ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Επιπλέον 45 εκατομμύρια άνθρωποι σε φτωχότερες χώρες θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια έως τον Ιούνιο, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.
Ο αντίκτυπος στο παγκόσμιο σύστημα τροφίμων από τον πόλεμο στο Ιράν θα μπορούσε να είναι ακόμα μεγαλύτερος από την κρίση που πυροδότησε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, λένε οι ειδικοί. Αυτό προκαλεί σοβαρή ανησυχία στις φτωχότερες χώρες του κόσμου, καθώς όσο περισσότερο διαρκεί η σύγκρουση τόσο μεγαλύτερο γίνεται το σοκ στα τρόφιμα και τόσο περισσότεροι άνθρωποι επηρεάζονται.
Η αρχική αναταραχή πριν από τέσσερα χρόνια επικεντρώθηκε στις εξαγωγές σιτηρών της Μαύρης Θάλασσας, προτού επεκταθεί στις αγορές ενέργειας και λιπασμάτων. Αυτή τη φορά πλήττει ταυτόχρονα πολλά μέρη του συστήματος. Ο Κόλπος βρίσκεται στην καρδιά των παγκόσμιων αγορών λιπασμάτων. Η παραγωγή του έχει σταματήσει και οι αποστολές έχουν διαταραχθεί, περιορίζοντας τις προμήθειες και ανεβάζοντας τις παγκόσμιες τιμές. Πολλές άλλες χώρες εξαρτώνται επίσης από το φυσικό αέριο της περιοχής για την παραγωγή λιπασμάτων. Οι υψηλότερες τιμές των καυσίμων και της ηλεκτρικής ενέργειας ήδη αυξάνουν το κόστος μεταφοράς, επεξεργασίας και μαγειρέματος των τροφίμων.
Σε Ασία και Αφρική
Σε ολόκληρη την Ασία και την Αφρική, οι αυξήσεις στο κόστος των καυσίμων έχουν ωθήσει τις τιμές των τροφίμων σε υψηλότερα επίπεδα. Αφρικανικές χώρες, όπως η Κένυα, η Σομαλία, η Τανζανία και το Σουδάν, οι οποίες εξαρτώνται ιδιαίτερα από τα λιπάσματα που μεταφέρονται διά θαλάσσης, ήδη υποφέρουν. Στη Σομαλία, οι τιμές βασικών τροφίμων έχουν αυξηθεί κατά περίπου 1/5 από την έναρξη της σύγκρουσης, σύμφωνα με το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Επισιτισμού του ΟΗΕ. Αλλες περιοχές προετοιμάζονται για μειωμένες συγκομιδές αν συνεχιστεί η σύγκρουση. Χώρες της νότιας Ασίας, όπως η Ινδία, το Πακιστάν και το Μπαγκλαντές, εξαρτώνται από το φυσικό αέριο που εισάγεται από τον Κόλπο για να παράγουν τα δικά τους θρεπτικά συστατικά για τις καλλιέργειες. Ακόμα και χώρες που είναι λιγότερο εκτεθειμένες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, θα νιώσουν τις συνέπειες μέσω των υψηλότερων τιμών. Η Stephanie Roth, από την εταιρία οικονομικών συμβούλων Wolfe Research, εκτιμά ότι, ακόμη κι αν η σύγκρουση αποκλιμακωθεί μέσα σε εβδομάδες, μόνο η διαταραχή στον εφοδιασμό λιπασμάτων θα προκαλέσει αύξηση του πληθωρισμού των τροφίμων στις ΗΠΑ από περίπου 2% σε 4% σε ετήσια βάση.
Οξεία επισιτιστική ανασφάλεια
Αν οι συγκρούσεις παραταθούν μέχρι το καλοκαίρι, προειδοποιεί, η αύξηση θα μπορούσε να φτάσει σε διψήφια νούμερα. Ολα αυτά υποδηλώνουν ένα σοκ στα τρόφιμα, το οποίο ίσως εκδηλωθεί πιο αργά από ό,τι το 2022, αλλά, αν η σύγκρουση διαρκέσει, θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ πιο σοβαρό, λένε οι αναλυτές. «Διαμορφώνεται μια πολύ χειρότερη κατάσταση» λέει ο Chris Lawson της CRU, ομάδας ερευνών και δεδομένων που επικεντρώνεται στα εμπορεύματα. «Το 2022, το πρόβλημα αφορούσε κυρώσεις και logistics – βρέθηκαν λύσεις. Αυτή τη φορά πρόκειται για έναν καθαρά φυσικό περιορισμό».
Αυτό που θα αποτελεί κυρίως οικονομικό πρόβλημα για κάποιους θα είναι υπαρξιακό για άλλους. Περίπου 45 εκατομμύρια περισσότεροι άνθρωποι σε φτωχότερες χώρες θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια έως τον Ιούνιο, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, επιπλέον των 318 εκατομμυρίων που ήδη τη βιώνουν. «Αυτός φαίνεται να είναι ένας πολύ υποτιμημένος κίνδυνος» λέει η Roth. «Κανείς δεν φαίνεται να μιλά πραγματικά για αυτόν, επειδή είναι όλοι επικεντρωμένοι στην ενέργεια».
Τι κάνουν οι κυβερνήσεις
Από την Ινδία μέχρι την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, οι αγρότες αποτελούν βασική εκλογική βάση και οι τιμές των τροφίμων είναι ένα πολιτικό σημείο ανάφλεξης. Στην Ινδία, «η κυβέρνηση ανησυχεί», αναφέρει ο Ashok Gulati, γεωργικός οικονομολόγος στο Ινδικό Συμβούλιο Ερευνας για τις Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις. «Αν υπάρξει έλλειψη λιπασμάτων, θα μπορούσαν να ξεσπάσουν διαδηλώσεις αγροτών». Στις ΗΠΑ, οι επιπτώσεις στις τιμές των τροφίμων θα γίνουν πολιτικό πρόβλημα μόλις «γίνουν ορατές στα ράφια [των σούπερ μάρκετ]» λέει η Roth.
Επιστροφή του Ελ Νίνιο
Οι απειλές από την ενέργεια και τα λιπάσματα εκτυλίσσονται με φόντο τις όλο και πιο ασταθείς καιρικές συνθήκες που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή. Οι προβλέψεις του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) δείχνουν επιστροφή των συνθηκών Ελ Νίνιο φέτος, μια αλλαγή που σχετίζεται με διαταραχές στις βροχοπτώσεις, ξηρασία και πλημμύρες. Σε μια χρονιά με ευνοϊκό καιρό, οι αγρότες μπορούν μερικές φορές να αντισταθμίσουν τη μειωμένη χρήση λιπασμάτων. Οι καλές βροχοπτώσεις και οι σταθερές θερμοκρασίες μπορούν να ισοσταθμίσουν τις ασθενέστερες εισροές. Αλλά, όταν η χρήση λιπασμάτων είναι περιορισμένη και οι καιρικές συνθήκες είναι επίσης αντίξοες, οι επιπτώσεις αλληλοενισχύονται. Αυτός ο συνδυασμός είναι ιδιαίτερα σημαντικός για καλλιέργειες έντασης εισροών, όπως το ρύζι, όπου οι αποδόσεις είναι ευαίσθητες τόσο στην εφαρμογή λιπασμάτων όσο και στη διαθεσιμότητα νερού.
