ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Ήδη η τιμή των αζωτούχων λιπασμάτων, εν μέσω των εξελίξεων στον Κόλπο, σημείωσε απότομη άνοδο, περίπου 58% πάνω από τους μέσους όρους του 2024.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει να προτείνει προσωρινά μέτρα, όπως επιχορηγήσεις, επιδοτήσεις, φορολογικές ελαφρύνσεις και δάνεια, προκειμένου να μετριάσει τον αντίκτυπο του πολέμου στο Ιράν στη γεωργία, στην αλιεία και στις μεταφορές, όπως έδειξε προσχέδιο εγγράφου της Επιτροπής που περιήλθε σε γνώση του Reuters. Η Επιτροπή διεξάγει επί του παρόντος διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη, προτού υιοθετήσει την τελική μορφή του. Μόλις εγκριθούν, αυτά τα μέτρα ενίσχυσης θα χορηγούνται έως το τέλος του έτους και θα καλύπτουν τμήμα έως και του 50% του πρόσθετου κόστους για καύσιμα και λιπάσματα, που προκύπτει από την κρίση στο Ιράν. Τα προσωρινά μέτρα θα συμπληρώσουν τους υφιστάμενους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις και «θα επιτρέψουν στα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν τις συγκεκριμένες απροσδόκητες, αιφνίδιες και σημαντικές αυξήσεις του κόστους» ανέφερε το προσχέδιο. Η ενίσχυση αυτή κατευθύνεται ειδικά προς τις επιχειρήσεις στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας, των οδικών μεταφορών και της ενδοενωσιακής ναυτιλίας μικρών αποστάσεων.
Αγώνας δρόμου λόγω οικονομικού σοκ
«Τον Μάρτιο του 2026, η τιμή των αζωτούχων λιπασμάτων στην Ε.Ε., εν μέσω των εξελίξεων στον Κόλπο, σημείωσε απότομη άνοδο και επί του παρόντος διαμορφώνεται περίπου 58% πάνω από τους μέσους όρους του 2024» ανέφερε το προσχέδιο. Οπως μετέδωσε το Reuters, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει να επιτρέψει στις χώρες να αποδεσμεύσουν περισσότερο δημόσιο χρήμα, προκειμένου να βοηθήσουν τις επιχειρήσεις με τους λογαριασμούς καυσίμων και λιπασμάτων, καθώς οι κυβερνήσεις κάνουν αγώνα δρόμου για να αντισταθμίσουν το οικονομικό σοκ από την εκτίναξη των τιμών που πυροδότησε ο πόλεμος στο Ιράν. Η Επιτροπή αναμένεται επίσης να παρουσιάσει ένα σχέδιο δράσης για τα λιπάσματα αυτό το τρίμηνο, το οποίο στοχεύει στη βελτίωση της διαθεσιμότητας και της οικονομικής προσιτότητας των λιπασμάτων για την παραγωγή τροφίμων, καθώς και στην αποφυγή «επιβλαβών στρατηγικών εξαρτήσεων». Ο Antoine Hoxha, γενικός διευθυντής της Fertilizers Europe, δήλωσε στο Reuters ότι οι Ευρωπαίοι αγρότες δεν αντιμετωπίζουν ελλείψεις λιπασμάτων, αλλά έχουν πράγματι πρόβλημα ως προς την οικονομική τους προσιτότητα.
Αλμα τιμών εξαιτίας του Ορμούζ
Οι παγκόσμιες τιμές των λιπασμάτων έχουν κάνει άλμα τις τελευταίες εβδομάδες, μετά το σχεδόν πλήρες κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Μεγάλο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής λιπασμάτων προέρχεται από τη Μέση Ανατολή, με το 1/3 του παγκόσμιου εμπορίου τους να γίνεται μέσω του Ορμούζ. Τα Ηνωμένα Εθνη προειδοποίησαν ότι οι ελλείψεις λιπασμάτων θα πλήξουν σκληρότερα την επισιτιστική ασφάλεια και, κατ’ επέκταση, τη σταθερότητα στις αναπτυσσόμενες χώρες.
Οι ΗΠΑ καλούν σε συντονισμένη δράση
Οι ΗΠΑ καλούν τα μέλη του G20, το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα να αναλάβουν συντονισμένη δράση, προκειμένου να διασφαλίσουν την πρόσβαση σε λιπάσματα, εν μέσω των διαταραχών στις εφοδιαστικές αλυσίδες του εμπορίου τροφίμων που προκλήθηκαν από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ θεωρεί τις αλυσίδες εφοδιασμού λιπασμάτων και γεωργικών προϊόντων ζωτικής σημασίας, και ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των μελών του G20 και των παγκόσμιων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Το ΔΝΤ και άλλοι φορείς έχουν προειδοποιήσει ότι οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες που προκαλούνται από τον πόλεμο, ιδιαίτερα όσον αφορά τα λιπάσματα στο ξεκίνημα της κρίσιμης καλλιεργητικής περιόδου, απειλούν να θέσουν επιπλέον 45 εκατομμύρια ανθρώπους σε καθεστώς επισιτιστικής ανασφάλειας.
Νέα δανειακά προγράμματα
Αρκετά κράτη της Υποσαχάριας Αφρικής ζητούν ήδη βοήθεια, και το ΔΝΤ αναμένει ότι τουλάχιστον δώδεκα χώρες θα διαπραγματευτούν νέα δανειακά προγράμματα με τον παγκόσμιο δανειστή αντιμετώπισης κρίσεων ως αποτέλεσμα του πολέμου, ο οποίος έχει επίσης ωθήσει τις τιμές της ενέργειας σε απότομη άνοδο. Οι ΗΠΑ ασκούν την τρέχουσα προεδρία της ομάδας των 20 μεγάλων οικονομιών (G20), η οποία περιλαμβάνει τη Ρωσία, την Κίνα, τη Σαουδική Αραβία, καθώς και την Αφρικανική Ενωση και την Ευρωπαϊκή Ενωση. Οι ΗΠΑ θεωρούν τα λιπάσματα άρρηκτα συνδεδεμένα με την επισιτιστική ασφάλεια και αντιμετωπίζουν την πρωτοβουλία ως μια δράση στην οποία τα μέλη του G20 «μπορούν να προχωρήσουν άμεσα» δήλωσε ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος. Λεπτομέρειες για το σχέδιο δεν ήταν άμεσα διαθέσιμες, ωστόσο η Ουάσινγκτον υπογραμμίζει την ανάγκη για ευελιξία και ταχύτητα στις πολιτικές απαντήσεις, καθώς και στη συνεργασία γύρω από το ζήτημα των λιπασμάτων. Τα Ηνωμένα Εθνη προωθούν μια ξεχωριστή πρωτοβουλία για τη δημιουργία ενός ανθρωπιστικού διαδρόμου μέσω των Στενών του Ορμούζ, προκειμένου να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη διέλευση των λιπασμάτων και άλλων αναγκαίων αγαθών.
