Τον τελευταίο καιρό, με αφορμή και τους πολέμους σε Μέση Ανατολή και Ουκρανία και την ανάγκη επισιτιστικής ασφάλειας, το θέμα του πρωτογενούς τομέα και των νέων αγροτών επανέρχεται κάθε λίγο και λιγάκι στις συζητήσεις των ειδικών της Κομισιόν.
Αυτό που φαίνεται να απασχολεί σοβαρά τους ειδικούς είναι το γεγονός ότι η μέση ηλικία των Ευρωπαίων αγροτών ξεπερνά πλέον τα 57 έτη, ενώ περισσότερα από 3,6 εκατομμύρια αγροκτήματα έχουν κλείσει τα τελευταία 13 χρόνια, με την ανανέωση των γενεών να φαντάζει δύσκολη.
Αύξηση της συμμετοχής
Οι νέοι αγρότες, που επιμένουν, και εν όψει των διαπραγματεύσεων για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) μετά το 2027, ζητούν μέτρα στήριξης, με στόχο η αύξηση της συμμετοχής τους στο 24% έως το 2040 να αποδειχτεί εφικτή.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Νέων Γεωργών (CEJA), που εκπροσωπεί χιλιάδες νέους παραγωγούς σε ολόκληρη την Ευρώπη, εγκαινίασε πρόσφατα την εκστρατεία «24 για το 2040: Η φιλοδοξία μας, η κληρονομιά σας», ώστε οι εξαγγελίες της Ε.Ε. να γίνουν πραγματικές δεσμεύσεις.
Μόλις το 12% κάτω των 40 ετών
Πώς όμως είναι εφικτό κάτι τέτοιο, όταν, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει ανακοινώσει η Κομισιόν, το 2020 η μέση ηλικία των αγροτών στην Ε.Ε. ήταν τα 57 έτη, ενώ μόλις το 12% ήταν κάτω των 40 ετών; Από αυτή την ομάδα, μόνο το 2,5% ήταν γυναίκες.
Η γήρανση στον τομέα της γεωργίας είναι ταχύτερη από ό,τι σε άλλους. Οι αγρότες που έχουν υπερβεί την ηλικία συνταξιοδότησης (33,2%) διαχειρίζονται πολύ περισσότερες αγροτικές εκμεταλλεύσεις από ό,τι οι αγρότες νεαρής ηλικίας (12%), αν και το ποσοστό αυτό διαφέρει μεταξύ των κρατών-μελών.
Πολλά είναι τα εμπόδια που υψώνονται για τους νέους, όπως η πρόσβαση σε γη, οι οικονομικά προσιτές πιστώσεις, οι απαραίτητες δεξιότητες και η εμπειρική γνώση, τα οποία τους αποθαρρύνουν από το να επιλέξουν τον τομέα της γεωργίας
Εκτός του Δημογραφικού, που αποτελεί τεράστιο ζήτημα για το σύνολο της Ευρώπης, και κυρίως για την Ελλάδα, πολλά είναι τα εμπόδια που υψώνονται για τους νέους, όπως η πρόσβαση σε γη, οι οικονομικά προσιτές πιστώσεις, οι απαραίτητες δεξιότητες και η εμπειρική γνώση, τα οποία τους αποθαρρύνουν από το να επιλέξουν τον τομέα της γεωργίας. Καλώς ή κακώς, η διαδοχή των γεωργικών εκμεταλλεύσεων απαιτεί μακροπρόθεσμες επενδύσεις και συχνά ενέχει σύνθετα νομικά, οικονομικά και συναισθηματικά ζητήματα, ιδίως στις οικογενειακές γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Σε συνδυασμό με τον υψηλής έντασης κεφαλαίου χαρακτήρα της σύγχρονης γεωργίας, οι προκλήσεις αυτές αποτρέπουν πολλούς δυνητικούς νεοεισερχομένους.
Παρά τις διακηρύξεις για στήριξη των νέων παραγωγών, η CEJA εκφράζει έντονη ανησυχία για το γεγονός ότι οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα ΚΑΠ και το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο δεν περιλαμβάνουν νομικά ελάχιστο ποσοστό χρηματοδότησης αποκλειστικά για τους νέους αγρότες.
Οικονομικές εγγυήσεις
Οι εκπρόσωποι των νέων γεωργών υποστηρίζουν ότι χωρίς συγκεκριμένες οικονομικές εγγυήσεις υπάρχει σοβαρός κίνδυνος οι σχετικές δράσεις να περιοριστούν ή να διαφοροποιηθούν σημαντικά από κράτος σε κράτος, διευρύνοντας τις ανισότητες μεταξύ των αγροτικών οικονομιών της Ευρώπης. Ειδικά μέτρα, όπως η δέσμη εκκίνησης για τους γεωργούς νεαρής ηλικίας, η καλύτερη στόχευση των κονδυλίων μέσω φθινουσών ενισχύσεων υπέρ των γεωργών νεαρής ηλικίας και η στήριξη επενδύσεων σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, αναμένεται να συμβάλουν ώστε να δοθεί η αναγκαία ώθηση και να αυξηθεί η ελκυστικότητα του επαγγέλματος για τις νεότερες γενιές.
Μεγάλες δυσκολίες
Στη χώρα μας η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη για τους νέους αγρότες, οι οποίοι, εκτός των άλλων, έχουν να αντιμετωπίσουν ένα γραφειοκρατικό καθεστώς εξαιτίας του οποίου καθυστερούν οι εγκρίσεις επενδυτικών σχεδίων αλλά και οι καταβολές επιδοτήσεων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται…
