Το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, τρεις αγρότες και τρεις σεφ σε πειραματικές καλλιέργειες λαχανικών – Ο καθηγητής στο Τμήμα Γεωπονίας Αναστάσιος Κώτσιρας και οι συνεργάτες του αναζητούν ποικιλίες που θα δώσουν ικανοποιητικές στρεμματικές αποδόσεις ποιοτικά χαρακτηριστικά
ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ
Από τότε που η Ελλάδα ξεκίνησε να εισάγει το μεγαλύτερο ποσοστό των σπόρων που χρειάζεται για να καλύψει τις καλλιεργητικές της ανάγκες σε λαχανικά, περίπου το 95% των παλαιών ποικιλιών έχουν χαθεί από το χωράφι. Πολλές από τις χαμένες ποικιλίες, ίσως βρίσκονται φυλαγμένες σε κάποιες τράπεζες σπόρων, αλλά και πάλι δεν είναι δεδομένη ούτε αν οι σπόροι αυτοί μπορούν να δώσουν φυτά, ούτε τα αγρονομικά χαρακτηριστικά της καλλιέργειας τους.
Αυτός είναι ο πιο βασικός από τους λόγους που ο Αναστάσιος Κώτσιρας, καθηγητής στο Τμήμα Γεωπονίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και οι συνεργάτες του, επέλεξαν να περάσουν στο επόμενο βήμα και να καλλιεργήσουν μεγάλο αριθμό παραδοσιακών ποικιλιών από σπόρους που έχουν σωθεί, ώστε να συλλέξουν δεδομένα και να δημιουργήσουν πάνω σε αυτά καλλιεργητικά πρωτόκολλα.
Από την τράπεζα σπόρων μέχρι τον τελικό καταναλωτή είναι μακρύς ο δρόμος. Τι έχετε κάνει για να βοηθήσετε τους αγρότες να περπατήσουν το δρόμο αυτό ευκολότερα;
Εμείς προσπαθούμε να διαδώσουμε τις παραδοσιακές ποικιλίες και να τις εντάξουμε ξανά στη διατροφή. Για το σκοπό αυτό έχουμε δημιουργήσει μια τράπεζα σπόρων, πάνω στην οποία πειραματιζόμαστε με συστηματική καλλιέργεια. Δεν είναι δεδομένο ότι όλες οι ποικιλίες μπορούν να δώσουν μια βιώσιμη καλλιέργεια.
Οπότε, έχουμε προκρίνει ήδη 10 έως 15 ποικιλίες παραδοσιακών λαχανικών που είναι ξεχασμένες, μεταξύ των οποίων τομάτα, φασόλι, κρεμμύδι και μελιτζάνες. Έχουμε ήδη ξεκινήσει συνεργασίες με αγρότες και εστιατόρια για να περάσουν αυτές οι ποικιλίες στον καταναλωτή. Στο πιλοτικό συμμετέχουν 3 αγρότες και 3 σεφ, οι οποίοι έχουν δεσμευτεί να δουλεύουν με τα συγκεκριμένα προϊόντα.
Εμείς θα δώσουμε το πρωτόκολλο καλλιέργειας και τους σπόρους και οι αγρότες θα πρέπει να ακολουθήσουν το πρωτόκολλο ώστε τα δεδομένα που θα προκύψουν από τις καλλιέργειες να μπορούν να είναι ομοιογενή για τη μελέτη μας. Οπότε, το επόμενο βήμα, από την επόμενη χρονιά, θα είναι να δημιουργήσουμε και πιστοποίηση για αυτά τα προϊόντα, ώστε αφενός να ακολουθούνται τα πρωτόκολλα καλλιέργειας και αφετέρου να μην υπάρχει νοθεία στην αγορά.
Θα μπορούσαμε να εστιάσουμε περισσότερο στην τομάτα, το οποίο είναι άλλωστε και το λαχανικό με τη μεγαλύτερη ζήτηση στη χώρα μας;
Έχουμε πειραματιστεί με πάνω από 35 ποικιλίες τομάτας και τελικά βρήκαμε 5, οι οποίες θεωρούμε ότι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν επαγγελματικά, βάσει των αγρονομικών χαρακτηριστικών που μετρήσαμε. Πέρα όμως από τα ποσοτικά χαρακτηριστικά, έχουμε διαπιστώσει ανώτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά σε σχέση με ποικιλίες και υβρίδια που εισάγουμε. Αν δηλαδή οι αγρότες αποδεχτούν τις προτάσεις μας, μπορούμε να απ’ εξαρτηθούμε σε ένα ποσοστό από την εισαγωγή σπόρων και υβριδίων που παράγουν οι μεγάλες εταιρείες.
Τις πέντε ποικιλίες που επιλέξαμε τις δοκιμάσαμε με διαφορετικές μορφές καλλιέργειας, εντός και εκτός θερμοκηπίου, σε χώμα και υδροπονία, βιολογικά και συμβατικά. Οπότε διακρίναμε ποια ποικιλία είναι καταλληλότερη για κάθε είδος καλλιέργειας. Είναι σημαντικό ότι τα αποτελέσματα που πήραμε σε στρεμματικές αποδόσεις είναι πολύ κοντά με αυτές που δίνουν τα υβρίδια και επιπλέον στις ποικιλίες που επιλέξαμε διαπιστώσαμε μεγαλύτερο χρόνο συντήρησης, κάτι που γενικά είναι πρόβλημα στις παραδοσιακές ποικιλίες, οι οποίες έδιναν τομάτες που γρήγορα κατέρρεαν. Άρα πλέον μπορούμε να στηρίξουμε και την επιλογή της μετακίνησης από τόπο σε τόπο, αν και θεωρούμε ότι το καλύτερο μοντέλο, είναι η παραγωγή και η κατανάλωση να γίνεται σε μικρές μεταξύ τους αποστάσεις.
Ιδανικά, θα θέλαμε ομάδες παραγωγών και συνεταιρισμοί στην περιοχή της Μεσσηνίας, να πιστέψουν σε αυτό που κάνουμε και να αυξήσουν τις εκτάσεις που θα χρησιμοποιηθούν για την καλλιέργεια παραδοσιακών ποικιλιών. Στόχος μας είναι να είμαστε κοντά τους σε κάθε βήμα και να τους υποστηρίξουμε, ενώ παράλληλα, θα φέρουμε σε επαφή καλλιεργητές και καταναλωτές, ώστε η ζήτηση να κάνει βιώσιμη την παραγωγή.
Το κόστος είναι παρόμοιο με τους εισαγόμενους σπόρους
Όσον αφορά το κόστος καλλιέργειας, αυξάνεται για τις παραδοσιακές ποικιλίες;
Το κόστος καλλιέργειας είναι παρόμοιο με το κόστος καλλιέργειας των εισαγόμενων σπόρων και έτσι δεδομένου ότι το κόστος του σπόρου είναι χαμηλότερο από τον εισαγόμενο, τελικά το συνολικό κόστος είναι χαμηλότερο για τον αγρότη.
Θα μπορούσατε να δώσετε σπόρο σε αγρότες που θα ενδιαφερθούν να καλλιεργήσουν αυτές τις ποικιλίες;
Σε αυτή τη φάση, η ποσότητα σπόρου που έχουμε είναι περιορισμένη και άρα δεν μπορούμε να διαθέσουμε σε τρίτους. Αν αργότερα αυξηθούν οι καλλιεργητές των ποικιλιών, θα δημιουργηθεί μεγαλύτερη ποσότητα σπόρου και άρα στη συνέχεια θα μπορούσε να γίνει ευρύτερη διάθεση.
