ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ»
Η Ενωση Κιάτου ιδρύθηκε το 1929 και αποτελεί έναν από τους παλαιότερους αγροτικούς συνεταιρισμούς της χώρας.
ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ
Στη συνέχεια λειτούργησε ως Ενωση Αγροτικών Συνεταιρισμών και, με την εφαρμογή του Ν. 4015/2011, μετατράπηκε σε Ανώνυμη Εταιρία με μετόχους φυσικά και νομικά πρόσωπα. Οπως εξηγεί ο γενικός διευθυντής της Νίκος Παπαβασιλείου, το νέο θεσμικό πλαίσιο έθεσε τους συνεταιρισμούς μπροστά σε μια κρίσιμη επιλογή σχετικά με τη μελλοντική νομική μορφή τους: «Βρεθήκαμε μπροστά σε μια καθοριστική απόφαση για το μέλλον της οργάνωσης. Επιλέξαμε τη μετατροπή σε Ανώνυμη Εταιρία, μετατρέποντας τις συνεταιριστικές μερίδες σε μετοχές και προχωρώντας σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου. Ηταν μια ιδιαίτερα απαιτητική περίοδος, κατά την οποία χρειάστηκε να προσαρμοστούμε στα νέα δεδομένα, διασφαλίζοντας παράλληλα τη συνέχεια και τη λειτουργία της Ενωσης».
Από τη σταφίδα στη σουλτανίνα
Από την κρίσιμη περίοδο για την επιβίωση του συνεταιρισμού η συζήτηση περνάει στην παρούσα εικόνα της πρωτογενούς παραγωγής, αλλά και σε αυτήν δεν μπορεί να μη γίνει αναφορά στο παρελθόν, όταν, όπως λέει ο Νίκος Παπαβασιλείου, «στη δεκαετία του ’20 οι περισσότεροι αγρότες στην περιοχή μας είχαν σταφίδα, και μάλιστα αυτή που σήμερα αποκαλούμε “βιολογική σταφίδα”. Αργότερα, οι πρόσφυγες έφεραν και τη σουλτανίνα, η οποία ταίριαξε με την κορινθιακή σταφίδα, και επίσης έφεραν μαζί τους σύγχρονες καλλιεργητικές πρακτικές που βελτίωσαν σημαντικά την παραγωγή. Σήμερα, σε μια περιοχή με περισσότερους από 20.000 αγρότες από την Κόρινθο μέχρι και την περιοχή του Ξυλόκαστρου, η καλλιέργεια κορινθιακής σταφίδας είναι ελάχιστη, παρά το γεγονός ότι γίνονται κάποιες προσπάθειες αναβίωσης. Σε αυτόν τον πληθυσμό αγροτών έχουν δημιουργηθεί ελάχιστοι βιώσιμοι συνεταιρισμοί, όπως, για παράδειγμα, ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Φενεού, ο οποίος παράγει κυρίως όσπρια προστατευόμενης γεωγραφικής ένδειξης αλλά και τα ΠΟΠ φασόλια βανίλιας Φενεού».
Το επιτραπέζιο σταφύλι
Το επιτραπέζιο σταφύλι είναι πλέον το πιο δυνατό προϊόν της περιοχής και ακολουθούν το λάδι και τα κηπευτικά, με την ντομάτα, τόσο στην περιοχή της Στυμφαλίας όσο και στις υπόλοιπες περιοχές, να παρουσιάζει σημαντική αύξηση παραγωγής, κυρίως σε υπαίθριες καλλιέργειες, ενώ το τελευταίο διάστημα γίνονται συζητήσεις για υδροπονικά θερμοκήπια. Επίσης, μια σημαντική αλλαγή αφορά την καλλιέργεια του σταφυλιού, καθώς αρκετές καλλιέργειες παράγουν πλέον οινοποιήσιμα σταφύλια, κάποια εκ των οποίων οινοποιούνται στην περιοχή, αλλά τα περισσότερα πωλούνται σε άλλα οινοποιητήρια.
«Η φιλοσοφία της Ενωσης Κιάτου είναι να στηρίξει ολιστικά τον μικρό ή μεγάλο παραγωγό» λέει ο Νίκος Παπαβασιλείου και συμπληρώνει: «Προφανώς, η εμπορία λιπασμάτων είναι η κύρια δραστηριότητά μας, αλλά επιπλέον έχουμε φροντίσει να προσφέρουμε στον αγρότη όλα τα υπόλοιπα απαραίτητα, ενώ στηρίζουμε και ομάδες παραγωγών με τις δωρεάν προμήθειες που δικαιούνται».
Και τα γραφειοκρατικά
Παράλληλα, η Ενωση Κιάτου αναλαμβάνει και αρκετές γραφειοκρατικές διαδικασίες. Οσο βρισκόμασταν εκεί, τα τηλέφωνα δεν σταμάτησαν να χτυπούν για πληροφορίες σχετικά με τις καταθέσεις επιδοτήσεων και αλλαγές σε διαδικασίες, οι οποίες γίνονται πολύ συχνά, ακόμα και με την ίδια κυβέρνηση. Ακόμα μία σημαντική συμβολή της Ενωσης Κιάτου είναι στην παροχή μηχανικών υπηρεσιών, καθώς, όπως είπαμε, είναι δύσκολο για πολλούς αγρότες να διαθέτουν τα δικά τους μηχανήματα. Πρόσφατα, μάλιστα, η Ενωση Κιάτου αγόρασε ένα drone, το οποίο σύντομα θα μπει στη λίστα των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Είναι πολύ δύσκολο οι μικροί κλήροι να μείνουν ανταγωνιστικοί
Οπως λέει ο Νίκος Παπαβασιλείου, «όσο περνά ο καιρός και τα έξοδα παραγωγής διαρκώς αυξάνονται, η κατάσταση γίνεται δυσκολότερη για τους αγρότες που έχουν μικρούς κλήρους». Σύμφωνα με τον ίδιο, «ο μέσος όρος κλήρου στην περιοχή είναι περίπου 35 στρέμματα, μια έκταση που δεν επιτρέπει οικονομίες κλίμακας με εκμηχάνιση της καλλιέργειας, η οποία είναι πλέον απαραίτητη εξαιτίας και του δημογραφικού προβλήματος». Στην περιοχή υπάρχουν πλέον πολλά χωριά που, από 700 και πλέον κατοίκους που είχαν στο παρελθόν, τώρα έχουν πέσει στους 150 και ανάμεσα σε αυτούς λιγότερα από 10 άτομα έχουν τις δυνάμεις να ασχοληθούν με την αγροτική παραγωγή.
Η Στιμάγκα στέρεψε
Ενα παράδειγμα που δείχνει ότι τα προβλήματα σχετικά με το νερό στην Ανατολική Κορινθία δεν είναι «αυριανά» είναι το χωριό της Στιμάγκας, γνωστό για την παραγωγή επιτραπέζιας σουλτανίνας. Προκειμένου να ποτιστούν οι καλλιέργειες, χρησιμοποιούνταν άναρχες γεωτρήσεις, με αποτέλεσμα σήμερα να έχει στερέψει ο υδροφόρος ορίζοντας και κάποιοι αγρότες να φέρνουν νερό ακόμα και με βυτιοφόρα. Ως αποτέλεσμα, πλέον καλλιεργείται μόλις το 20% της γης που καλλιεργούνταν στο παρελθόν. Οι εγκαταλελειμμένες καλλιέργειες αποτελούν πρόβλημα και για τους υπόλοιπους καλλιεργητές, καθώς συμβάλλουν στην εξάπλωση του ωιδίου, βασικού εχθρού του αμπελώνα.
«Θα πρέπει κάποια στιγμή να γίνουν έργα και να σταματήσει το νερό να φεύγει στη θάλασσα» τονίζει η διοίκηση του Αγροτικού Συνεταιρισμού Στιμάγκας.
Φράγμα Ασωπού: η πολύχρονη αναμονή της Κορινθίας
Το φράγμα του Ασωπού αποτελεί ένα έργο που βρίσκεται στο επίκεντρο των προσδοκιών της περιοχής εδώ και δεκαετίες. Η κατασκευή του ξεκίνησε το 2011 με στόχο να ολοκληρωθεί το 2014, ωστόσο το χρονοδιάγραμμα μετατέθηκε επανειλημμένα και πλέον η ολοκλήρωσή του αναμένεται στα τέλη του 2027. Με την ολοκλήρωση του έργου, εκτιμάται ότι θα μπορεί να αρδεύει περίπου 50.000 έως 60.000 στρέμματα, καλύπτοντας κυρίως τις ανάγκες της Ανατολικής Κορινθίας και ενισχύοντας σημαντικά τις προοπτικές της αγροτικής παραγωγής στην περιοχή.
Επιφυλάξεις
Οι παραγωγοί, ωστόσο, της περιοχής εξακολουθούν να διατηρούν τις επιφυλάξεις τους ως προς την αποτελεσματικότητα του έργου, ακόμη και μετά την ολοκλήρωσή του. Σύμφωνα με τον Νίκο Παπαβασιλείου, «ο Ασωπός δεν έχει πλέον τη ροή νερού που είχε στο παρελθόν, γεγονός που προκαλεί ερωτήματα για το κατά πόσο ο ταμιευτήρας θα μπορεί να καλύψει τις αυξημένες αρδευτικές ανάγκες της περιοχής, οι οποίες έχουν αυξηθεί λόγω της κλιματικής αλλαγής». Εφόσον οι διαθέσιμοι υδατικοί πόροι δεν επαρκούν, υπάρχει ο προβληματισμός ότι το φράγμα ενδέχεται να μην αποδώσει πλήρως τα οφέλη για τα οποία σχεδιάστηκε.
Ιδιωτικές γεωτρήσεις
Σήμερα η άρδευση βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις ιδιωτικές γεωτρήσεις, μια λύση που εξυπηρετεί τις άμεσες ανάγκες των παραγωγών, αλλά παράλληλα ασκεί σημαντική πίεση στον υδροφόρο ορίζοντα, ενώ δεν αποτελεί και μακροπρόθεσμη στρατηγική διαχείρισης του νερού. Για τον λόγο αυτό στην περιοχή ήδη έχει ξεκινήσει η συζήτηση γύρω από συμπληρωματικές λύσεις, όπως η αφαλάτωση και η αξιοποίηση επεξεργασμένων υδάτων από εγκαταστάσεις βιολογικού καθαρισμού. Πρόκειται για τεχνολογίες που εφαρμόζονται ήδη σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας και του εξωτερικού, συμβάλλοντας στην ενίσχυση των διαθέσιμων υδατικών πόρων. Ωστόσο, ακόμη και αν ληφθούν σήμερα οι σχετικές αποφάσεις, η υλοποίηση τέτοιων έργων απαιτεί σημαντικό χρόνο, γεγονός που καθιστά αναγκαίο τον έγκαιρο σχεδιασμό για την αντιμετώπιση των μελλοντικών αναγκών.
Αυξημένη η παραγωγή κορινθιακής σταφίδας
Καλύτερη σε σύγκριση με την περσινή χρονιά εμφανίζεται μέχρι στιγμής η εικόνα της κορινθιακής σταφίδας, με τις πρώτες εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για αύξηση της παραγωγής κατά 15% έως 20%. Στις πεδινές περιοχές εκτιμάται ότι η συγκομιδή θα ξεκινήσει μετά τις 20 Αυγούστου, ενώ τα προηγούμενα χρόνια οι πρώτες εργασίες άρχιζαν συνήθως μεταξύ 5 και 10 Αυγούστου, οπότε θα υπάρχει και μεγαλύτερη βεβαιότητα για τις αποδόσεις. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Διεπαγγελματικής Θανάση Σωτηρόπουλο, η τιμή δύσκολα θα κινηθεί χαμηλότερα από τα επίπεδα της περσινής χρονιάς.
Παρά τις θετικές προοπτικές για τη φετινή σοδειά, ο κλάδος εξακολουθεί να προβληματίζεται από τη σταθερή μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότεροι παραγωγοί εγκαταλείπουν την καλλιέργεια ή στρέφονται σε άλλες επιλογές, καθώς αντιμετωπίζουν το αυξημένο κόστος παραγωγής, την έλλειψη εργατικών χεριών και την έντονη αβεβαιότητα λόγω της κλιματικής αλλαγής. Η ακριβής εικόνα για τις φετινές εκτάσεις θα προκύψει μετά την ολοκλήρωση των δηλώσεων ΟΣΔΕ, ωστόσο, σύμφωνα με τη Διεπαγγελματική, η τάση εγκατάλειψης είναι ήδη εμφανής.