Μετά την υψηλότερη τιμή το Μάιο το 2022, οι τιμές των πρώτων υλών για ζωοτροφές παρουσιάζουν διαρκώς μείωση και βρίσκονται πλέον κοντά στη χαμηλότερη τιμή που είχε καταγραφεί τον Ιούλιο του 2021, αλλά ακόμα απέχουν αρκετά από τις τιμές του 2019.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύονται στη μελέτη των AHDB και Defra και αφορούν την αγορά της Βρετανίας, η οποία εισάγει μεγάλο ποσοστό πρώτων υλών για ζωοτροφές, όπως συμβαίνει και στη χώρα μας η εικόνα για την τρέχουσα χρονιά δείχνει καθησυχαστική. Από τα σχεδόν 430 ευρώ που είχε φτάσει ο τόνος ζωοτροφής το Μάιο του 2021, τον περασμένο Μάρτιο είχε πέσει στα 260 ευρώ και οι προβλέψεις για τη φετινή χρονιά είναι γύρω στα 200 ευρώ.
Αναλογικά, αυξητική είναι και η εκτροφή ζώων, καθώς κτηνοτρόφοι και πτηνοτρόφοι επανεπενδύουν σε ζωϊκό κεφάλαιο. Σύμφωνα με τη στοιχεία της μελέτης, το ζωϊκό κεφάλαιο σε χοίρους είναι μειωμένο κατά 9% σε σχέση με το 2020 και 2021, ενώ η μείωση του ζωϊκού κεφαλαίου σε κοτόπουλα ξεπερνάει το 11% σε σχέση με το μέσο όρο των 5 προηγούμενων ετών και το 20% σε σχέση με τις ψηλότερες τιμές το 2020 και 2021.
Με βάση τα υπάρχοντα γεωπολιτικά δεδομένα, ο πόλεμος της Ουκρανίας έχει αποσβεστεί και πλέον, το μεγαλύτερο ρίσκο είναι οι κλιματικές συνθήκες. Επιπλέον, είναι ακόμα άγνωστο σε παγκόσμιο επίπεδο πως θα διαμορφωθούν οι τιμές των αγορών, όταν τελικά ξεκινήσει ο “πόλεμος των δασμών”. Η πιο ευάλωτη από τις πρώτες ύλες είναι η σόγια, καθώς το μεγαλύτερο ποσοστό της εισάγεται στην ΕΕ και αυτός είναι άλλωστε ο λόγος που οι κυβερνώντες αναζητούν λύσεις για την απεξάρτηση από αυτήν. (βλ. σχετικό άρθρο στο φύλλο 36 της εφημερίδας Έλληνας Αγρότης, “Εκτροφή εντόμων. Μέσα στο 2025 οι άδειες για την Ελλάδα).
Ζωοτροφές από την τροφή που πετούν οι άνθρωποι
Το ασαφές ρυθμιστικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δυσκολεύει την επεξεργασία υπολειμμάτων σε ζωοτροφές
Ένα μεγάλο ποσοστό μετατρέπεται τελικά σε απόβλητα με αποτέλεσμα μεγάλη ενεργειακή σπατάλη.
ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ
[email protected]
Πάνω από 2 εκατομμύρια τόνοι τροφής καταλήγουν στα σκουπίδια στην Ελλάδα, ενώ στο σύνολο της ΕΕ, το μέγεθος αγγίζει τα 59 εκατομμύρια τόνους ετησίως. Πρόκειται για απόβλητα τροφίμων κατά μήκος όλης της εφοδιαστικής αλυσίδας, από τον πρωτογενή τομέα, την μεταποίηση τροφίμων και το εμπόριο, μέχρι την εστίαση και τα νοικοκυριά.
Ο ΟΗΕ έχει θέσει στόχο τη μείωση της σπατάλης κατά 50%, ενώ ο στόχος της Ελλάδας είναι στο 30% μέχρι το 2030. Η μη επίτευξη των παραπάνω στόχων δεν έχει προσωρινά κάποιες επιπτώσεις, είναι όμως σε εξέλιξη διαβουλεύσεις στην ΕΕ για να θεσπιστεί νομοθεσία που θα προβλέπει ξεχωριστούς στόχους για τη βιομηχανία και τη λιανική, την εστίαση και τα νοικοκυριά. Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αφορούσε μείωση 10% και 30% αντίστοιχα.
Η χρήση των οικιακών τροφίμων σε ζωοτροφές έχει τις ρίζες της στην αρχή της εξημέρωσης των ζώων παραγωγής χιλιάδες χρόνια πριν. Ακόμα και σήμερα, στα χωριά, όταν στον κήπο του σπιτιού υπάρχουν κότες, τα υπολείμματα του γεύματος γίνονται τροφή τους. Σε μεγαλύτερη κλίμακα συναντάμε την ίδια πρακτική σε ολοκληρωμένα συστήματα βιολογικής καλλιέργειας, όπου τα λαχανικά και φρούτα που δεν είναι κατάλληλα για την αγορά, δίνονται ως τροφή συνήθως σε χοίρους και κότες.
Βλέπουμε λοιπόν μια σημαντική ευκαιρία συμπληρωματικότητας, η οποία όχι μόνο μπορεί να μειώσει τη σπατάλη τροφίμων, αλλά και να μειώσει το αποτύπωμα άνθρακα που δημιουργεί η παραγωγή ζωοτροφών, το οποίο υπολογίζεται περίπου στο 6% του συνολικού αποτυπώματος άνθρακα που δημιουργεί ο πρωτογενής τομέας. Ωστόσο, η συζήτηση πάνω σε αυτό το θέμα γίνεται δυσάρεστη, αν θυμηθούμε ότι το 1992, μια επιδημία σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας, γνωστή ως νόσος των τρελών αγελάδων, είχε κοστίσει τη ζωή περίπου 200 ατόμων. Η επιδημία είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα πιο αυστηρό πλαίσιο, το οποίο περιλαμβάνει επεξεργασία των υπολειμμάτων στους 100 βαθμούς Κελσίου, καθώς και απαγόρευση να γίνονται ζωοτροφή κομμάτια κρέατος από μοσχάρια και χοίρους.
Ήδη, startup εταιρείες έχουν ξεκινήσει να μετατρέπουν τρόφιμα που καταλήγουν στα σκουπίδια, σε ζωοτροφές. Η Bright Feeds είναι μια από αυτές και έχει δημιουργήσει μια εγκατάσταση, όπου η επιλογή των συστατικών που θα δημιουργήσουν τη ζωοτροφή γίνεται από ένα αυτοματοποιημένο σύστημα που χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη. Σε αυτή τη φάση, η εταιρεία διαχειρίζεται 450 τόνους υλικών.
ΠΑΡΆ ΤΟ ΑΣΑΦΈΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΌ ΠΛΑΊΣΙΟ, ΓΊΝΟΝΤΑΙ ΠΡΆΓΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ
Υπολείμματα τροφίμων πρώτες ύλες για ζωοτροφές
Προέρχονται από την παραγωγή των βιομηχανιών που δεν είναι κατάλληλα για κατανάλωση από τον άνθρωπο και μεταποιούνται
Τουλάχιστον τέσσερις ελληνικές επιχειρήσεις έχουν καταφέρει να συμβάλουν στη μετατροπή ενός ποσοστού του υπολείμματος τροφίμων σε ζωοτροφές. Πρόκειται για τις ΑΒ Βασιλόπουλος, Δέλτα Τρόφιμα και Μπάρμπα Στάθης και επιπλέον η εταιρεία Εναλλακτική Ζωοτροφών (ΕΝ.ΖΩ) διαθέτει στην αγορά ζωοτροφή προερχόμενη από τα υπολείμματα της βιομηχανίας χυμοποίησης πορτοκαλιών.
Σύμφωνα με τον Ηλία Παπαρούνα, έναν εκ των ιδιοκτητών της ΕΝ.ΖΩ, “Μέχρι και 20.000 τόνοι ζωοτροφών παράγονται με αυτόν τον τρόπο.” Η εταιρεία διαθέτει ήδη τα προϊόντα της στην αγορά και όπως λέει ο ιδιοκτήτης, προσφέρουν καλύτερη υγεία στα ζώα χωρίς να αυξάνουν το κόστος του σιτηρεσίου. “Στέλνουμε προϊόντα ακόμα και στη Βόρεια Ελλάδα, παρά το γεγονός ότι η έδρα μας είναι στη Σπάρτη. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν κτηνοτρόφοι που επιλέγουν να πληρώσουν το έξτρα κόστος λόγω της απόστασης, προκειμένου να προσφέρουν καλύτερη υγεία στα ζώα τους, λόγω των αντιοξειδωτικών που είναι πλούσια στις ζωοτροφές μας.”
Η Μπάρμπα Στάθης, μια από τις εταιρείες που διαθέτουν τα υπολείμματα της βιομηχανικής παραγωγής για ζωοτροφές. Όπως βλέπουμε στην αναφορά που έχει δημοσιεύσει η εταιρεία για το 2023, περισσότεροι από 5.100 τόνοι φυτικών υπολειμμάτων παραλήφθηκαν από συνεργάτες και εξ αυτών η μισή ποσότητα χρησιμοποιήθηκε ως τροφή για βοοειδή, ενώ η υπόλοιπη ποσότητα μετατράπηκε σε εδαφοβελτιωτικό προϊόν και βιοαέριο.
Στην ΑΒ Βασιλόπουλος, ένα ποσοστό του food waste που αφορούν ζωϊκά υποπροϊόντα μετατρέπεται σε ζωοτροφές, αφού προηγουμένως περάσει από έλεγχο στις εγκαταστάσεις της εταιρείας Kafsis. Η δράση αυτή έχει ξεκινήσει από το 2010. Παράλληλα η ΑΒ Βασιλόπουλος διαθέτει προϊόντα κοντινής ημερομηνίας λήξης, αξίας άνω των 4 εκατομμυρίων ευρώ, σε κοινωνικούς φορείς που τα έχουν ανάγκη. Τέλος, η Δέλτα διέθεσε πάνω από 4 χιλιάδες τόνους ζωικών υποπροϊόντων για ζωοτροφές το 2023. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί στο 83% των επιστρεφόμενων προς τη Δέλτα ζωϊκών υποπροϊόντων.
Ακόμα και αν αθροίσουμε τα παραπάνω μεγέθη και τα πολλαπλασιάσουμε επί δέκα, θα διαπιστώσουμε ότι η ποσότητα του food waste που τελικά μετατρέπεται σε ζωοτροφές είναι πολύ μικρή. Ένας από τους βασικούς λόγους είναι το ασαφές ρυθμιστικό πλαίσιο που αφήνει εκτεθειμένες σε ρίσκο τις επιχειρήσεις που θέλουν να συνεισφέρουν στη μείωση της σπατάλης τροφίμων. Ένα δεύτερο σημαντικό πρόβλημα είναι το κόστος μεταφοράς και επεξεργασίας.
Η ξήρανση για παράδειγμα, που θα μπορούσε να μειώσει τον όγκο των προϊόντων πριν τη μεταφορά, είναι μια ενεργοβόρα διαδικασία για να την αναλάβει η βιομηχανία. Η κάλυψη αυτών των επιπλέον εξόδων, θα πρέπει με κάποιο τρόπο να προέλθει είτε από την πώληση των προϊόντων μεταποίησης, τις ζωοτροφές στη συγκεκριμένη περίπτωση, είτε από κρατικές χρηματοδοτήσεις.
Το σύνηθες μέχρι τώρα είναι το επιπλέον κόστος να το πληρώνει ο τελικός καταναλωτής ως άμεση ή έμμεση αύξηση στην τιμή του προϊόντος που αγοράζει.
Οι Βρυξέλλες πρέπει να βιαστούν και η βιομηχανία πιέζει
Το 2014 ιδρύθηκε η European Former Foodstuff Processing Association με σκοπό να εκπροσωπήσει τις βιομηχανίες που δραστηριοποιούνται στη μεταποίηση υπολειμμάτων τροφών και υποπροϊόντων της βιομηχανίας τροφίμων σε ζωοτροφές. Εξ΄αρχής, η EFFPA εργάστηκε στη δημιουργία ενός σχεδίου νομικού πλαισίου, με στόχο να το καταθέσει ως πρόταση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπ.
Πρακτικά, οι βιομηχανίες μέλη της Ένωσης ακολουθούν ήδη πρωτόκολλα που εξασφαλίζουν ότι η παραγωγή ζωοτροφών θα γίνεται με ασφάλεια και τα προϊόντα της θα προσφέρουν όφελος στην ανάπτυξη του ζωϊκού κεφαλαίου.
Σε αυτή τη φάση, η λύση που έχουν βρει οι βιομηχανίες, είναι να αξιοποιούν τρόφιμα, τα οποία έχουν πιστοποιηθεί για ανθρώπινη κατανάλωση, αλλά για διάφορους λόγους δεν έφτασαν ποτέ στο ράφι ή αποσύρθηκαν λόγω της ημερομηνίας λήξης. Με αυτό τον τρόπο ξεπερνιούνται πολλοί σκόπελοι που έχουν σχέση με την ασφάλεια της τροφής.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
