ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Η σύγχρονη γεωργία εξαρτάται από τρία βασικά θρεπτικά συστατικά: άζωτο, φώσφορο και κάλιο.
Τα αζωτούχα λιπάσματα, όπως η αμμωνία και η ουρία, παράγονται από φυσικό αέριο. Ο φώσφορος εξαρτάται από το θείο, ένα υποπροϊόν της διύλισης πετρελαίου και φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται για τη μετατροπή των φωσφορικών πετρωμάτων σε λίπασμα. Σύμφωνα με τη CRU, εταιρία συμβούλων εμπορευμάτων, το 43% του παγκόσμιου εμπορίου ουρίας βρίσκεται σε κίνδυνο λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Περίπου το 45% των παγκόσμιων εξαγωγών θείου -μια βασική πρώτη ύλη για τα φωσφορικά λιπάσματα- μεταφέρεται μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Οι επιθέσεις σε εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) ανάγκασαν την Qatar Energy να σταματήσει την παραγωγή σε ένα από τα μεγαλύτερα συγκροτήματα ουρίας στον κόσμο, ενώ τα φορτία ουρίας, αμμωνίας και θείου έχουν καθυστερήσει ή εκτραπεί, ωθώντας τους αγοραστές να αναζητήσουν εναλλακτικές λύσεις. «Εχουμε ένα συστημικό σοκ στον κόσμο των τροφίμων, επειδή δύο από τα τρία θρεπτικά συστατικά επηρεάζονται άμεσα, και υπάρχει ένας τρίτος αντίκτυπος μέσω του φυσικού αερίου» αναφέρει η Alzbeta Klein, επικεφαλής της Διεθνούς Ενωσης Λιπασμάτων (IFA).
Εκτός από τον αντίκτυπο στις εξαγωγές από τον Κόλπο, η παραγωγή λιπασμάτων περιορίζεται και αλλού, καθώς οι χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες με την εκτόξευση των τιμών του φυσικού αερίου και τις ελλείψεις.
Οι χώρες και το LNG
Οι χώρες της νότιας Ασίας που βασίζονται στο LNG από τον Κόλπο υφίστανται το μεγαλύτερο πλήγμα. Ενώ η Ινδία, ένας από τους μεγαλύτερους καταναλωτές λιπασμάτων παγκοσμίως, εισάγει περίπου το 1/3 των προμηθειών της και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον Κόλπο, η εγχώρια παραγωγή της εξαρτάται από εισαγόμενο LNG, το 40% του οποίου προέρχεται από το Κατάρ. Αλλες βασικές εισροές, όπως τα φωσφορικά, η ποτάσα και το θείο, προέρχονται επίσης σε μεγάλο βαθμό από το εξωτερικό. Καθώς η ινδική κυβέρνηση έχει επιβάλει δελτίο στο φυσικό αέριο, οι προμήθειες στα εργοστάσια λιπασμάτων της χώρας έχουν μειωθεί στο 70%. Η κλίμακα της επισιτιστικής κρίσης εξαρτάται από το αν ο πόλεμος και η επακόλουθη αναταραχή θα επεκταθούν χρονικά. Η αναταραχή πλήττει τους αγρότες στο βόρειο ημισφαίριο, όπου η εαρινή περίοδος φύτευσης βρίσκεται σε εξέλιξη, αλλά όσο περισσότερο διαρκεί τόσο περισσότερο θα εξαπλώνεται στις νότιες περιοχές και, τελικά, στο παγκόσμιο σύστημα τροφίμων.
Σε χώρες της νότιας Ασίας όπως το Μπαγκλαντές, το Πακιστάν, η Σρι Λάνκα και η Ινδία, η κύρια περίοδος φύτευσης ξεκινά με την άφιξη των μουσώνων τον Ιούνιο, μία από τις περιόδους με τη μεγαλύτερη ένταση χρήσης λιπασμάτων στην παγκόσμια γεωργία, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές από τον Κόλπο.
Το φυσικό αέριο
Εάν το φυσικό αέριο δεν φτάσει στα εργοστάσια λιπασμάτων ή εάν τα θρεπτικά συστατικά των καλλιεργειών δεν μπορούν να σταλούν, οι αγρότες απλώς χρησιμοποιούν λιγότερα και οι αποδόσεις πέφτουν. Αυτή η προσαρμογή δεν έχει ακόμα αποτυπωθεί πλήρως στις αγορές. Οι τιμές των σιτηρών δεν έχουν αυξηθεί παράλληλα με τις τιμές των λιπασμάτων, αφήνοντας τους αγρότες στριμωγμένους ανάμεσα στο αυξανόμενο κόστος των εισροών και στα χαμηλά έσοδα από τις καλλιέργειες. Αλλά αυτή η αναντιστοιχία δεν θα διαρκέσει πέρα από την επόμενη συγκομιδή, λένε οι αναλυτές. Ο περιορισμός των επιπτώσεων θα απαιτήσει από τις κυβερνήσεις να δράσουν γρήγορα και διαφορετικά από ό,τι σε προηγούμενες κρίσεις. Ενα επιχείρημα είναι ότι τα λιπάσματα θα πρέπει να αναγνωριστούν ως στρατηγικός πόρος, όπως η ενέργεια, και όχι απλώς ως ένα ακόμη βιομηχανικό εμπόρευμα. Αυτό θα σήμαινε δημιουργία αποθεμάτων, διασφάλιση των αλυσίδων εφοδιασμού και εξασφάλιση πρόσβασης σε περιόδους κρίσης. Η διατήρηση της ροής του εμπορίου θα μπορούσε να είναι εξίσου κρίσιμη. Οι αγορές λιπασμάτων και τροφίμων είναι βαθιά αλληλένδετες και οι διαταραχές σε μια περιοχή μεταδίδονται γρήγορα σε όλο τον κόσμο. Αλλά, καθώς το υψηλότερο κόστος των λιπασμάτων και της ενέργειας περνά στην αγορά, οι τιμές των τροφίμων θα αυξηθούν, ωθώντας προς τα πάνω τον γενικό πληθωρισμό και δυσχεραίνοντας τις προσπάθειες των κεντρικών τραπεζών να θέσουν υπό έλεγχο τις πληθωριστικές πιέσεις.
