Μια από τις μεγαλύτερες και πιο τεκμηριωμένες αναφορές των τελευταίων ετών φέρνει στο φως σοβαρές καταγγελίες για το πρόγραμμα Antinero, που εφαρμόζεται στην Ελλάδα με στόχο —θεωρητικά— την προστασία των δασών από πυρκαγιές.
Στην πραγματικότητα όμως, σύμφωνα με 213 περιβαλλοντικές οργανώσεις και ενεργούς πολίτες, το πρόγραμμα έχει προκαλέσει οικολογική υποβάθμιση, ενώ η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων εγείρει ερωτήματα διαφάνειας, νομιμότητας και σκοπιμότητας.
Η αναφορά 206 σελίδων, που υποβλήθηκε στην Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (22 Μαΐου) και στο Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (9 Ιουνίου), στηρίζεται σε πρωτογενές υλικό, τεκμηριωμένες καταγγελίες και αυτοψίες σε πληγείσες περιοχές της χώρας. Συντάκτης είναι το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας, ενώ στους συνυπογράφοντες περιλαμβάνονται 35 μεγάλες οργανώσεις, μεταξύ αυτών η Καλλιστώ, η Πανελλαδική Φιλοζωική και Περιβαλλοντική Ομοσπονδία, η Οικολογική Κίνηση Πάτρας, η SOS Μαίναλο, η Δρω – Κίνηση Πολιτών για την Αιτωλοακαρνανία, και η ΠελοπόννηSOS.
Το πρόγραμμα Antinero Ι, ΙΙ και ΙΙΙ, που υλοποιείται από το 2022 από την ελληνική κυβέρνηση, αποτελεί το βασικό εργαλείο “θωράκισης” των δασών και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ. Παρότι ο σκοπός του είναι η πρόληψη των δασικών πυρκαγιών μέσω καθαρισμών, η εφαρμογή του έχει καταγραφεί ότι οδηγεί σε εκτεταμένες ξηράνσεις, νεκρώσεις δέντρων και απώλεια οικοσυστημάτων.
Η αναφορά κάνει λόγο για παράνομη παράκαμψη της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, κατάτμηση του προγράμματος ώστε να εγκρίνεται με απλές δασοτεχνικές μελέτες από τα κατά τόπους δασαρχεία, αλλά και σύγκρουση αρμοδιοτήτων: τα ίδια πρόσωπα και φορείς που σχεδιάζουν το πρόγραμμα, συμμετέχουν και στα διοικητικά όργανα ελέγχου των προστατευόμενων περιοχών (ΟΦΥΠΕΚΑ).
Καταστροφή αντί για προστασία
Η αναφορά περιλαμβάνει τεκμηριωμένα παραδείγματα καταστροφής σε ευαίσθητες περιοχές όπως ο Υμηττός, το Αισθητικό Δάσος Καισαριανής, ο λόφος Φιλοπάππου, τα όρη Φαλακρό και Πατέρα και η νήσος Κάλαμος.
Οι καταγγελίες περιλαμβάνουν:
- Καταστροφές την άνοιξη, περίοδο κορύφωσης της βιοποικιλότητας.
- Επεμβάσεις το καλοκαίρι, με κίνδυνο πυρκαγιάς λόγω χρήσης βαρέων μηχανημάτων.
- Αφαίρεση δασικού υπορόφου, με αποτέλεσμα την πλήρη έκθεση των δασών σε θερμική καταπόνηση, ξηρασία, ερημοποίηση και επιθέσεις εντόμων.
Ευρωπαϊκά κονδύλια για… άσχετα έργα
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στη χρηματοδότηση του Antinero, με τις οργανώσεις να καταγγέλλουν στρατηγική εκτροπή πόρων από το Εθνικό Σχέδιο Αναδασώσεων.
Χαρακτηριστικό είναι ότι εγκρίθηκαν 111 εκατ. ευρώ για το έργο “Αλλάζω Συσκευή”, που αφορά την ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων – χωρίς καμία σχέση με δασοπροστασία.
Η υλοποίηση πολλών επιμέρους έργων του προγράμματος γίνεται με απευθείας αναθέσεις, γεγονός που, όπως σημειώνεται, παραβιάζει τους κανόνες διαφάνειας και δημοσίων συμβάσεων του ευρωπαϊκού δικαίου.
Τι ζητούν οι καταγγέλλοντες
Οι 213 υπογράφοντες ζητούν:
- Άμεση αναστολή της χρηματοδότησης του Antinero.
- Έλεγχο της νομιμότητας από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.
- Παραπομπή στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και το Δικαστήριο της ΕΕ.
- Οριστική ματαίωση του προγράμματος.
- Καταλογισμό ευθυνών και αποκατάσταση των καταστροφών.
- Ένα πρόγραμμα που «καίει» δάση και δικαιώματα
Η αναφορά είναι σαφής: το Antinero παρουσιάζεται ως μέσο προστασίας των δασών, ενώ στην πραγματικότητα υποβαθμίζει ραγδαία το φυσικό περιβάλλον και εργαλειοποιεί τον κίνδυνο των πυρκαγιών για τη διοχέτευση πόρων. Μάλιστα, καταγγέλλεται πως η οικολογική ζημιά συνιστά προσβολή του άρθρου 24 του Συντάγματος και του δικαιώματος των πολιτών στον βιώσιμο χώρο τους.
Το ερώτημα που μένει είναι απλό:
Μπορεί μια χώρα να μιλά για “πράσινη μετάβαση”, όταν η πρώτη ύλη της οικολογικής πολιτικής — τα ίδια τα δάση — μετατρέπονται σε εργολαβικά εργοτάξια;
Το Antinero ίσως είναι η πιο χαρακτηριστική περίπτωση όπου το πρόσχημα της προστασίας λειτουργεί ως άλλοθι καταστροφής.
ΠΗΓΗ: sfedona.gr
