 20 στρεμμάτων, η δομή στη Λάρισα προσφέρει σε δημότες και φορείς την ευκαιρία να καλλιεργήσουν λαχανικά εντός της πόλης.
ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΤΡΙΜΜΗ
trimmis.chrys@gmail.com
Δεν είναι λίγοι αυτοί που, έστω τύποις, έχουν πειραματιστεί ακόμη και στα μπαλκόνια των σπιτιών τους με τη φύτευση λαχανικών. Ομως, ήδη από το παρελθόν έχουν προκύψει και πιο οργανωμένα πλάνα και εφαρμογές, με τους δημοτικούς λαχανόκηπους Λάρισας να συμπληρώνουν σχεδόν 15 χρόνια παρουσίας, δίνοντας την ευκαιρία σε δημότες να έχουν τα δικά τους κηπάρια και, κατά συνέπεια, δικά τους αγροδιατροφικά προϊόντα!
Yπό την ευθύνη του Δήμου Λαρισαίων, οι δημοτικοί λαχανόκηποι Λάρισας αποτελούν οργανωμένη παρέμβαση αστικής γεωργίας, ενταγμένη στο πλαίσιο κοινωνικής πολιτικής και διαχείρισης αστικού χώρου. Σε έκταση 20 στρεμμάτων, η οποία έχει χωριστεί σε 273 κηπάρια, τόσο πολίτες όσο και οργανωμένες δομές, όπως σχολεία κατά καιρούς, έχουν τη δυνατότητα να καλλιεργούν κηπευτικά και να φροντίζουν την έκταση που τους αναλογεί.
Από το 2011 σε λειτουργία
Η πρωτοβουλία σχεδιάστηκε στα τέλη του 2011 και παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, ενώ η έναρξη λειτουργίας έγινε στις αρχές του 2012, με την παραχώρηση των πρώτων αγροτεμαχίων σε δικαιούχους. «Ημουν και την περίοδο που ξεκίνησε το συγκεκριμένο πρόγραμμα υπεύθυνος αντιδήμαρχος Πρασίνου, όπως και σήμερα» τονίζει στον «Ε.Α.» ο αντιδήμαρχος Λαρισαίων Βάιος Κυριτσάκας, σημειώνοντας ότι θεωρεί πως η όλη προσπάθεια ήταν άκρως πετυχημένη. «Το ενδιαφέρον των πολιτών εκδηλώθηκε από την πρώτη στιγμή και οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να καταστούν δικαιούχοι. Η διαδικασία επιλογής γίνεται κάθε δύο χρόνια» αναφέρει μεταξύ άλλων, επισημαίνοντας ότι η ένταξη στο πρόγραμμα γίνεται βάσει κοινωνικοοικονομικών κριτηρίων, μέσω διαδικασίας μοριοδότησης, με προκαθορισμένη διάρκεια παραχώρησης και συγκεκριμένο κανονισμό λειτουργίας. Σημαντικό είναι ότι οι δικαιούχοι δεν καταβάλλουν κάποιο αντίτιμο για τη χρήση των κηπαρίων.
Το πρόγραμμα εντάσσεται στις δράσεις του δήμου για την υποστήριξη νοικοκυριών και την αξιοποίηση διαθέσιμων αστικών εκτάσεων. Η δομή βασίζεται στη διάθεση μικρών αγροτεμαχίων σε πολίτες, κυρίως ανέργους και άτομα που ανήκουν σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Οι χώροι είναι οργανωμένοι, με σαφή χωροθέτηση των τεμαχίων, διαδρόμους πρόσβασης και κοινόχρηστες ζώνες. Περιλαμβάνονται βασικές υποδομές, όπως δίκτυα άρδευσης, καθώς και, σε ορισμένες περιπτώσεις, εγκαταστάσεις κομποστοποίησης και αποθήκευσης εργαλείων.
«Πρόσφατα, κάποιοι δικαιούχοι ζήτησαν από τον δήμο αμμόχωμα, το οποίο φυσικά διαθέσαμε» αναφέρει ο αντιδήμαρχος Πρασίνου Λαρισαίων. Παράλληλα, η λειτουργία των λαχανόκηπων συνοδεύεται, όπου προβλέπεται, από γεωπονική υποστήριξη και δράσεις ενημέρωσης των συμμετεχόντων.
Σε επίπεδο καλλιεργητικών πρακτικών, προβλέπεται η εφαρμογή αρχών ολοκληρωμένης ή βιολογικής διαχείρισης, με περιορισμένη χρήση συνθετικών εισροών, και κατά κύριο λόγο αυτό εφαρμόζεται. Ενθαρρύνονται πρακτικές, όπως η αμειψισπορά και η αξιοποίηση οργανικής ουσίας. Φυσικά, η ενασχόληση των δημοτών παραγωγών αφορά λαχανικά εποχής. Οπότε ξέρουν τι παράγουν και τα προϊόντα τους προορίζονται κυρίως για ιδία κατανάλωση, ενώ μέρος αυτών μπορεί να διατεθεί και σε κοινωνικές δομές.
Από τα 273 κηπάρια, μόνο 3-4 δεν αξιοποιούνται αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με τον κ. Κυριτσάκα, χωρίς να αποκλείει, εφόσον υπάρξει ενδιαφέρον για κάτι περισσότερο, πιθανή επέκταση της δομής ακόμη και σε άλλο σημείο του αστικού ιστού.
Ιστορία παλιά και παράδειγμα προς μίμηση
Στην Ελλάδα, οι αστικοί λαχανόκηποι αποτελούν σχετικά πρόσφατη πρακτική. Ωστόσο, σε ευρωπαϊκές και αμερικανικές πόλεις καταγράφονται ήδη από τον 19ο αιώνα, με παραδείγματα σε πόλεις όπως το Βανκούβερ στον Καναδά, η Νέα Ορλεάνη και το Ντιτρόιτ στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ροσάριο στην Αργεντινή, καθώς και το Φράιμπουργκ, το Βερολίνο και το Παρίσι.
Οι κατανεμημένες εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης (allotments) αποτελούν πρώιμη μορφή της αστικής γεωργίας. Εμφανίστηκαν τον 18ο αιώνα στη Βρετανία, ως μέτρο αντιμετώπισης κοινωνικοοικονομικών πιέσεων που συνδέονταν με τη φτώχεια και την αστικοποίηση.
Κατά τον 19ο αιώνα, αντίστοιχες πρακτικές αναπτύχθηκαν στη Γερμανία με τους λεγόμενους «κήπους των φτωχών», ενώ η διάδοση της αστικής γεωργίας επεκτάθηκε ευρύτερα στην Ευρώπη, στο πλαίσιο των μεταβολών που επέφερε η Βιομηχανική Επανάσταση.
Σε επίπεδο δήμων
Οι δημοτικοί λαχανόκηποι στην Ελλάδα την περίοδο 2025-2026 λειτουργούν σε επίπεδο μεμονωμένων δήμων, χωρίς ενιαία καταγραφή. Στη Λάρισα συνεχίζεται το οργανωμένο πρόγραμμα αστικής καλλιέργειας. Στον Δήμο Νεάπολης – Συκεών διατίθενται περίπου 70 αγροτεμάχια με ετήσιες αιτήσεις συμμετοχής. Στον Δήμο Ιωαννιτών καταγράφονται περίπου 195 τεμάχια, με ζητήματα συντήρησης και χρηματοδότησης. Παράλληλα, στον Δήμο Πετρούπολης αναπτύσσονται μικρής κλίμακας λαχανόκηποι σε δημοτικές δομές, κυρίως εκπαιδευτικού χαρακτήρα. Η λειτουργία βασίζεται σε κύκλους παραχώρησης γης και τοπικούς κανονισμούς, ενώ η ανάπτυξη του θεσμού παραμένει ανομοιογενής και εξαρτάται από τις δυνατότητες κάθε δήμου.
