ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Ο καθηγητής Αγροτικής Οικονομίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Γιώργος Βλόντζος εξηγεί, μέσω του «Ε.Α.», τα σημεία-κλειδιά των δύο εμπορικών συμφωνιών για την Ευρωπαϊκή Ενωση
Βραζιλία και Αργεντινή είναι υπερδυνάμεις στον χώρο της γεωργίας και της κτηνοτροφίας.
TΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΤΡΙΜΜΗ
[email protected]
Μετά τη συμφωνία με τις χώρες της Mercosur, αυτή με την Ινδία έρχεται στο προσκήνιο για την Ευρωπαϊκή Ενωση, με ΜΜΕ του εξωτερικού να κάνουν μάλιστα λόγο για τη «μητέρα όλων των συμφωνιών», και τα αγροτικά προϊόντα να βρίσκονται και πάλι στο μικροσκόπιο. Ωστόσο, τι προβλέπει αυτή για τον πρωτογενή τομέα εκατέρωθεν; Οχι πολλά πράγματα, σύμφωνα με τον καθηγητή του Τμήματος Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και διευθυντή του Εργαστηρίου Αγροτικής Οικονομίας και Καταναλωτικής Συμπεριφοράς Γεώργιο Βλόντζο, που μιλώντας στον «E.Α.» αναφέρει ότι ο αντίκτυπος για τα αγροκτηνοτροφικά προϊόντα θα είναι σαφώς μικρότερος σε σχέση με αυτόν της Mercosur.
Οι αγροδιατροφικές εξαγωγές της Ε.Ε. στην Ινδία ανέρχονται σε περίπου 1,3 δισ. ευρώ ετησίως, ποσοστό που αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 1% των συνολικών εξαγωγών αγροτικών προϊόντων της Ενωσης παγκοσμίως. Η περιορισμένη αυτή διείσδυση συνδέεται άμεσα με το υψηλό επίπεδο προστασίας της ινδικής αγοράς, όπου οι μέσοι δασμοί υπερβαίνουν το 30%, ενώ σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων φτάνουν ή και ξεπερνούν το 150%. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η Ε.Ε. δεσμεύεται να καταργήσει δασμούς σε πάνω από το 90% των δασμολογικών γραμμών, που αντιστοιχούν στο 91% της αξίας των εισαγωγών, ενώ η Ινδία θα εξαλείψει δασμούς στο 86% των γραμμών και στο 93% της αξίας του εμπορίου. Με τη μερική απελευθέρωση και επιπλέον προϊόντων, η συνολική κάλυψη της εμπορικής απελευθέρωσης φτάνει το 96,6% για την Ινδία και το 99,3% για την Ευρωπαϊκή Ενωση. Ωστόσο, όπως σημειώνει ο κ. Βλόντζος, «είναι πολύ περιορισμένος ο αντίκτυπος της συμφωνίας αυτής. Θα πέσουν κάποιοι δασμοί σε κρασιά και στο ελαιόλαδο. Τα πολύ σημαντικά αγροτικά προϊόντα και των δύο χωρών με κοινή συμφωνία δεν έχουν επηρεαστεί. Δεν υπάρχουν ειδικές ρυθμίσεις, όπως στη συμφωνία με τη Mercosur, οπότε δεν θα έχουμε κάτι ιδιαίτερο για τον ελληνικό πρωτογενή τομέα, αλλά κυρίως για βιομηχανικά προϊόντα και υπηρεσίες».
Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι δεν θα προκύψουν ευκαιρίες για ελληνικά προϊόντα, η παρουσία των οποίων είναι ανύπαρκτη αυτή τη στιγμή στην αγορά μιας χώρας με 1,5 δισ. κατοίκους, αλλά με το μεγαλύτερο μέρος αυτού να έχει ιδιαίτερα χαμηλή αγοραστική δύναμη.
Στον αγροδιατροφικό τομέα, η συμφωνία χαρακτηρίζεται ισορροπημένη, καθώς ανοίγει την ινδική αγορά σε βασικά ευρωπαϊκά εξαγώγιμα προϊόντα, διατηρώντας παράλληλα την προστασία σε ευαίσθητους τομείς και των δύο πλευρών. Η Ινδία συμφώνησε στην κατάργηση ή στη σταδιακή μείωση υψηλών δασμών σε σειρά ευρωπαϊκών αγροτικών προϊόντων. Μεταξύ αυτών είναι το ελαιόλαδο, το οποίο σήμερα επιβαρύνεται με δασμούς έως και 45%, οι οποίοι θα καταργηθούν είτε με την έναρξη ισχύος της συμφωνίας είτε εντός πενταετίας.
Βαρύτητα στη Νότια Αμερική
Σύμφωνα με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, oι εξελίξεις όσον αφορά τη Mercosur αναμένεται να έρθουν άμεσα στο προσκήνιο, αφού και η κρίση της από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αναμένεται, όπως τονίζει, να είναι τυπικής σημασίας.
«Για μένα είναι ένα τεχνικό θέμα, που απλά θα καθυστερήσει λίγο την πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας. Ηδη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είπε ότι, ανεξαρτήτως της πορείας αυτής, θα αρχίσει να την εφαρμόζει. Δεν νομίζω ότι αυτή η εξέλιξη θα επηρεάσει τη συμφωνία και την εφαρμογή της ή όχι» σημειώνει ο καθηγητής Αγροτικής Οικονομίας, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για συμφωνία με μεγάλη σημασία και για την Ευρώπη γενικά και για την Ελλάδα. Οπως έχει επισημάνει ο κ. Βλόντζος, όταν μιλάμε ειδικά για τη Βραζιλία και την Αργεντινή, που συμμετέχουν στη Mercosur, μιλάμε για δύο υπερδυνάμεις στον χώρο της γεωργίας και της κτηνοτροφίας. «Ετσι, η Ευρωπαϊκή Ενωση προσπάθησε να ενισχύσει την αυτάρκειά της σε βασικά αγροτικά προϊόντα και τρόφιμα με το μικρότερο δυνατό κόστος παραγωγής. Επίσης, για πρώτη φορά μια τόσο μεγάλη γεωγραφική ζώνη αποδέχεται ένα Δίκαιο το οποίο έχει παραχθεί μόνο στην Ευρωπαϊκή Ενωση, αυτό των προϊόντων ΠΟΠ και ΠΓΕ» τονίζει, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι δεν μπορούμε να λέμε «όχι» σε όλα, γιατί σημαντικό μερίδιο του ελληνικού πληθυσμού δεν μπορεί πλέον να αγοράσει τα ελληνικά προϊόντα, που είναι ακριβά για τα οικονομικά του δεδομένα. «Δεν μπορεί μια οικογένεια η οποία έχει δύο βασικούς μισθούς να παίρνει 1 κιλό φέτα την εβδομάδα ή να παίρνει 2 κιλά μοσχάρι και να δίνει πάνω από 30 ευρώ σε ένα συνοικιακό κρεοπωλείο» αναφέρει χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι υπάρχει ανάγκη για φθηνότερα τρόφιμα, σε καμία περίπτωση όμως επικίνδυνα.
Οι επιπλέον προβλέψεις της συμφωνίας της Ε.Ε. με το Νέο Δελχί
Όσον αφορά επιπλέον προβλέψεις για τη συμφωνία Ε.Ε. – Ινδίας, η μη αλκοολούχα μπίρα και οι χυμοί φρούτων, με υφιστάμενους δασμούς έως 55%, θα αποκτήσουν σταδιακά αδασμολόγητη πρόσβαση στην ινδική αγορά, ενώ επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως ζυμαρικά, ψωμί, γλυκίσματα, σοκολάτα και ζωοτροφές, θα επωφεληθούν από την πλήρη ή τη σταδιακή άρση των δασμών. Σημαντική είναι και η πρόβλεψη για το πρόβειο κρέας, του οποίου οι δασμοί θα καταργηθούν με μεταβατικό στάδιο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον τομέα των οίνων και των αλκοολούχων ποτών. Οι υπέρογκοι δασμοί, που σήμερα φτάνουν ακόμη και στο 150%, θα μειωθούν σταδιακά στο 30% στα περισσότερα κρασιά, στο 40% στα οινοπνευματώδη και στο 50% στην μπίρα. Παράλληλα, η συμφωνία προβλέπει τη δημιουργία ειδικής ομάδας εργασίας για κρασιά και οινοπνευματώδη, με στόχο τη συνεργασία, την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και την αντιμετώπιση τεχνικών εμποδίων.
Για τα φρούτα, όπως τα ακτινίδια και τα αχλάδια, θεσπίζονται δασμολογικές ποσοστώσεις, οι οποίες επιτρέπουν την αύξηση του μεριδίου των ευρωπαϊκών προϊόντων στην ινδική αγορά, χωρίς να προκαλούνται αιφνίδιες αναταράξεις στην εγχώρια παραγωγή.
Καθοριστικής σημασίας είναι και το κεφάλαιο για τα υγειονομικά και τα φυτοϋγειονομικά μέτρα. Ολες οι εισαγωγές αγροτικών προϊόντων από την Ινδία θα συνεχίσουν να συμμορφώνονται πλήρως με τα αυστηρά ευρωπαϊκά πρότυπα ασφάλειας τροφίμων, υγείας φυτών και ζώων, χωρίς καμία εξαίρεση, όπως αναφέρεται από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Παράλληλα, προβλέπονται μηχανισμοί παρακολούθησης και η δυνατότητα λήψης μέτρων σε περίπτωση διαταραχών της αγοράς. Αλλωστε και ο επίτροπος Γεωργίας και Τροφίμων της Ε.Ε. Κριστόφ Χάνσεν, κατά την ανακοίνωση της συμφωνίας, είχε υπογραμμίσει ότι επιβάλλονται προσεκτικά σχεδιασμένες ποσοστώσεις για προϊόντα όπως τα επιτραπέζια σταφύλια και τα αγγούρια, που εξαιρούνται από την απελευθέρωση, διασφαλίζοντας την προστασία των Ευρωπαίων αγροτών.
Τέλος, τονίζεται ότι η συμφωνία ανοίγει τον δρόμο για περαιτέρω συνεργασία στον τομέα των γεωγραφικών ενδείξεων, μέσω ξεχωριστών διαπραγματεύσεων που στοχεύουν στην προστασία ευρωπαϊκών προϊόντων ποιότητας από απομιμήσεις στην ινδική αγορά.
«Πρέπει να περιμένουμε κι άλλες περιφερειακές συμφωνίες»
Το 2025 έφερε μια σημαντική καμπή στις εμπορικές σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του Μεξικού με την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για μια επικαιροποιημένη, σύγχρονη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, που θα αντικαταστήσει την παλαιότερη Global Agreement του 2000. Μία από τις καθοριστικές αλλαγές της νέας συμφωνίας είναι η πλήρης ή η σταδιακή κατάργηση σχεδόν όλων των δασμών σε προϊόντα που για χρόνια αντιμετώπιζαν υψηλά τιμολόγια. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του νέου πλαισίου, σχεδόν όλοι οι δασμοί στις βασικές κατηγορίες ευρωπαϊκών αγροδιατροφικών εξαγωγών θα καταργηθούν είτε από την έναρξη ισχύος του συμφωνημένου κειμένου είτε εντός 7-10 ετών από τότε που θα αρχίσει να εφαρμόζεται.
Αυτό σημαίνει, μεταξύ άλλων:
-Κατάργηση δασμών έως 100% σε προϊόντα όπως τα πουλερικά.
-Μηδενισμός δασμών έως 45% σε χοιρινό κρέας.
-Κατάργηση δασμών έως 45% σε πολλά τυριά, συμπεριλαμβανομένων μπλε και άλλων κατηγοριών, με ειδικά όρια ποσότητας για ορισμένους τύπους.
-Μηδενισμός δασμών σε επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως ζυμαρικά, που μέχρι τώρα επιβαρύνονταν με δασμούς περίπου 20%.
Το Μεξικό, οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς είχαν μια αντίστοιχη περιφερειακή συμφωνία, όπως η Mercosur, τη λεγόμενη «NAFTΑ», σημειώνει ο κ. Βλόντζος, τονίζοντας ότι μετά την εκλογή Τραμπ αυτή έχει διαταραχθεί αρκετά μέσω των δασμών που έχει επιβάλει και στο Μεξικό και στον Καναδά.
«Ο Καναδάς τώρα προσπαθεί μόνος του να ετεροπροσδιορίζεται, αναζητώντας εμπορικές συμφωνίες και με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Αλλά πρόσφατα, και με την Κίνα, προφανώς και το Μεξικό προσπαθεί να βρει νέες αγορές, γιατί η εμπιστοσύνη στην αγορά των Ηνωμένων Πολιτειών, εξαιτίας της διοίκησης Τραμπ, έχει κλονιστεί. Γενικά, πρέπει να περιμένουμε τέτοιες συμφωνίες. Οσο δεν προχωρά οριζόντια η μεγαλύτερη κανονικοποίηση του διεθνούς εμπορίου σε επίπεδο Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, θα έχουμε περιφερειακές συμφωνίες. Δεν γίνεται διαφορετικά» επισημαίνει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Μόνο μέσω Ε.Ε.
Θα μπορούσαν τέτοιες συμφωνίες να είναι διακρατικές; «Εμείς διαπραγματευόμαστε πάντοτε σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενωσης. Δεν μπορούμε να κάνουμε ξεχωριστές συμφωνίες» σημειώνει ο κ. Βλόντζος.
Κρασιά και οινοπνευματώδη
Η συμφωνία Ε.Ε. – Ινδίας προβλέπει τη σύσταση ειδικής ομάδας εργασίας για κρασιά και οινοπνευματώδη, με στόχο τη συνεργασία, την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και την άρση τεχνικών εμποδίων.
Οι γεωγραφικές ενδείξεις
Παράλληλα, οι γεωγραφικές ενδείξεις αποτελούν αντικείμενο ξεχωριστών διαπραγματεύσεων μεταξύ των δύο πλευρών, με στόχο την προστασία ευρωπαϊκών προϊόντων ποιότητας από απομιμήσεις στην ινδική αγορά.
