Αποτελεί ένα παραδοσιακό σύστημα εκτροφής των αιγοπροβάτων σε πολλές περιοχές της Μεσογείου. Με την εποχιακή μετακίνηση των ζώων αξιοποιείται η φυσική βλάστηση τόσο των ορεινών και ημιορεινών βοσκοτόπων (άνοιξη – φθινόπωρο) όσο και των πεδινών (φθινόπωρο – χειμώνας)
Παλαιότερα και σε μία περίοδο όπου τα ζώα εκτρέφονταν με ο,τι “έβγαζε η γη” οι κτηνοτρόφοι σε πολύ μεγάλο ποσοστό μετακινούνταν κάθε καλοκαίρι από τον κάμπο στα βουνά ακλουθώντας τις γνωστές κτηνοτροφικές στράτες.
Η αναχώρηση ,στην αρχή με τα πόδια και μετά με φορτηγά, ήταν μια μικρή ιεροτελεστία με προετοιμασίες ημερών για “καλό και χωρίς απώλειες ταξίδι”. Ειδικά για τους κτηνοτρόφους που κινούνταν με τα πόδια η κατάσταση παρά το παραδοσιακό της χρώμα ,ήταν επίπονη καθώς η μετακίνηση έπρεπε να γίνει με πολλές στάσεις, αρμέγματα και πολλή επιφυλακή. Όλη η οικογένεια ακολουθούσε τις εντολές του αρχηγού ο οποίος καθόριζε και τα σημεία για στάσης ξεκούρασης. Άλλωστε ήταν αυτά που χρησιμοποιούσαν και οι προγονοί του χρόνια πριν από αυτόν…
Ο όρος «μετακινούμενη κτηνοτροφία» δηλώνει την ετήσια μετακίνηση των κοπαδιών αιγοπροβάτων μεταξύ θερινών και χειμερινών βοσκοτόπων, ανεξάρτητα από το μέσο και την απόσταση που διανύουν. Η πρακτική της μετακίνησης βρίσκεται στον πυρήνα της πολιτισμικής και κοινωνικής συγκρότησης των ορεινών κτηνοτροφικών κοινοτήτων, ενώ έχει συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στη διαμόρφωση του τοπίου των περιοχών που αναπτύχθηκε ιστορικά. Οι μετακινούμενοι κτηνοτρόφοι είναι φορείς γνώσεων και πρακτικών, που σχετίζονται αφενός με τη βέλτιστη αξιοποίηση των διαθέσιμων φυσικών πόρων (λιβάδια, υδάτινες πηγές κ.ά.) και των κλιματικών δεδομένων, και αφετέρου με την παραγωγή ποιοτικών αγροδιατροφικών προϊόντων.
Εγγράφηκε πρώτη φορά στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας (UNESCO,2003), κατόπιν υποβολής διεθνικού φακέλου, το 2019 από τις εξής χώρες: Ελλάδα, Αυστρία και Ιταλία.
Ακολούθησε διεύρυνση της εγγραφής το 2023 προκειμένου να περιληφθούν επιπλέον οι εξής χώρες: Αλβανία, Ανδόρρα, Κροατία, Γαλλία, Λουξεμβούργο, Ρουμανία και Ισπανία.
Η μετακινούμενη κτηνοτροφία αποτελεί ένα παραδοσιακό σύστημα εκτροφής των αιγοπροβάτων σε πολλές περιοχές της Μεσογείου. Με την εποχιακή μετακίνηση των ζώων αξιοποιείται η φυσική βλάστηση τόσο των ορεινών και ημιορεινών βοσκοτόπων (άνοιξη – φθινόπωρο) όσο και των πεδινών (φθινόπωρο – χειμώνας). Στην Ελλάδα, οι μετακινούμενοι κτηνοτρόφοι χρησιμοποιούν τα ορεινά φυσικά λιβάδια 5-7 μήνες το χρόνο. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτης της εξέλιξης της μετακινούμενης κτηνοτροφίας στο όρος Βέρμιο και η επίδρασή της στην βλάστηση και το τοπίο. Τα λιβάδια του όρους Βερμίου χρησιμοποιούνται ως θερινοί βοσκότοποι κυρίως από τους Σαρακατσάνους μετακινούμενους κτηνοτρόφους της Θεσσαλίας. Παρατηρήθηκε σημαντική μείωση των χρησιμοποιούμενων θερινών λιβαδιών, μείωση του αριθμού των οικογενειών των μετακινούμενων κτηνοτρόφων καθώς και σημαντική μείωση του αριθμού των μετακινούμενων αιγοπροβάτων τα τελευταία 50 χρόνια. Η μείωση της μετακινούμενης κτηνοτροφίας πιθανόν να οφείλεται σε διάφορους κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες που επηρέασαν σημαντικά τον τρόπο ζωής των κτηνοτρόφων. Η σταδιακή υποχρησιμοποίηση των ορεινών φυσικών λιβαδιών του Βερμίου είχε ως αποτέλεσμα τη διαφοροποίηση της δομής και της διάρθρωσή τους.
Ωστόσο, η μετακινούμενη κτηνοτροφία τα τελευταία 30 χρόνια εμφανίζει σημαντική μείωση, με αποτέλεσμα σημαντικά πολιτισμικά, ιστορικά κοινωνικοοικονομικά στοιχεία να κινδυνεύουν να χαθούν. Πλέον, οι περισσότεροι κτηνοτρόφοι μετακινούν τα ζώα τους με φορτηγά και ελάχιστοι έχουν μείνει να κάνουν πεζή με τα ζώα τους τις διαδρομές.
«Πρόκειται για ένα σύστημα εκτροφής ιδιαίτερο και πολυδιάστατο. Η ιδιαιτερότητά του έγκειται στον τρόπο διαχείρισης που επιβάλλει τη μετακίνηση των κοπαδιών μεταξύ πεδινών και ορεινών – ημιορεινών περιοχών, έχοντας ως στόχο την καλύτερη αξιοποίηση της διαθέσιμης βοσκήσιμης ύλης..
