ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Οι παραγωγοί έχουν έναν «συνεργάτη» για τον οποίο ξέρουν ότι θα είναι πάντα δίπλα τους, αφού είναι και γεωπόνος.
ΤΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΑΤΣΑΒΟΥ
Ο Βασίλης Κατσάρας σπούδασε στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο, στο Τμήμα Φυτοπροστασίας, και είναι από τους κορυφαίους γεωπόνους στην περιοχή της Θήβας. Κατάγεται από το Καπαρέλλι, όπου και διατηρεί το κατάστημά του, το οποίο με τη συμβολή της Dekagro αποτελεί ένα από τα καλύτερα στον χώρο των αγροεφοδίων και του πρωτογενούς τομέα. Οπως λέει, «οι σωστές συμβουλές δεν καθοδηγούν απλώς τον αγρότη, αλλά καθορίζουν το ύψος της παραγωγής, καθώς και την ποιότητά της». Αν και τονίζει πως κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει την εμπειρία, στις σημερινές συνθήκες η επιστημονική γνώση είναι αυτή που επηρεάζει κάθε αγροτική δραστηριότητα.
Αμοιβαία εμπιστοσύνη
Το γεγονός ότι ο Βασίλης Κατσάρας είναι ο ίδιος γεωπόνος και μάλιστα στο «πεδίο» δίνει μια άλλη διάσταση στην επαφή με τους παραγωγούς, οι οποίοι έχουν έναν «συνεργάτη» που είναι πάντα δίπλα τους. Οι σχέσεις, πλέον, με τους καλλιεργητές στηρίζονται στην αμοιβαία εμπιστοσύνη μέσα από τον χρόνο και τα αποτελέσματα, και κυρίως μέσα από την επιβεβαίωση που διαπιστώνουν οι αγρότες των συμβουλών που λαμβάνουν και εφαρμόζουν. Δεν είναι τυχαίο πως το κατάστημα άρχισε να λειτουργεί πριν από περίπου 20 χρόνια και, παρά το γεγονός ότι οι συνθήκες στον πρωτογενή τομέα και στην οικονομία γενικότερα έχουν αλλάξει κατά πολύ, η σχέση εμπιστοσύνης με τους γεωργούς παραμένει σταθερή. Αλλωστε, έχει αποδειχτεί ότι κάθε συμβουλή παρέχεται έπειτα από ανάλυση των δεδομένων και αφού συζητηθούν με κάθε αγρότη οι σκέψεις και οι εμπειρίες του. Δηλαδή, όλα προσαρμόζονται στις ανάγκες του εκάστοτε παραγωγού, καθώς σημαντικό ρόλο παίζουν τα «θέλω», οι απαιτήσεις, οι υποδομές που έχει, αλλά και οι συνθήκες που επικρατούν στο χωράφι του, κυρίως σε επίπεδο εδάφους και γονιμότητας. Με βάση τα παραπάνω, ο γεωπόνος παρεμβαίνει για να δώσει κατευθύνσεις και συμβουλές με αποκλειστικό γνώμονα την καλύτερη πρακτική που θα φέρει τη βέλτιστη απόδοση στα χωράφια των καλλιεργητών. Μάλιστα, όπως λέει ο κ. Κατσάρας, η κρίση του 2010 έπαιξε ρόλο ώστε οι αγρότες να γίνουν ακόμα πιο προσεκτικοί στις επιλογές τους, καθώς λόγω οικονομικής στενότητας επέλεγαν πού θα ξοδέψουν κάθε ευρώ προκειμένου να προχωρήσουν την καλλιέργειά τους και να φέρουν όσο πιο πολλές καινοτόμες λύσεις ήταν δυνατόν προκειμένου να μεγαλώσουν την απόδοση του χωραφιού τους.
Οι βασικές καλλιέργειες
Στην περιοχή της Θήβας γενικότερα και στο Καπαρέλλι πιο ειδικά βασικές καλλιέργειες είναι η πατάτα, το κρεμμύδι, η επιτραπέζια τομάτα και τα κηπευτικά γενικώς, το πεπόνι, το καρπούζι και το καρότο, ενώ σε πολύ μικρότερο βαθμό πλέον καλλιεργείται το βαμβάκι. Ακόμα, υπάρχουν και καλλιέργειες κτηνοτροφικών ψυχανθών, αλλά και σιτηρών, τα οποία όμως κυρίως χρησιμοποιούνται για αμειψισπορά, δηλαδή για να συμβάλλουν στην αλλαγή των καλλιεργειών, διατηρώντας παράλληλα τη γονιμότητα του εδάφους και «κόβοντας» τον κύκλο των ασθενειών.
Οσον αφορά τη δυναμική των καλλιεργειών στον κάμπο της Θήβας, το κρεμμύδι και η πατάτα αποτελούν σταθερά τις «μεγάλες δυνάμεις» της περιοχής, ενώ τα τελευταία χρόνια άνοδο σημειώνει το καρπούζι, με το βαμβάκι να καταγράφει ραγδαία πτώση, καθώς αρκετοί καλλιεργητές το έχουν εγκαταλείψει.
Ενα χωριό στα χωράφια
Στο Καπαρέλλι το αγροτικό στοιχείο κυριαρχεί, καθώς το χωριό των περίπου 1.200 μόνιμων κατοίκων βρίσκεται ανάμεσα σε καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Ο πρωτογενής τομέας της περιοχής κρατά ακόμα τον κόσμο στα χωράφια και αποτρέπει την περαιτέρω ερήμωση της υπαίθρου. Παρά την πτωτική τάση που υπάρχει τα τελευταία χρόνια, οι αγροτικές δραστηριότητες προσφέρουν μια σχετική σταθερότητα και μάλιστα είναι από τους τόπους στους οποίους γίνεται προσπάθεια να μείνουν οι νέοι στο χωριό, είτε να γυρίσουν σε αυτό μετά τις σπουδές τους.
«Μεγάλο το κόστος του νερού – Η κεντρική διαχείριση θα έλυνε το πρόβλημα»
Ενα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της περιοχής της Θήβας είναι η διαχείριση των υδάτινων πόρων. Οπως αναφέρει ο κ. Κατσάρας, το μόνο μέσο άρδευσης που έχουν οι αγρότες είναι οι ιδιωτικές γεωτρήσεις. Το κόστος είναι μεγάλο και γίνεται ακόμη χειρότερο αφού η λειψυδρία είναι μία από τις αιτίες που σταμάτησε η καλλιέργεια βαμβακιού, μια καλλιέργεια που κάποτε πρόσφερε στην εθνική και στην τοπική οικονομία. Σύμφωνα με τον κ. Κατσάρα, λόγω της λειψυδρίας υπάρχουν προσανατολισμός στις ξερικές καλλιέργειες αλλά και μείωση εκτάσεων, ωστόσο μια λύση θα ήταν η κεντρική διαχείριση του νερού μέσω κάποιου μεγάλου έργου ή κάποιου «ρυθμιστικού» οργανισμού.
Δεν «περπάτησαν» οι βιολογικές καλλιέργειες στην περιοχή
Τα τελευταία χρόνια τόσο στην Ε.Ε. όσο και στην Ελλάδα παρατηρείται μια στροφή στις βιολογικές καλλιέργειες. Ωστόσο, όπως μας λέει ο κ. Κατσάρας, στην περιοχή του Καπαρελλίου και της Θήβας δεν «περπάτησε» «αυτό το τμήμα της παραγωγής». Σύμφωνα με όσα επισημαίνει, για ένα μικρό χρονικό διάστημα υπήρχε ένας φορέας εμπορίας βιολογικών προϊόντων και ορισμένοι παραγωγοί παρακινήθηκαν να καλλιεργήσουν. Ωστόσο, η όλη προσπάθεια ναυάγησε, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει πλέον η δυνατότητα διάθεσης και διακίνησης αυτών των προϊόντων και οι γεωργοί σταμάτησαν να ασχολούνται.
«Είναι δύσκολο να σταθεί ο νέος αγρότης»
Οι νέοι και οι νεοεισερχόμενοι παραγωγοί αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις του πρωτογενούς τομέα, καθώς τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ότι η «διαδοχή των γενεών διακόπτεται πολλές φορές βίαια. Η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού έρχεται ως αποτέλεσμα της μειωμένης εισόδου νέων στη γεωργία, την κτηνοτροφία, την αλιεία και τη μελισσοκομία, με γνωστές τις συνέπειες τις οποίες βιώνει ο πρωτογενής τομέας στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια. Ενας τομέας που χρόνο με τον χρόνο φθίνει, παρά το γεγονός ότι αρκετοί νέοι εκδηλώνουν ενδιαφέρον να δραστηριοποιηθούν, αλλά στην πράξη έρχονται αντιμέτωποι με σημαντικά εμπόδια, τα οποία λειτουργούν αποτρεπτικά στην ένταξη αλλά και την παραμονή τους στο επάγγελμα του αγρότη».
Προϋπόθεση η χρηματοδότηση
Σύμφωνα με τον κ. Κατσάρα, «για να εισέλθει ένας νέος στον πρωτογενή τομέα, η εξασφάλιση μιας επαρκούς χρηματοδότησης είναι απαραίτητη προϋπόθεση. Η έναρξη μιας αγροτικής δραστηριότητας απαιτεί σημαντικό αρχικό κεφάλαιο, γεγονός που καθιστά αναγκαία την πρόσβαση σε χρηματοδοτικά προγράμματα, καθώς έτσι θα βοηθηθεί η αρχική επένδυση».
Εκτός της χρηματοδότησης και της στήριξης των νέων, σημαντικό ρόλο παίζει η ύπαρξη βασικών υποδομών πριν από την έναρξη της παραγωγικής δραστηριότητας. Εφόσον ένας νέος παραγωγός δεν κληρονομήσει ή δεν έχει ήδη στη διάθεσή του τον απαραίτητο εξοπλισμό, απαιτείται ένας ιδιαίτερα υψηλός προϋπολογισμός για την αγορά μηχανημάτων, εργαλείων και κάθε είδους εξοπλισμό.
«Είναι και το υψηλό κόστος»
Οπως επισημαίνει ο κ. Κατσάρας, το κόστος αυτό έχει αυξηθεί θεαματικά τα τελευταία χρόνια. Είναι χαρακτηριστικό ότι ένα τρακτέρ, το οποίο πριν από 20 έως 25 χρόνια κόστιζε περίπου 50.000 ευρώ, σήμερα μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 150.000 ευρώ. Η σημαντική αυτή αύξηση αντικατοπτρίζει τη συνολική άνοδο του κόστους των γεωργικών επενδύσεων και δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την είσοδο νέων ανθρώπων στον κλάδο. Οπως επισημαίνει ο κ. Κατσάρας, «καθοριστικής σημασίας είναι και η επιλογή του κατάλληλου προϊόντος βάσει των συγκριτικών πλεονεκτημάτων κάθε περιοχής που ευνοούν συγκεκριμένες καλλιέργειες, οι οποίες προσαρμόζονται στις εδαφοκλιματικές συνθήκες και αποδίδουν υψηλότερα τόσο σε παραγωγή όσο και σε ποιότητα. Για τον λόγο αυτό, είναι προτιμότερο ένας νέος αγρότης να ξεκινήσει με καλλιέργειες που έχουν ήδη αποδείξει τη δυναμική τους στην περιοχή, ώστε να αποκτήσει σταδιακά εμπειρία και να μάθει να διαχειρίζεται τις δυσκολίες που συνοδεύουν την αγροτική παραγωγή. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι ασθένειες των φυτών, τα ακραία καιρικά φαινόμενα αλλά και η συνεχής αύξηση του κόστους των εφοδίων και της παραγωγής».
Οικονομική αστάθεια
Τέλος, όπως τονίζει, «η αγάπη για τη γη δεν αρκεί από μόνη της για να αντεπεξέλθει κάποιος στις σύγχρονες προκλήσεις. Το αυξημένο κόστος παραγωγής και η οικονομική αστάθεια δημιουργούν τον κίνδυνο όχι μόνο κάποιος να εγκαταλείψει τον πρωτογενή τομέα, αλλά στην έξοδό του να βρεθεί ακόμα και με χρέη».