ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Στο γεωπονικό μαγαζί του Πέτρου Λαμπριανίδη στο κέντρο του Κιλκίς, δύο πράγματα είναι σίγουρα: ότι θα εξυπηρετηθείς σωστά και ότι θα ακούσεις… ποντιακά.
Ετσι έγινε και την ημέρα που ο «Ελληνας Αγρότης» φιλοξενήθηκε στην επιχείρηση του Βορειοελλαδίτη γεωπόνου.
Από τα δύσκολα ξεκίνησε. «Το κατάστημα ξεκίνησε το 2013, ύστερα από μία αναγκαστική απόφαση. Εφυγα από τον Αγροτικό Συνεταιρισμό του Κιλκίς, γιατί υπήρχε ζήτημα με τις πληρωμές, και έτσι άνοιξα το κατάστημα. Κάθε εμπόδιο για καλό, λέω εγώ» εξηγεί ο Πέτρος Λαμπριανίδης στον «Ε.Α.».
Του ΛΕΥΤΕΡΗ ΖΑΒΛΙΑΡΗ
[email protected]
Από το 2013 που άνοιξε το κατάστημα, ο κ. Λαμπριανίδης είναι στην ευχάριστη θέση να έχει και τη διάδοχη κατάσταση, γιατί η κόρη του, Θεοδώρα, βρίσκεται ενεργά στην επιχείρηση, έχοντας σπουδάσει γεωπόνος και ολοκληρώνει και το μεταπτυχιακό της. Η επιχείρηση απασχολεί άλλους τέσσερις υπαλλήλους, μία ακόμα γεωπόνο και άλλους τρεις εργαζομένους που έχουν τα καθήκοντα των μεταφορών. Διαθέτει γραφεία στο κέντρο της πόλης, καθώς και μια αποθήκη στην είσοδο του Κιλκίς.
Από τη γεωπονία στην κρίση
Στην οικογένεια του Πέτρου Λαμπριανίδη δεν υπήρχε παράδοση στον πρωτογενή τομέα. «Γεωπόνος έγινα κατά λάθος, ήταν η τρίτη επιλογή στο μηχανογραφικό μου. Είχα έναν θείο στην Αγροτική Τράπεζα και εκείνα τα χρόνια ήταν ένα επάγγελμα που μόλις έβγαινες στην αγορά εργασίας γινόσουν ανάρπαστος» αναφέρει χαρακτηριστικά.
Το άνοιγμα του επαγγέλματος
Όπως λέει, βέβαια, το άνοιγμα του επαγγέλματος και η δυνατότητα να πουλάνε σκευάσματα φυτοπροστασίας όσοι ήταν απόφοιτοι Τεχνικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων προκάλεσε πλήγμα στον κλάδο. «Ηταν μια επαγγελματική ευκαιρία, ένα επάγγελμα με μέλλον που στη συνέχεια απαξιώθηκε» λέει.
Όταν άνοιξε το κατάστημα το 2013, η κρίση ήταν τεράστια, αλλά για τον Πέτρο Λαμπριανίδη δεν υπήρχε άλλη επιλογή. «Στα 45 μου χρόνια δεν είχα επιλογές να βρω άλλη δουλειά. Δόξα τω Θεώ, πήγαμε καλά, ο κόσμος με αγαπούσε και με θεωρούσε καλό γεωπόνο. Όλα αυτά τα χρόνια είχα καλή επικοινωνία με τους ανθρώπους του πρωτογενούς τομέα» αναφέρει χαρακτηριστικά. Μάλιστα, το 99% των παραδόσεων γίνεται κατ’ οίκον, ενώ δεν υπάρχει παραγωγός που θα πάρει μόνος του τα προϊόντα, αφού αυτό είναι το… οικογενειακό σύστημα στην περιοχή.
Το μυστικό της επιτυχίας
Όσο για το μυστικό της επιτυχίας; Διάλεξε καλούς συνεργάτες, μπήκε σε ποιοτικά προϊόντα και δεν πούλησε ποτέ δεύτερης διαλογής προϊόν. «Ήταν μια επιλογή δύσκολη, γιατί τα υψηλής ποιότητας προϊόντα δεν αφήνουν μεγάλο περιθώριο κέρδους στον επαγγελματία, ειδικά όταν ξεκινά αυτόνομα την πορεία του στον χώρο. Μου άφησαν όμως ένα πολύ καλό όνομα, που έφερε την πελατεία. Δεν είχα αποτυχίες όλα αυτά τα χρόνια, και αυτό λειτουργεί ως παρακαταθήκη για το μέλλον μιας επιχείρησης, ειδικά εάν αυτή έχει να κάνει με τον πρωτογενή τομέα» εξηγεί ο Κιλκισιώτης γεωπόνος.
Κομβική επιλογή η Dekagro
Μάλιστα, προσθέτει ότι το επάγγελμα του γεωπόνου είναι δύσκολο να μην έχει αποτυχίες. «Μια αποτυχία μπορεί να σου χαλάσει όσα έχεις χτίσει για κάποια χρόνια. Η επιλογή της Dekagro, με την οποία συνεργάζομαι, ήταν κομβική ώστε να έχω καλό όνομα στην τοπική αγορά. Από τότε βαδίζουμε σωστά» τονίζει ο κ. Λαμπριανίδης.

Η ευχάριστη έκπληξη της διαδοχής από την κόρη
Η λύση για τον πρωτογενή τομέα του Κιλκίς είναι η αλλαγή πλεύσης των αγροτών, που, σύμφωνα με την ίδια, πρέπει να βρουν εναλλακτικές αγροτικές διόδους»
Για τη γεωπονική επιχείρηση του Πέτρου Λαμπριανίδη, πέραν των δυσκολιών, το ευτυχές είναι ότι υπάρχει διάδοχη κατάσταση. Η κόρη του, Θεοδώρα, σπούδασε γεωπονία και από τον περασμένο Σεπτέμβριο βρίσκεται ενεργά στην επιχείρηση.
«Οσο ήμουν στο λύκειο, όπως όλα τα παιδιά, είχα πάντα τη σκέψη τού τι θα κάνω, δεν είχα ποτέ κάποια συγκεκριμένη προτίμηση. Ηθελα να κάνω κάτι δημιουργικό, να μην είμαι πάντα πίσω από έναν υπολογιστή, αν και η δουλειά του γεωπόνου απαιτεί πολλές φορές κάτι τέτοιο. Ενας ακόμα στόχος μου ήταν να μείνω στην Ελλάδα, την ώρα που πολλοί συνομήλικοί μου θέλουν να φύγουν για σπουδές ή εργασία στο εξωτερικό» εξομολογείται η νεαρή γεωπόνος στον «Ε.Α.».
Οπως λέει, μάλιστα, όταν αποφάσισε τι θα σπουδάσει, τα πράγματα ήταν διαφορετικά και η επιχείρηση πήγαινε εξαιρετικά.
«Επιλέγοντας το επάγγελμα του γεωπόνου ήξερα ότι θα έχω τη στήριξη του πατέρα μου, αφού είναι χρόνια στον κλάδο. Ολοκλήρωσα και το μεταπτυχιακό στην ανθοκομία. Από τον όγκο των πειραμάτων που έκανα, έχω να γράψω τέσσερις επιστημονικές δημοσιεύσεις και στα 26 μου γύρισα και ασχολούμαι ενεργά με την επιχείρηση» λέει χαρακτηριστικά.
Η ίδια γνωρίζει πολύ καλά ότι ο αγροτικός κλάδος διανύει τη χειρότερη χρονιά και εγχώρια, αλλά και παγκοσμίως. «Αυτό που λέω, όμως, είναι πως, αν μάθω στα δύσκολα, θέλω να πιστεύω ότι θα έχω γερές βάσεις για το μέλλον» λέει χαρακτηριστικά.
«Αδειάζει» από νέους ο πρωτογενής τομέας
Ενα μεγάλο ζήτημα στον πρωτογενή τομέα του Κιλκίς είναι ότι η νέα γενιά δεν ακολουθεί. Οι αγρότες στην περιοχή είναι μεγάλοι σε ηλικία και οι νέοι μειώνονται, γιατί δεν θέλουν πρακτικά επαγγέλματα και ο νομός και τα χωριά αδειάζουν συνεχώς από νέο κόσμο.
Οπως λέει η Θεοδώρα Λαμπριανίδη, «εμείς θέλουμε να βοηθάμε – πηγαίνουμε στα χωράφια και συμβουλεύουμε τους αγρότες. Δίνω μια καινούργια πινελιά στην επιχείρηση με τις γνώσεις μου και ίσως στο μέλλον ανοίξω έναν καινούργιο δρόμο». Μάλιστα, αναφέρει πως δεν είναι άνθρωπος που θα μείνει στα προβλήματα, αλλά θα αναζητήσει με ψυχραιμία τη λύση.
«Στον πρωτογενή τομέα, άλλωστε, δεν μπορούμε να ελέγξουμε πολλά και το υπερβολικό άγχος δεν προσφέρει τίποτα. Αξιολογούμε καταστάσεις και προχωράμε ανάλογα με τις συνθήκες. Οταν σπούδαζα, είχαμε πολλές καλλιέργειες και τώρα έχει μείνει μόνο το σιτάρι, κάτι που δείχνει τις αλλαγές» λέει η Θεοδώρα.
Για την ίδια, η λύση για τον πρωτογενή τομέα του Κιλκίς είναι η αλλαγή πλεύσης των αγροτών, που πρέπει να βρουν εναλλακτικές αγροτικές διόδους, πέρα από την κλασική καλλιέργεια του σιταριού. Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ο μεγάλος μέσος όρος ηλικίας. «Εχουμε αγρότες μεγάλους σε ηλικία, που δεν θέλουν να ασχοληθούν με νέες πρακτικές. Οπότε, το νέο αίμα είναι απαραίτητο για την εξέλιξη του πρωτογενούς τομέα στην περιοχή» αναφέρει χαρακτηριστικά. Οπως τονίζει, πρέπει να γίνουν σοβαρές προσπάθειες, ώστε οι νέοι άνθρωποι αφενός να μείνουν στο Κιλκίς, αφετέρου να καλύψουν τα κενά στην αγροτική παραγωγή.
Σιτάρι… made in Kilkis
Η καλλιέργεια σιταριού στο Κιλκίς, έναν κατεξοχήν σιτοβολώνα της Μακεδονίας, χρειάζεται ριζικό εκσυγχρονισμό για να παραμείνει βιώσιμη και ανταγωνιστική.
Πρώτο και κύριο ζητούμενο είναι η χρήση πιστοποιημένου σπόρου, προσαρμοσμένου στις εδαφοκλιματικές συνθήκες της περιοχής. Οι παραγωγοί πρέπει να επιλέγουν ποικιλίες σκληρού σιταριού με υψηλή αντοχή στην ξηρασία και στις ασθένειες, οι οποίες εξασφαλίζουν ποιοτικά χαρακτηριστικά (όπως υψηλό υαλώδες και πρωτεΐνη) που ζητά η εγχώρια βιομηχανία ζυμαρικών. Δεύτερον, απαιτείται ορθολογική και στοχευμένη λίπανση. Η εφαρμογή βασικής και επιφανειακής λίπανσης πρέπει να βασίζεται σε τακτικές εδαφολογικές αναλύσεις. Η χρήση σταθεροποιημένων αζωτούχων λιπασμάτων αποτρέπει τις απώλειες και καλύπτει τις ανάγκες του φυτού στα κρίσιμα στάδια του αδελφώματος και του ξεσταχυάσματος.
Έμφαση και στη λιανική
Εκτός από την εξυπηρέτηση των αγροτών της περιοχής με μεγάλες ποσότητες λιπασμάτων εγνωσμένης ποιότητας, η επιχείρηση του Πέτρου Λαμπριανίδη δραστηριοποιείται και στο αστικό. Μια μέρα, στο κατάστημα στο κέντρο του Κιλκίς δείχνει ότι η κίνηση είναι συνεχής από πελάτες που ενδιαφέρονται είτε για λίπανση είτε για φυτοπροστασία στον κήπο ή στον λαχανόκηπό τους. «Η λιανική βοηθά στην ανάπτυξη των διαπροσωπικών σχέσεων με την τοπική κοινωνία και ενισχύει το καλό όνομα που έχει χτιστεί τα τελευταία χρόνια» αναφέρει στον «Ε.Α.» ο Βορειοελλαδίτης γεωπόνος.
Για την αύξηση ποιότητας και αποδόσεων
Από την πρώτη μέρα που λειτούργησε η επιχείρηση του Πέτρου Λαμπριανίδη επιλέγει τύπους λιπασμάτων Dekastim και NutrΑctive, φυσικά της Dekagro. Φέτος δούλεψε με το Dekastim nutrammon, καθώς και με τα υγρά λιπάσματα Dekastim Top Ag, θέλοντας να αυξήσει το δυναμικό αποδόσεων και ποιότητας των σιτηρών σε μια δύσκολη περιοχή, όπως είναι το Κιλκίς. Σύμφωνα με τον ίδιο, αν και η χρονιά ήταν κακή από άποψη σοδειάς, η χρήση των συγκεκριμένων προϊόντων βοήθησε ώστε να κρατηθεί η καλλιεργητική περίοδος σε ένα αξιοπρεπές επίπεδο, τη στιγμή που υπάρχουν δυσκολίες σε επιδοτήσεις και τιμές παραγωγού.

Η πρόκληση του πρωτογενούς τομέα για το Κιλκίς
Μπορεί κατά βάση να είναι αγροτικός νομός, ωστόσο οι δυσκολίες σε τοπικό και σε εγχώριο επίπεδο έχουν δυσκολέψει την κατάσταση για τους αγρότες της περιοχής
Το ταξίδι στο Κιλκίς δεν μπορεί να πει κανείς ότι είναι η ομορφότερη διαδρομή. Είναι ένας νομός παρεξηγημένος από πολλούς, με λίγους ανθρώπους να έχουν μείνει εκεί και να φυλάσσουν Θερμοπύλες. Η ζωή, ειδικά για τους ανθρώπους του πρωτογενούς τομέα, είναι δύσκολη.
Του ΛΕΥΤΕΡΗ ΖΑΒΛΙΑΡΗ
[email protected]
Όταν μιλάμε για το Κιλκίς, δεν εννοούμε μια περιοχή όπως, για παράδειγμα, οι ορυζώνες της δυτικής Θεσσαλονίκης. Στον Βορρά, στα σύνορα με τη Βόρεια Μακεδονία, τα εδάφη είναι ζόρικα – ελάχιστο νερό και εδάφη που δεν ευχαριστούν εύκολα τον κόπο του αγρότη. Αυτό είναι μια πρόκληση που ήξερε πολύ καλά ο Πέτρος Λαμπριανίδης, όταν αποφάσιζε να κινηθεί μόνος επιχειρηματικά στον αγροτικό κλάδο.
Ιστορίες για τα καπνά
Η περιοχή του Κιλκίς όσον αφορά τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις πέρασε από πολλά στάδια. Ολα ξεκίνησαν από την καλλιέργεια του καπνού, που ήταν εκτεταμένη στον νομό. Εάν μιλήσει κάποιος με μεγαλύτερους σε ηλικία Κιλκισιώτες, θα ακούσει ιστορίες για το πόσο δύσκολη διαδικασία ήταν η καλλιέργεια και η συλλογή του καπνού. Πλέον ο καπνός είναι μια μακρινή ανάμνηση. Ο διάδοχος στα χωράφια της περιοχής δεν ήταν άλλος από το σιτάρι, που παραμένει κυρίαρχη καλλιέργεια μέχρι σήμερα, ενώ για ορισμένο χρονικό διάστημα καλλιεργήθηκαν εκτάσεις με βαμβάκι και αμπέλια. «Τώρα, όλα έχουν απαξιωθεί. Το 97% του μαγαζιού στηρίζεται στις αροτραίες καλλιέργειες, δηλαδή στο σιτάρι, στο κριθάρι και στη σταροσίκαλη, που όμως βρίσκονται και αυτά σε φάση απαξίωσης» λέει χαρακτηριστικά ο Κιλκισιώτης γεωπόνος.
Η χειρότερη χρονιά
Μάλιστα, κατά την άποψή του και κατά γενική ομολογία, η χρονιά που διανύουμε είναι η χειρότερη για τον πρωτογενή τομέα στο Κιλκίς, αλλά και σε όλη τη χώρα. Και αυτό γιατί, όπως τονίζει, στις καλλιέργειες όπως το σιτάρι, το ρύζι και το βαμβάκι οι πληρωμές είναι ανύπαρκτες λόγω του ΟΠΕΚΕΠΕ, ενώ την ίδια στιγμή είναι πολύ χαμηλές οι τιμές παραγωγού λόγω των παγκόσμιων συγκυριών.
«Από τη μια δεν παίρνουμε επιδοτήσεις, από την άλλη οι τιμές είναι χαμηλές εδώ και μια τριετία, κάτι που, σε συνδυασμό με το υψηλό κόστος παραγωγής, δημιουργεί μια πολύ δύσκολη κατάσταση» σημειώνει ο έμπειρος γεωπόνος. Μάλιστα, δεν παραλείπει να ξεκαθαρίσει ότι το μέλλον για την περιοχή θα είναι δύσκολο. «Οπως και στους υπόλοιπους τομείς, έχουμε μια κρίση τριετίας ή πενταετίας, ελπίζουμε σε κοντινό ορίζοντα και στον πρωτογενή τομέα, και δη στο Κιλκίς. Υστερα από αυτό θα ξεκαθαρίσει το τοπίο και θα μείνουν οι δυνατοί, ενώ θα φύγουν οι αδύνατοι. Είναι ένας κύκλος όλο αυτό. Οι μικροί κλήροι θα καταλήξουν στα χέρια των μεγάλων. Εάν τώρα είμαστε 15 γεωπονικά καταστήματα στο Κιλκίς, θα μείνουμε 10. Εμείς μειώνουμε τα περιθώρια κέρδους για να μείνουμε δυνατοί στην αγορά και περιμένουμε τις καλύτερες μέρες. Είχαμε και καλύτερες ημέρες, άλλωστε, όταν το σιτάρι πουλιόταν με 0,40 ευρώ, και τώρα έχει φτάσει στα 0,21 ευρώ» αναφέρει ο κ. Λαμπριανίδης.
«Μαύρη λίστα» και επιδοτήσεις
Η εικόνα στον αγροτικό κλάδο της περιοχής είναι χαρακτηριστική. «Οι επιδοτήσεις κάποτε αφορούσαν 30.000 παραγωγούς και τώρα οι παραγωγοί που έλαβαν επιδότηση είναι 3.000, γιατί αρκετοί έχουν μπει στη μαύρη λίστα» σημειώνει ο Πέτρος Λαμπριανίδης. Βέβαια, τα δύσκολα δεν φαίνεται να τον προβληματίζουν σε τόσο μεγάλο βαθμό. Ο ίδιος φρόντισε όλα αυτά τα χρόνια να κάνει καλή διαχείριση, ώστε να αντεπεξέλθει στις ανάγκες της τρέχουσας δύσκολης εποχής. «Εχουμε μια επιχείρηση που έχει ανδρωθεί μέσα στις κρίσεις. Στον Covid μπορεί να μην είχαμε τη λιανική, αλλά, επειδή οι πληρωμές γίνονταν κανονικά, δεν υπήρχαν καθυστερήσεις. Τώρα, η ρευστότητα είναι πρόβλημα, σε συνδυασμό με μέτριες σοδειές και χαμηλές τιμές» εξηγεί ο ο γεωπόνος και ιδιοκτήτης του καταστήματος αγροεφοδίων στην πόλη του Κιλκίς.
Η γεωργική μορφολογία
Όταν τον ρωτάμε για τη γεωργική μορφολογία του Κιλκίς, ο Πέτρος Λαμπριανίδης λέει πως ως περιοχή είναι ιδιαίτερη. «Το ενοίκιο στα αγροτεμάχια είναι 25 ευρώ/στρέμμα, ενώ στην κοντινή Αλεξάνδρεια είναι 120 ευρώ/στρέμμα. Ο δείκτης γονιμότητας εδώ είναι χαμηλός, λόγω των εδαφών και της έλλειψης νερού». Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, η φετινή χρονιά δεν είναι καλή για το σιτάρι στο Κιλκίς. Σύμφωνα με τον κ. Λαμπριανίδη, η πτώση της παραγωγής εκτιμάται στο 20% με 30%, ωστόσο ο αλωνισμός είναι σε χαμηλό ποσοστό, οπότε δεν γίνεται ακόμα να μιλάμε με ασφάλεια.

«Με την Dekagro νιώθουμε σιγουριά Μας στήριξε από την πρώτη στιγμή»
Η ποντιακή καταγωγή του Πέτρου Λαμπριανίδη ανακλάται και στην πολυετή συνεργασία που έχει με την Dekagro.
«Η Dekagro στάθηκε δίπλα μας και μας στήριξε από την πρώτη στιγμή» λέει χαρακτηριστικά. Μάλιστα, επισημαίνει πως η ποιότητα των προϊόντων της εταιρίας όλα αυτά τα χρόνια που λειτουργεί η επιχείρησή του δεν τον απογοήτευσε ποτέ και, όπως τονίζει χαρακτηριστικά, «συνεχίζεται μια συνεργασία που αποτελεί συνήθεια. Είναι κάτι απαραίτητο, που δεν χρειάζεται να το ψάξω. Ρωτάμε τι είναι τα προϊόντα που προτείνουν και τα έχουμε άμεσα στην επιχείρηση. Αν ψάξετε στο κινητό μου, δεν θα βρείτε πια αριθμό άλλου προμηθευτή.
Η ποιότητα της Dekagro έχει καταρρίψει κάθε έννοια ανταγωνισμού στο θέμα των λιπασμάτων».
Τα λιπάσματά της υπερέχουν στην αγορά
Όταν τον ρωτάμε τι είναι αυτό που τον έκανε να ξεχωρίσει τα λιπάσματα της Dekagro και να προχωρήσει στην αποκλειστική διανομή τους, η απάντησή του μας εκπλήσσει. «Πέρα από τα τεχνικά χαρακτηριστικά, εμείς οι Πόντιοι είμαστε συναισθηματικοί άνθρωποι.
Ξεκινάμε πρώτα από την ανθρώπινη σχέση και έπειτα πάμε στα τεχνικά ζητήματα. Από τη στιγμή που οι ανθρώπινες σχέσεις βαίνουν καλώς και τα τεχνικά χαρακτηριστικά υπερέχουν στην αγορά, δεν χρειάζεται να το ψάξουμε περαιτέρω».
Για τον έμπειρο γεωπόνο από το Κιλκίς το ότι είναι ευχαριστημένοι ο ίδιος και οι συνεργάτες του από τα λιπάσματα της Dekagro οφείλεται στο γεγονός ότι «δίνει εξαρχής υπεραξία στα προϊόντα της και, κατ’ επέκταση, στην επιχείρησή μας».
Σύμφωνα με τον Πέτρο Λαμπριανίδη, το βραδείας απορρόφησης και με βιοδιεγέρτη Dekastim nutrammon 33,5-0-0 αποτελεί ένα πρωτοποριακό προϊόν, από το οποίο, όπως λέει χαρακτηριστικά, «βλέπουμε εντυπωσιακά αποτελέσματα. Δεν νομίζω να υπάρχει άλλη εταιρία που να δίνει κάτι αντίστοιχο». «Το μεγάλο του πλεονέκτημα», όπως επισημαίνει, «είναι ότι δεν λειτουργεί ως ένα συμβατικό αζωτούχο λίπασμα. Χάρη στον αναστολέα νιτροποίησης παρέχει άζωτο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ενώ ο βιοδιεγέρτης ενισχύει τη φυσιολογία και το ριζικό σύστημα του φυτού, οδηγώντας σε καλύτερη αξιοποίηση των θρεπτικών στοιχείων και υψηλότερη αποδοτικότητα της λίπανσης.»
Πώς θα αλλάξει το «παιχνίδι» στον νομό
Ένα ολιστικό σχέδιο, που θα ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προκλήσεις και θα αξιοποιεί τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιοχής, είναι αυτό που θα φέρει την παλιά αίγλη στον πρωτογενή τομέα του Κιλκίς. Eίναι επείγουσα ανάγκη η θωράκιση του κάμπου μέσω σύγχρονων αντιπλημμυρικών έργων και της ορθολογικής διαχείρισης των υδάτων. Αλλωστε, είναι γνωστό πως οι συχνές υπερχειλίσεις χειμάρρων καταστρέφουν χιλιάδες στρέμματα, καθιστώντας απαραίτητο τον καθαρισμό των ρεμάτων και την κατασκευή υποδομών άρδευσης, που θα μειώσουν δραστικά το κόστος παραγωγής των καλλιεργειών.
Στη συνέχεια επιβάλλεται η στροφή σε δυναμικές και ανθεκτικές καλλιέργειες. Εκτός από τα παραδοσιακά σιτηρά, ο νομός έχει τεράστια προοπτική στα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά, στη δενδροκομία και την ποιοτική κτηνοτροφία. Μάλιστα, η προώθηση τοπικών προϊόντων ΠΟΠ/ΠΓΕ θα προσφέρει υψηλή προστιθέμενη αξία.

Εισαγωγή τεχνολογιών ακριβείας
Ακόμα, η εισαγωγή τεχνολογιών ακριβείας, η χρήση αισθητήρων για τη λίπανση και το πότισμα, καθώς και η συνεχής εκπαίδευση των νέων αγροτών θα μειώσουν τα έξοδα και θα αυξήσουν την απόδοση, προστατεύοντας παράλληλα το περιβάλλον.
Επίσης, η ενίσχυση της συνεργατικότητας είναι «κλειδί». Η δημιουργία ισχυρών, υγιών ομάδων παραγωγών και συνεταιρισμών θα επιτρέψει στους αγρότες να πετύχουν καλύτερες τιμές στα εφόδια και μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη στην αγορά, περιορίζοντας τη μείωση του εισοδήματος. Τέλος, απαιτείται η σύνδεση της παραγωγής με τη μεταποίηση και τον αγροτουρισμό. Η ίδρυση μικρών τοπικών μονάδων επεξεργασίας θα κρατήσει την υπεραξία στον νομό, ενώ η ανάδειξη της γαστρονομικής ταυτότητας του Κιλκίς θα προσελκύσει νέες επενδύσεις. Με τη στενή συνεργασία της Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας ΠΕ Κιλκίς, των τοπικών φορέων και την πλήρη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων, ο πρωτογενής τομέας μπορεί να γίνει ξανά ο ισχυρός οικονομικός πνεύμονας της περιοχής.
Από τον καπνό στο σιτάρι
Άλλοτε στο Κιλκίς η κυρίαρχη καλλιέργεια δεν ήταν άλλη από τον καπνό. Ωστόσο, σταδιακά απαξιώθηκε και έδωσε τη θέση της στο σιτάρι, που αποτελεί ουσιαστικά μονοκαλλιέργεια στην περιοχή.
Πρόβλημα η ρευστότητα
Το κλείσιμο της κάνουλας των επιδοτήσεων και οι χαμηλές τιμές παραγωγού έχουν δημιουργήσει σοβαρό ζήτημα ρευστότητας στον πρωτογενή τομέα του Κιλκίς.
Δύσκολα τα εδάφη
Ο χαμηλός δείκτης γονιμότητας στα εδάφη του Κιλκίς, σε συνδυασμό με την έλλειψη νερού, κάνει δύσκολη οποιαδήποτε καλλιέργεια στην περιοχή.
