Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η ελαιοκαλλιέργεια μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρή φυσική δεξαμενή άνθρακα.
Τα πρώτα αποτελέσματα του έργου GO Olive Carbon Balance (OCB) επιβεβαιώνουν ότι οι ελαιώνες της Ανδαλουσίας δεν παράγουν μόνο ελαιόλαδο, αλλά λειτουργούν και ως αποτελεσματικές δεξαμενές άνθρακα, δεσμεύοντας και αποθηκεύοντας διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) στη μόνιμη βιομάζα της ελιάς, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Η έρευνα αναδεικνύει τον ρόλο των ελαιώνων ως κρίσιμου συμμάχου στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής.
Σύμφωνα με τα δεδομένα από πρότυπες εκμεταλλεύσεις στην Ανδαλουσία, σημαντικές ποσότητες CO₂ απομακρύνονται κάθε χρόνο από την ατμόσφαιρα και μετατρέπονται σε αποθηκευμένο άνθρακα στον κορμό, τα κλαδιά και το ριζικό σύστημα των ελαιόδεντρων. Με τον τρόπο αυτό, οι ελαιώνες εδραιώνουν τη θέση τους ως «πράσινες υποδομές» υψηλής περιβαλλοντικής αξίας.
Τι έδειξαν οι πιλοτικές εκμεταλλεύσεις
Το έργο ανέλυσε πιλοτικές εκμεταλλεύσεις όπως οι Luque Ecológico, Cortijo El Puerto (Lora del Río) και Colival Valdepeñas, ποσοτικοποιώντας τον άνθρακα που δεσμεύεται στη ξυλώδη δομή των δέντρων και συγκρίνοντας διαφορετικές πρακτικές διαχείρισης και πυκνότητες φύτευσης. Την έρευνα υλοποιεί η Ισπανική Ένωση Δήμων Ελαιοκαλλιέργειας, σε συνεργασία με το AgroecoliveLab και τη Μονάδα Λειτουργικής Οικολογίας του Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Έρευνας για την Ελιά και το Ελαιόλαδο του Πανεπιστημίου της Jaén.
Όλοι οι τύποι ελαιώνων παρουσίασαν θετικό ισοζύγιο άνθρακα. Οι ελαιώνες υψηλής πυκνότητας κατέγραψαν τις υψηλότερες επιδόσεις, ξεπερνώντας τους 6 τόνους CO₂ ανά εκτάριο ετησίως, κυρίως σε πυκνότητες 900 έως 1.400 δέντρων ανά εκτάριο. Οι ελαιώνες μεσαίας πυκνότητας (200–300 δέντρα/εκτάριο) και χαμηλής πυκνότητας (100–200 δέντρα/εκτάριο) εμφάνισαν δεσμεύσεις από 0,8 έως 1,8 τόνους CO₂ ανά εκτάριο ετησίως. Οι θαμνώδεις ελαιώνες, με 1.800–2.000 δέντρα ανά εκτάριο, κατέγραψαν ελαφρώς χαμηλότερες τιμές, κυρίως λόγω της μικρότερης ηλικίας των δέντρων.
Οφέλη για το κλίμα και το περιβάλλον
Τα επίπεδα δέσμευσης άνθρακα που καταγράφηκαν είναι αντίστοιχα ή και υψηλότερα από τις εκπομπές CO₂ που προκαλούνται από τις καλλιεργητικές εργασίες. Αυτό σημαίνει ότι οι ελαιώνες μπορούν όχι μόνο να προσεγγίσουν την κλιματική ουδετερότητα, αλλά και να προσφέρουν καθαρό θετικό αποτύπωμα στο κλίμα.
Πέρα από την οικονομική τους σημασία και τον πολιτιστικό τους ρόλο στο μεσογειακό τοπίο, οι ελαιώνες λειτουργούν διαχρονικά ως φυσικές δεξαμενές άνθρακα. Το ξύλο και οι ρίζες των ελαιόδεντρων αποθηκεύουν σταθερά το CO₂, ενισχύοντας τη σημασία της ελαιοκαλλιέργειας στον σχεδιασμό πολιτικών βιώσιμης γεωργίας και προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.
Χρηματοδότηση του έργου
Το έργο GO Olive Carbon Balance συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (EAFRD), στο πλαίσιο του υπερπεριφερειακού επιχειρησιακού προγράμματος της Ευρωπαϊκής Σύμπραξης Καινοτομίας για την Παραγωγικότητα και τη Βιωσιμότητα της Γεωργίας (EIP-AGRI), μέσω του Στρατηγικού Σχεδίου της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής της Ισπανίας για το 2025. Υποστηρίζεται επίσης από το Υπουργείο Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων της Ισπανίας (MAPA). Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 599.991,90 ευρώ, με το 80% να προέρχεται από το EAFRD και το 20% από το MAPA.
Πηγή: Oleo Revista
