Σε όλο τον κόσμο, οι κυβερνήσεις κρίνονται σε μεγάλο βαθμό από τη διαχείριση της καθημερινότητας. Το πραγματικό τους αποτύπωμα, όμως, καθορίζεται από τον σχεδιασμό για το μέλλον και από την ικανότητά τους να προβλέπουν και να αντιμετωπίζουν έγκαιρα τα προβλήματα των πολιτών.
Το ίδιο ισχύει και για τους εκάστοτε υπουργούς. Οποια κι αν είναι η άποψη του καθενός για τις κυβερνήσεις που πέρασαν από τη χώρα, ένα συμπέρασμα δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί: όλες απέτυχαν στη διαχείριση του νερού, αγνοώντας επί χρόνια τις προειδοποιήσεις των επιστημόνων για άμεση λήψη μέτρων απέναντι στη λειψυδρία, η οποία επιδεινώνεται τόσο από τις ανεπαρκείς υποδομές όσο και από την κλιματική αλλαγή.
Οι πολυδαίδαλοι ΤΟΕΒ
Σε αυτούς τους δύο παράγοντες θα πρέπει να προστεθεί και η δυσλειτουργική λειτουργία των ΤΟΕΒ, οι οποίοι εξελίχθηκαν σε πολυδαίδαλους οργανισμούς, χωρίς σαφή σχεδιασμό και χωρίς την απαιτούμενη αποτελεσματικότητα στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους.
Πλέον, «ο κόμπος έφτασε στο χτένι», όπως συνηθίζουν να λένε οι πολιτικοί. Οι ευθύνες χάθηκαν μαζί με το νερό. Για ακόμη μία φορά, η Ε.Ε., επιχειρώντας να αφυπνίσει τις κυβερνήσεις, συγκρότησε ομάδα εργασίας για τη μελέτη του προβλήματος.
Η ομάδα εργασίας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η διαχείριση των υδάτινων πόρων αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη γεωργία στην Ευρώπη, καθώς η κλιματική αλλαγή, οι παρατεταμένες ξηρασίες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα αυξάνουν δραματικά τις πιέσεις στις αγροτικές περιοχές.
Τι έγινε στη Γερμανία
Υπάρχουν, πάντως, χώρες που μπορούν να αποτελέσουν παράδειγμα προς μίμηση. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Γερμανίας, όπου εφαρμόστηκαν παρεμβάσεις αποκατάστασης και δημιουργίας περιοχών συγκράτησης υδάτων σε λεκάνες απορροής και περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές. Μέχρι το 2025, οι δράσεις αυτές είχαν επεκταθεί σε περισσότερα από ένα εκατομμύριο εκτάρια, με σημαντική χρηματοδότηση από την ΚΑΠ.
Ανάλογες πρωτοβουλίες αναπτύχθηκαν και στην Ουγγαρία, ενώ στη γειτονική Ρουμανία τοπικές ομάδες δράσης αξιοποιούν λύσεις βασισμένες στη φύση, ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ φορέων, αγροτών και τοπικών κοινωνιών.
Οι λύσεις της Ιταλίας
Ιδιαίτερα σημαντικές θεωρούνται και οι τεχνολογικές λύσεις που εφαρμόζονται σε περιοχές της Ιταλίας, όπου έργα χρηματοδοτούμενα από την ΚΑΠ αξιοποιούν «έξυπνα» συστήματα άρδευσης, τεχνολογίες πληροφορικής και εργαλεία εξοικονόμησης νερού και θρεπτικών στοιχείων.
Στην Ελλάδα, παρά τα πολλά ποτάμια που τη διασχίζουν, το θέμα της λειψυδρίας δεν αντιμετωπίζεται με τη σοβαρότητα που απαιτείται. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το 40%-60% του νερού που προορίζεται για άρδευση χάνεται λόγω των παλαιών χωμάτινων καναλιών, της έλλειψης φραγμάτων και της περιορισμένης χρήσης σύγχρονων τεχνολογιών.
Την ίδια ώρα, στην Ισπανία ψηφιακά εργαλεία υποστήριξης αποφάσεων βοηθούν τους βιοκαλλιεργητές να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα το νερό, αξιοποιώντας δεδομένα σε πραγματικό χρόνο.
Στην Ελλάδα, αντίθετα, παρά τα πολλά ποτάμια που τη διασχίζουν, το πρόβλημα της λειψυδρίας εξακολουθεί να μην αντιμετωπίζεται με τη σοβαρότητα που απαιτείται. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι από το νερό που προορίζεται για άρδευση, το 40%-60% χάνεται στην πορεία λόγω των παλαιών χωμάτινων καναλιών, της έλλειψης φραγμάτων και της περιορισμένης αξιοποίησης σύγχρονων τεχνολογιών.
Μελέτες, αλλά μόνο… μελέτες
Παράλληλα, καμία ουσιαστική πολιτική δεν εφαρμόστηκε για τη μετάβαση σε λιγότερο υδροβόρες καλλιέργειες. Και τη φετινή καλλιεργητική περίοδο πολλές περιοχές αναμένεται να αντιμετωπίσουν σοβαρές ελλείψεις νερού.
Οι συνέπειες θα είναι άμεσες: απώλειες ή μειώσεις στην παραγωγή, με σοβαρό αντίκτυπο στο εισόδημα των αγροτών, οι οποίοι τα τελευταία χρόνια δοκιμάζονται σκληρά.
Μελέτες για τη σωστή διαχείριση του υδάτινου δυναμικού της χώρας υπήρχαν και εξακολουθούν να υπάρχουν πολλές. Το πρόβλημα είναι ότι συνήθως μένουν στα χαρτιά. Εγκαταλείπονται στην πορεία, αντικαθίστανται από νέες και τελικά κάθε σχεδιασμός χάνεται μέσα στη γραφειοκρατία, στις καθυστερήσεις και στην έλλειψη χρηματοδότησης λόγω άλλων προτεραιοτήτων.
Και αυτή είναι η πραγματική κακοδαιμονία της χώρας.
