Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζει ο καλλιεργητής για την ασφαλή χρήση φυτοφαρμάκων – πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τον ψεκασμό.
Η χρήση φυτοφαρμάκων αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της σύγχρονης γεωργικής πρακτικής, ιδιαίτερα στην ελαιοκαλλιέργεια. Ωστόσο, η έκθεση σε φυτοπροστατευτικά προϊόντα χωρίς την απαιτούμενη προφύλαξη ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία. Οι επιπτώσεις μπορεί να είναι άμεσες, όπως δηλητηριάσεις ή δερματικοί ερεθισμοί, αλλά και μακροπρόθεσμες, περιλαμβάνοντας αναπνευστικά προβλήματα ή ακόμη και καρκινογενέσεις.
Η προστασία του χρήστη δεν είναι δύσκολη υπόθεση, αρκεί να εφαρμόζονται σταθερά οι κατάλληλες πρακτικές. Ο παρακάτω οδηγός παρουσιάζει βήμα-βήμα όσα απαιτούνται για την ασφαλή χρήση φυτοφαρμάκων, με βάση την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Πριν τον ψεκασμό
Επιλογή κατάλληλου ατομικού εξοπλισμού προστασίας (ΜΑΠ):
Προτείνεται η χρήση ολόσωμης προστατευτικής φόρμας (αδιάβροχης και ανθεκτικής), γαντιών νιτριλίου, μάσκας με φίλτρα τύπου FFP2 ή FFP3, προστατευτικών γυαλιών ή προσωπίδας, αδιάβροχων υποδημάτων και καλύμματος κεφαλής.
Έλεγχος ψεκαστικού εξοπλισμού:
Πριν από κάθε χρήση, συνιστάται η επιθεώρηση του εξοπλισμού για τυχόν διαρροές, φθορές ή δυσλειτουργίες στα ακροφύσια και στις σωληνώσεις.
Κατάλληλος προγραμματισμός του ψεκασμού:
Οι ψεκασμοί πρέπει να προγραμματίζονται κατά τις ώρες με χαμηλή θερμοκρασία και απουσία ανέμου (νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα). Η επιλογή ευνοϊκών καιρικών συνθηκών περιορίζει την πιθανότητα εισπνοής ή μεταφοράς σταγονιδίων σε γειτονικές περιοχές.
Ενημέρωση και σήμανση:
Συνιστάται η έγκαιρη ενημέρωση των περιοίκων και η τοποθέτηση σχετικής σήμανσης στο χωράφι, ώστε να αποφεύγεται η απρόσκοπτη είσοδος τρίτων.
Κατά τη διάρκεια του ψεκασμού
Χρήση όλων των Μέσων Ατομικής Προστασίας:
Η πλήρης εφαρμογή του εξοπλισμού είναι απαραίτητη καθ’ όλη τη διάρκεια του ψεκασμού, χωρίς εξαιρέσεις ή “εκπτώσεις”.
Αποφυγή επιπλέον κινδύνων:
Δεν ενδείκνυται η κατανάλωση τροφίμων, ποτών ή καπνού κατά τη διάρκεια της εφαρμογής. Η πρακτική αυτή αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο πρόσληψης τοξικών ουσιών.
Κατάλληλη κατεύθυνση κίνησης:
Η κατεύθυνση του αγρότη ή του τρακτέρ πρέπει να είναι αντίθετη από τη φορά του ανέμου, ώστε να μην επανέρχεται το ψεκαστικό νέφος προς τον χρήστη.
Τήρηση αποστάσεων ασφαλείας:
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν υπάρχουν κοντά κατοικημένες περιοχές, υδάτινοι πόροι ή μελίσσια. Οι αποστάσεις ορίζονται και από τις οδηγίες της ετικέτας του φυτοφαρμάκου.
Γενικά, για εντός σχεδίου κατοικημένες περιοχές, η ελάχιστη απόσταση είναι 100 μέτρα ενώ για σκευάσματα με υψηλότερη τοξικότητα οι αποστάσεις μπορεί να είναι μεγαλύτερες και να απαιτείται να μην εφαρμόζονται σε απόσταση μικρότερη των 50 μέτρων από κατοικημένες περιοχές. Όταν χρησιμοποιούνται νεφελοψεκαστήρες (τουρμπίνες), λόγω της μεγαλύτερης διασποράς του ψεκαστικού διαλύματος, οι αποστάσεις ασφαλείας αυξάνονται.
Μετά τον ψεκασμό
Ατομική υγιεινή:
Αμέσως μετά τον ψεκασμό, προτείνεται η αφαίρεση του εξοπλισμού με προσοχή, η αποφυγή επαφής με μολυσμένες επιφάνειες και η άμεση πλύση χεριών και σώματος με άφθονο νερό και σαπούνι. Η αλλαγή ρουχισμού είναι επίσης απαραίτητη.
Καθαρισμός εξοπλισμού:
Ο ψεκαστήρας και όλα τα εξαρτήματα πρέπει να ξεπλένονται επαρκώς με καθαρό νερό, σε σημείο που δεν επηρεάζει το περιβάλλον ή τους υδάτινους πόρους όσο το δυνατόν λιγότερο.
Διαχείριση συσκευασιών και υπολειμμάτων:
Τα κενά δοχεία πρέπει να υποβάλλονται σε τριπλό ξέπλυμα ενώ απαγορεύεται η απόρριψή τους στο περιβάλλον.
Συμπεράσματα
Η χρήση φυτοφαρμάκων μπορεί να είναι ασφαλής όταν συνοδεύεται από υπευθυνότητα και ενημέρωση. Οι καλές πρακτικές προστασίας του χρήστη συμβάλλουν στη διασφάλιση της υγείας του παραγωγού, της οικογένειάς του και του περιβάλλοντος. Η επένδυση στον σωστό εξοπλισμό και στην επιμόρφωση αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια βιώσιμη γεωργική δραστηριότητα.
Βιβλιογραφία
- Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων – «Ορθολογική χρήση γεωργικών φαρμάκων»
- Νόμος 4036/2012 και ΚΥΑ 8197/90920/2013 (ΦΕΚ 1883/Β/2013)
- Οδηγία 2009/128/ΕΚ – Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και Συμβούλιο
- Κανονισμός (ΕΚ) 1107/2009 για την κυκλοφορία φυτοπροστατευτικών προϊόντων
- Εκπαιδευτικό υλικό ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ – Πιστοποίηση γνώσεων χρήσης φυτοφαρμάκων
- Ένωση Αγρινίου – Οδηγός χρήσης φυτοφαρμάκων
- Ενημερωτικά δελτία ΓΕΩΤ.Ε.Ε.
