ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Η ζωονόσος «ανέβηκε» στην ορεινή ζώνη, χτυπώντας περιοχές όπως η Σταυρούπολη, η Μύκη, ο Εχίνος, και δεκάδες μικρότερα χωριά βρέθηκαν αντιμέτωπα με αυστηρά υγειονομικά μέτρα και καραντίνες
Ανεξέλεγκτες διαστάσεις λαμβάνει η έξαρση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων στον νομό Ξάνθης, με τη νόσο να εξαπλώνεται πλέον και στις ορεινές περιοχές, εκεί όπου βρίσκονταν τα τελευταία εναπομείναντα ζωντανά κοπάδια. Η κατάσταση προκαλεί έντονη ανησυχία τόσο στους παραγωγούς όσο και στην τοπική κοινωνία, καθώς η κτηνοτροφία αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας της περιοχής.
Του Χάρη Μπερτίδη
[email protected]
Μόνο τις τελευταίες δύο εβδομάδες έχουν θανατωθεί τρία κοπάδια. Οι απώλειες είναι τεράστιες, με ολόκληρες εκμεταλλεύσεις να οδηγούνται σε αφανισμό, ενώ δεκάδες οικογένειες βλέπουν το εισόδημά τους να μηδενίζεται. Παράλληλα, η έλλειψη έγκαιρης και επαρκούς κρατικής παρέμβασης εντείνει το αίσθημα εγκατάλειψης που βιώνουν οι κτηνοτρόφοι.
Παρατεταμένος εφιάλτης
Η ευλογιά των αιγοπροβάτων έχει μετατραπεί σε παρατεταμένο εφιάλτη για την Ξάνθη – μια ασθένεια που δεν πλήττει απλώς ζώα, αλλά ολόκληρο το παραγωγικό και κοινωνικό οικοδόμημα του νομού. Από τα πεδινά χωριά έως τα πιο απομακρυσμένα ορεινά της Ροδόπης, η εικόνα είναι κοινή: άδεια μαντριά, σφραγισμένες εκμεταλλεύσεις, οικογένειες σε απόγνωση και ένας κλάδος που κινδυνεύει να μη να σηκώσει κεφάλι. Στην Ξάνθη, η αιγοπροβατοτροφία δεν είναι απλώς επάγγελμα – είναι τρόπος ζωής, είναι συνέχεια γενεών, είναι ο λόγος που δεκάδες χωριά παρέμειναν ζωντανά. Σήμερα, αυτή η πραγματικότητα δοκιμάζεται όσο ποτέ άλλοτε. Αρχικά, τα κρούσματα εμφανίστηκαν σε πεδινές εκμεταλλεύσεις.
Μαζικές θανατώσεις
Γρήγορα όμως η ευλογιά «ανέβηκε» στα βουνά, χτυπώντας την καρδιά της κτηνοτροφίας της Ξάνθης: την ορεινή ζώνη. Περιοχές όπως η Σταυρούπολη, η Μύκη, ο Εχίνος και δεκάδες μικρότερα χωριά βρέθηκαν αντιμέτωπα με αυστηρά υγειονομικά μέτρα, καραντίνες και μαζικές θανατώσεις ζώων. «Μέσα σε δύο μέρες χάσαμε όλο το κοπάδι, ζώα που είχαμε μεγαλώσει από αρνιά. Δεν σου μένει κουράγιο ούτε να μπεις στο μαντρί» λέει κτηνοτρόφος στον «Ε.Α.» από ορεινό χωριό της Ξάνθης, περιγράφοντας την εμπειρία του.
Η εξάπλωση της νόσου στις ορεινές περιοχές θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς εκεί η κτηνοτροφία είναι κυρίως εκτατική, με μεγαλύτερη κινητικότητα κοπαδιών και δυσκολότερο έλεγχο. Ο νομός Ξάνθης αποτελεί διαχρονικά έναν από τους σημαντικότερους κτηνοτροφικούς νομούς της Θράκης. Το φυσικό περιβάλλον, οι βοσκότοποι και το ανάγλυφο της περιοχής ευνόησαν την ανάπτυξη αιγοπροβατοτροφικών μονάδων, μικρών και μεσαίων, που στηρίζουν την τοπική παραγωγή γάλακτος, τα τυροκομεία της περιοχής, δεκάδες οικογένειες σε ορεινά και μειονεκτικά χωριά. Η απώλεια ζωικού κεφαλαίου δεν αφορά μόνο την τρέχουσα παραγωγή, αλλά ολόκληρο τον κύκλο ζωής της εκμετάλλευσης: αναπαραγωγή, γενετική βελτίωση, μελλοντικά εισοδήματα. Για τον κτηνοτρόφο της Ξάνθης, ένα επιβεβαιωμένο κρούσμα ισοδυναμεί με καταστροφή. Τα πρωτόκολλα είναι αμείλικτα: απαγόρευση μετακινήσεων, καραντίνα της εκμετάλλευσης και συχνά ολική θανάτωση του κοπαδιού. «Δεν χάνεις μόνο τα ζώα που έχεις σήμερα – χάνεις αυτά που θα είχες σε πέντε και δέκα χρόνια» εξηγεί νεαρός παραγωγός που είχε επιστρέψει στο χωριό του για να επενδύσει στην κτηνοτροφία.
Οι αποζημιώσεις
Οι αποζημιώσεις, όταν και αν καταβληθούν, δεν μπορούν να καλύψουν την πραγματική ζημιά: το χαμένο εισόδημα, τα δάνεια, τον χρόνο και τον κόπο. Οταν ο κτηνοτρόφος δεν έχει εισόδημα, «παγώνει» ολόκληρη η αγορά του χωριού – καφενεία, παντοπωλεία, συνεργεία, όλοι επηρεάζονται. Πέρα από την οικονομική ζημιά, η ευλογιά έχει και βαρύ ψυχολογικό αποτύπωμα. Πολλοί κτηνοτρόφοι μιλούν για απογοήτευση, θυμό και αίσθημα εγκατάλειψης. «Δεν είναι εύκολο να βλέπεις το βιός σου να φορτώνεται σε φορτηγά και να φεύγει για θανάτωση» λέει παραγωγός από την περιοχή της Σταυρούπολης. «Και μετά να πρέπει να πεις στα παιδιά σου ότι δεν ξέρεις αν θα συνεχίσεις».
Η κρίση απειλεί άμεσα και τη συγκράτηση του πληθυσμού στην ύπαιθρο, ειδικά των νέων που επέστρεψαν τα τελευταία χρόνια στον πρωτογενή τομέα. Οι κτηνοτροφικοί σύλλογοι της Ξάνθης μιλούν ανοιχτά για κατάσταση οριακή.
